H. Fromm

Dienstverslag / Rapport van wangedrag.

* **Incident:** Het rapport beschrijft een escalatie op de werkvloer van de Amsterdamse markthallen. Wat begint als een zakelijke discussie over transportrechten van appelen, ontaardt in grove beledigingen ("Colere hoer") door de koper I. Bloemist aan het adres van grossier Mej. Tabak. * **Geweld:** Wanneer een omstander (Frommé) Bloemist aanspreekt op zijn gedrag, wordt hij fysiek aangevallen (een slag in het gezicht met letsel tot gevolg). * **Recidive:** Uit de "stamkaart" (het strafblad van de handelaar) blijkt dat Bloemist een notoire overtreder is. Hij is al eerder gestraft voor het uitschelden van personeel, administratieve fraude en ordeverstoring. * **Sanctie:** De handgeschreven aantekening rechtsboven geeft aan dat er direct is opgetreden: een schorsing van de handel voor de periode van 9 tot en met 22 oktober.

Handgeschreven lijst op briefpapier van de "Vereeniging van Amsterdamsche Winkeliers".

* **Bestuurlijke context:** Het document toont de overname van de administratie van de Amsterdamse winkeliersvereniging door Th. J.H. Frommé. Frommé was een zogeheten *Verwalter* of beheerder, werkzaam voor organisaties zoals de *Omnia-Treuhandgesellschaft*, die tijdens de Tweede Wereldoorlog belast was met de "arisering" (onteigening) van Joodse bedrijven. * **Categorisering:** De cijfers '1' en '2' in de linkermarge duiden op een classificatiesysteem, mogelijk gerelateerd aan het type bedrijf of de status van de eigenaar onder de anti-Joodse verordeningen van de bezetter. * **Namen en locaties:** De lijst bevat diverse namen die historisch als Joods herkenbaar zijn (zoals Benjamins, de Vries, Ronkel). De adressen beslaan verschillende Amsterdamse wijken, waaronder de Staatsliedenbuurt, de Kinkerbuurt en de Oostelijke Eilanden. * **Administratieve sporen:** De nummers tussen haakjes (1252 t/m 1268) zijn volgnummers in een dossier of register. De vinkjes suggereren dat deze adressen gecontroleerd of verwerkt zijn.

Briefhoofd met handgeschreven namen- en adressenlijst.

* **Structuur van de lijst:** De lijst is zeer systematisch opgesteld. De eerste kolom (cijfers 1 en 2) duidt vermoedelijk op een categorie (bijvoorbeeld lidmaatschapstype of functie). De nummers tussen haakjes (1269-1279) zijn administratieve volgnummers. * **Handschrift:** Het betreft een geoefend, leesbaar kantoorschrift. Kenmerkend zijn de krullende hoofdletters 'J' en 'H' en het gebruik van de dubbele punt als afkortingsteken (bijv. 'str:'). * **Geografische spreiding:** De lijst bevat adressen uit diverse delen van Amsterdam, van het oude centrum (Kerkstraat, Haarlemmerdijk) tot de toenmalige nieuwbouw in West (Mercatorplein, Bos en Lommerweg). * **Bijzonderheid:** P. Dorjee komt twee keer voor op de lijst met verschillende adressen (Oost), wat duidt op een winkelier met meerdere filialen. Th. J. H. Frommé staat zelf ook op de lijst (nr. 1276), wat suggereert dat dit een ledenlijst of een lijst van contactpersonen is waarbij hijzelf een coördinerende rol had.

Document

* **Kern van het incident**: Het rapport beschrijft een gewelddadige confrontatie op de vismarkt. De koopman H. Boots is woedend omdat hij geen vis krijgt toegewezen. Volgens de marktmeester was Boots de dag ervoor al aan de beurt geweest ("afgeroepen"), wat Boots ontkent. * **Escalatie**: De situatie escaleert wanneer Boots de veiling ("den afslag") verstoort. Hij uit ernstige verbale dreigementen ("ik dweil je door het vlak heen") en probeert de ambtenaar fysiek aan te vallen door over een hek te klimmen. Alleen ingrijpen door omstanders voorkomt fysiek geweld. * **Taalgebruik**: Het document bevat kleurrijk Amsterdams scheldidioom uit de oorlogsjaren ("Je kunt de Cholera krijgen"). De uitspraak "Krijg de Grouw kerek" is waarschijnlijk een fonetische weergave van een lokale verwensing of verbastering (mogelijk gerelateerd aan 'grauwe tering' of een vergelijkbare ziekte).

