Nº 46A/870/1 M. 1942 13/11
opbergen 14-12-42
dethan [paraaf]
A’dam 12 Nov. 42

Aan den Heer directeur Th. Marktwezen
Alhier. m. Insp.

Hierbij rapporteer ik u het volgende. Heden morgen vervoegde zich bij mij de koopman H. Boots geb: 15/7 - 99 wonende de Wittenkade 96 III die mij vroeg waarom hij geen visch kreeg. Ik antwoordde hem dat hij gisteren 11/11-’42 was afgeroepen, maar hij ontkende dit. (Als getuigen kunt u de volgende heeren raadplegen Hr Th. J. H. Frommé en controleur T. de Vries)
Verder hield Boots een betoog en ik gelastte hem stil te zijn daar hij den afslag ophield. Hierop begon Boots mij te bedreigen en wilde over het hek springen, terwijl hij hier aan toevoegde: “Je kunt van mij de Cholera krijgen, wat let me of ik dweil je door het vlak heen;” daar bij een zeer dreigende houding tegen mij aan nemende, waardoor het publiek hem vast hield, daar hij mij anders zeer zeker te lijf had gegaan. Toen maande ik hem weder aan rustig te zijn of anders zou ik hem van de markt laten verwijderen, waarop hij mij toevoegde: “Krijg de Grouw kerek.” en zich toen verwijderde.
De orde op de markt werd door genoemd persoon ernstig verstoord.

[Handtekening] J. Lobbes
Marktmeester hallen

[Notities in de kantlijn en onderaan]:
Boots oproepen voor Insp. Maandag
Kennis is Boots bij te... [onleesbaar] gehoord?
p 23/11 '42
p 30/11 '42 9.20 mm
[Paraaf] * Kern van het incident: Het rapport beschrijft een gewelddadige confrontatie op de vismarkt. De koopman H. Boots is woedend omdat hij geen vis krijgt toegewezen. Volgens de marktmeester was Boots de dag ervoor al aan de beurt geweest ("afgeroepen"), wat Boots ontkent.
* Escalatie: De situatie escaleert wanneer Boots de veiling ("den afslag") verstoort. Hij uit ernstige verbale dreigementen ("ik dweil je door het vlak heen") en probeert de ambtenaar fysiek aan te vallen door over een hek te klimmen. Alleen ingrijpen door omstanders voorkomt fysiek geweld.
* Taalgebruik: Het document bevat kleurrijk Amsterdams scheldidioom uit de oorlogsjaren ("Je kunt de Cholera krijgen"). De uitspraak "Krijg de Grouw kerek" is waarschijnlijk een fonetische weergave van een lokale verwensing of verbastering (mogelijk gerelateerd aan 'grauwe tering' of een vergelijkbare ziekte). * Oorlog en Schaarste: Het incident vindt plaats in november 1942, midden in de Duitse bezetting. Voedsel, waaronder vis, was uiterst schaars en de distributie werd streng gereguleerd door het Marktwezen. Voor een koopman betekende het mislopen van handelswaar een directe bedreiging van zijn bestaan, wat de explosieve agressie verklaart.
* Handhaving: De marktmeester fungeerde in deze periode niet alleen als beheerder, maar ook als handhaver van de distributieregels. De vermelding van getuigen (Frommé en De Vries) diende om het rapport juridisch gewicht te geven voor eventuele strafmaatregelen, zoals een marktverbod.
* Locatie: De Wittenkade, waar de koopman woonde, ligt nabij de Centrale Markthallen in Amsterdam-West, het zenuwcentrum van de Amsterdamse voedselvoorziening tijdens de oorlog. H. Boots H. Fromm J. Lobbes T. de Vries Marktwezen