P.C. Hooftstr

Handgeschreven register/lijst.

* **Inhoud:** Het document bevat een overzicht van elf Joodse winkeliers en de status van hun bedrijfsvoering onder het bewind van de Duitse bezetter. * **Maatregelen:** Er wordt expliciet melding gemaakt van bevelen van de "Duitsche instantie" of "Overheid" om zaken te liquideren of te sluiten. Er is sprake van verzegeling door de politie en arrestaties van eigenaren (Hakker B. en N.). * **Arisering:** Bij de onderneming van L. van Gelderen wordt genoteerd dat de zaak is overgedaan aan een "Ariër", een direct gevolg van de ariseringspolitiek waarbij Joods bezit werd onteigend of onder dwang werd verkocht aan niet-Joden. * **Voedselsituatie:** De inventarisaties noemen vaak "surrogaten" (zoals voor koffie, thee of eieren), wat typerend is voor de schaarste en distributie tijdens de oorlogsjaren. * **Geografie:** De genoemde straten (o.a. Transvaalstraat, Makassarstraat, Retiefstraat) situeren deze winkels voornamelijk in de Transvaalbuurt en de Indische buurt in Amsterdam-Oost, destijds wijken met een grote Joodse populatie.

Document

De notitie legt de nadruk op de controle op Joodse ondernemers die ondanks een liquidatiebevel hun activiteiten trachten voort te zetten: * **Firma Hakkert:** Bekend als een prominente muziekhandel in Amsterdam. Hoewel hun officiële winkelpanden gesloten zijn, rapporteert de ambtenaar dat zij clandestien een 'strijkbaan' (een type standplaats) op de **C.M.** (Centrale Markt) exploiteren. Er wordt geoordeeld dat zij hiervoor geen recht meer hebben en de toegang wordt ontzegd. * **Firma Presser:** Ook een firma die onder het liquidatiebevel valt. Het document vermeldt hun mislukte poging om een "ontheffing" (vrijstelling) van de maatregel te verkrijgen. * **Handhaving:** De notitie toont de bureaucratische nauwkeurigheid waarmee de bezetter en meewerkende instanties (zoals Belastingzaken) Joodse ondernemers uit het economische verkeer weerden.

Administratief overzicht (grootboekblad) van brandstoftoewijzing en -verbruik.

* **Doel van het document:** Het bijhouden van de distributie en het werkelijke verbruik van "Benzogas" per individuele afnemer. Dit was een essentieel onderdeel van de rantsoenering tijdens de bezetting. * **VBNA:** De afkorting VBNA staat voor *Vloeibaar Butaan- en Aardgas*. In het document valt op dat veel verbruikscijfers verwijzen naar "zie v.d. Vlugt" (met name naar M. v.d. Vlugt aan de Jan van Galenstraat 16). Dit suggereert dat v.d. Vlugt fungeerde als een centraal distributie- of vulpunt voor een groep gebruikers. Het enorme verbruik van v.d. Vlugt zelf (4500 $m^3$ en 3010 $m^3$) bevestigt dit. * **Scherpe Rantsoenering:** Er is een duidelijke trend zichtbaar: in de tweede periode (augustus-september) is de toewijzing voor bijna iedereen fors verlaagd (meestal van 500 naar 180 $m^3$), wat wijst op toenemende schaarste en strengere controle door de bezetter. * **Uitzonderingen:** Bij J.J. Sol staat de opmerking "Auto verkocht aan Tabel Zijlstr.", wat verklaart waarom er geen verbruik meer is in de tweede periode. ---

Document

Het document betreft een administratieve lijst voor de grootschalige distributie van aal (paling) en snoekbaars. De gewichten zijn substantieel (tot 80 kg per persoon), wat erop wijst dat dit een verdeellijst is voor professionele vishandelaren of marktkooplui, en niet voor individuele consumenten. De talrijke handgeschreven wijzigingen tonen aan dat de lijst actief werd gebruikt en aangepast. Er wordt gebruikgemaakt van specifieke aanduidingen om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals adressen (*P.C. Hooftstr.*), bijnamen (*Fikkie*) of afstamming (*Hzn.* voor Harmszoon, *Tzn.* voor Teuniszoon). De vermelding "Marken" bij enkele namen wijst op een specifieke geografische herkomst van de handelaren of de vis.

Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.

* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.

Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.

* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.

Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.

Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.

Document

Deze lijst is een schrijnend voorbeeld van de bureaucratische systematiek waarmee de Jodenvervolging in Nederland werd uitgevoerd. De letter 'J' vóór de registratienummers identificeerde de personen expliciet als Joods. De lijst bevat mannen van verschillende leeftijden, variërend van jonge twintigers tot vijftigers, allen woonachtig in Amsterdam. De vele adressen in de Transvaalbuurt en de Oosterparkbuurt weerspiegelen de concentratie van de Joodse bevolking in deze wijken. De rode vinkjes, soms dubbel aangebracht, suggereren een controleproces waarbij werd nagegaan of de personen daadwerkelijk waren verschenen voor hun tewerkstelling of transport.

# TRANSCRIPTIE Den Heer P. Hoekhouder v. Marktwezen. Jan v. Galenstraat 14.

# TRANSCRIPTIE den heer P.Vos, Keizersdwarsstr.14 II A l h i e r (C)

Grb.1015. H/e. 28 April 1942. den Heer Wethouder P.W.

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...

Antw. op No.489 P.W. dd. 7 Juli 1939. Den Heer Wethouder P.W.