Registerblad (waarschijnlijk bevolkingsregister, ledenlijst of personeelsadministratie).

* **Structuur:** Het document is ingedeeld in kolommen. Links staan initialen, gevolgd door de achternaam. In het midden en rechts staan datums (vermoedelijk geboortedata of data van inschrijving) en vaak een tweede naam. * **Annotaties:** De rode vinkjes en kruizen duiden op een controleproces. De namen in de rechterkolom lijken latere toevoegingen, mogelijk partners, opvolgers of verwijzingen naar andere dossiers. * **Namenmateriaal:** Veelvoorkomende Nederlandse achternamen uit die periode, zoals De Groot en Hagendoorn. Er is duidelijk onderscheid gemaakt tussen 'Jr.' (Junior) en 'Sr.' (Senior). * **Toponiemen:** Vermeldingen van de 'Paleisstr' (Paleisstraat) en 'Willemsparkweg' suggereren een stedelijke context, mogelijk Amsterdam of Den Haag.

Getypte notulen/verslag met handgeschreven verbeteringen en kantlijnnotities.

De kern van de discussie op deze pagina is het spanningsveld tussen logistieke efficiëntie en overheidscontrole in tijden van schaarste. * **Efficiëntie:** De heer Frommé (en later Beek) pleit voor een gecentraliseerd transportsysteem. In plaats van 50 individuele handelaren die op de fiets hun toewijzing ophalen, kunnen twee bakfietsen het werk doen. Dit bespaart tijd en middelen. * **Controle:** De heer Gootjes en de heer Lammers zijn sceptisch. Zij vrezen dat collectief transport de controle door de Crisis Controle Dienst (C.C.D.) bemoeilijkt. Persoonlijke aanwezigheid bij de Vischmarkt wordt gezien als een noodzakelijk kwaad om fraude met "toewijzingen" (distributiebonnen of quota) te voorkomen. * **Compromis:** Er wordt gezocht naar een oplossing waarbij winkeliers pas vanaf een bepaald tijdstip (bijv. 16:00 uur) mogen verkopen, zodat controleurs overdag de tijd hebben om de aanvoerlijnen te controleren.

Ambtelijk rapport/proces-verbaal van de Dienst van het Marktwezen.

Dit document is een officieel rapport van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen uit de Tweede Wereldoorlog. Het legt vast dat een groep visdetailhandelaars een proces-verbaal (p.v.) heeft gekregen omdat zij buiten de officiële distributiekanalen om vis hebben ingekocht bij rokerijen in Monnickendam en IJmuiden. * **Handhaving:** De "Centrale Controledienst" (CCD) voerde boekonderzoek uit bij de leveranciers (de Groot en Gorter) om de illegale leveranties aan de winkeliers te bewijzen. * **Verweer:** Onderaan is de verklaring van één van de winkeliers, Th. Frommé, genoteerd. Hij voert een klassiek verweer aan: de goederen zouden buiten zijn medeweten om in zijn winkel zijn afgeleverd en al zijn verkocht voordat hij kon ingrijpen. Hij claimt de leverancier daarna te hebben gewezen op de distributieregels. * **Distributie:** De opmerking in de kantlijn bevestigt dat de officiële rantsoenering/verdeling van zeevis op 15 oktober 1942 was ingegaan, wat de directe handel vanaf die datum strafbaar maakte.

Handgeschreven lijst in potlood op gelinieerd papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (A t/m J). Na de naam volgt vaak een 'X' (mogelijk een afvinkteken voor controle) en een adres in Amsterdam. * **Kolomgegevens:** De cijfers aan de rechterzijde lijken te verwijzen naar gezinssamenstelling of distributie-eenheden. De eerste kolom bevat vaak een 1 of 2 (mogelijk aantal volwassenen/kaarthouders), de tweede kolom hogere getallen (totaal aantal personen of bonnen), en de derde kolom vaak een '1'. * **Geografie:** Alle genoemde straten bevinden zich in Amsterdam (bijv. Overtoom, Rozengracht, Javastraat, Mercatorplein). Dit wijst op een lokale administratie, zoals een wijk-distributiekantoor of een klantenlijst van een specifieke handelaar (gezien de vage kop "Visch" mogelijk een vishandel).

Franschman Isaäc geb 10-5-'99 van Rustenb str. 77 II naar Chr. de Wetstraat 16.

M. de Haan.

- 3 -

[Rechtsboven in de marge:] F.H. 7. 6000. 50 hv. 754. 12-'38

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa