L. Buytekant
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 33
L. Buytekant was een marktkoopman actief in 1941, vermoedelijk verkoper van aardappelen. Hij verkocht op diverse locaties waaronder Zwanenburgwal, Waterlooplein, Ten Katestraat, Mosplein, Westerstraat, Lindengracht, Dapperstraat en Zwanenburgwal. In 1941 was hij ziek en kon zijn standplaats niet innemen; hij beklaagde zich ook over prijsopdrijving bij de verkoop van aardappelen. De specifieke reden voor zijn afwezigheid op de markt in 1941 is onzeker (medische redenen aangevoerd).
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Brief / Klachtenbrief aan een onbekende instantie (waarschijnlijk de prijscontrole of gemeente).
In deze brief beklaagt een inwoner van Amsterdam (Mej. Buytekan) zich over prijsopdrijving bij de verkoop van aardappelen. Ze meldt dat haar dochtertje 17 cent per kilo moest betalen voor aardappelen die eigenlijk 6,5 cent zouden moeten kosten – een enorme prijsstijging voor die tijd. De schrijfster noemt specifiek twee adressen waar deze praktijken plaatsvinden: 1. Nieuwe Keizersgracht 13 (onderhuis), bij de heer/familie Van Sisteren. 2. Weesperstraat 69 (winkel), bij de heer/familie Hiemstra. Ze biedt aan om bewijsmateriaal (de aardappelen zelf) te bewaren en stelt voor om een nieuwe verordening in te voeren. Haar voorstel is om groentehandelaren te verplichten hun naam op de aardappelbakken te vermelden, vermoedelijk om de traceerbaarheid en controle op prijzen te vergemakkelijken. De brief breekt aan het einde abrupt af.
Document
* **Formele structuur:** Het document volgt de standaardlay-out van ambtelijke correspondentie uit die tijd, inclusief referentienummers ("D/HG.", "2A/4/2 M.") en een formele aanhef/afsluiting ("heb ik de eer", "beleefd verzoek"). * **Inhoud:** De directeur van de CCD stuurt een afschrift van een brief door die hij twee dagen eerder heeft ontvangen van R. Buytekant en C.M.v. Schaik. Het doel van de brief is een verzoek aan de geadresseerde om de verdere behandeling van deze zaak over te nemen. * **Annotatie:** Het handgeschreven woord "Extra" bovenaan suggereert een vorm van prioritering of een specifieke administratieve categorie.
Handgeschreven briefkaart/notitie met administratieve kenmerken.
* **Kernboodschap:** De afzender, L. Buytekant, stelt de geadresseerde op de hoogte van het feit dat hij zijn staanplaats op de markt niet meer kan innemen. * **Redengeving:** Er worden twee redenen aangevoerd voor de afwezigheid: 1. **Medisch:** De afzender lijdt aan "suikerziekte" (diabetes), wat hem fysiek belet te werken. 2. **Sociaaleconomisch:** De term "door ondersteuning" duidt erop dat de afzender financiële steun ontvangt van de armenzorg of een gemeentelijke instantie. In die periode betekende het ontvangen van ondersteuning vaak dat men niet langer mocht werken of dat de ziekte de aanvraag voor steun noodzakelijk had gemaakt. * **Stijl en handschrift:** De brief is geschreven in een net, rechtopstaand cursief handschrift. De toon is beleefd en formeel ("U schrijven", "Hoogachten").
Briefkaart (voorzijde).
* **De postzegel:** De kaart is voorzien van een blauwe postzegel van 4 cent met een prominente 'V' (Victoria). Dit type zegel werd tijdens de bezetting door de Duitsers geïntroduceerd als onderdeel van de propagandacampagne "V = Victorie, want Duitschland wint voor Europa op alle fronten". * **Propagandastempel:** De tekst "Heidebrand is verlies voor stad en land" was een veelgebruikte waarschuwing tijdens de oorlogsjaren om zuinig om te springen met natuurlijke hulpbronnen en brandstofvoorraden. * **Adressering:** De kaart is gericht aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De Jan van Galenstraat 14 was het adres van de Centrale Markthallen (tegenwoordig het Food Center Amsterdam). De term "Alhier" geeft aan dat de kaart binnen dezelfde stad is verzonden. * **De afzender:** L. Buytekant woonde aan het Nieuwe Grachtje 7-II in Amsterdam. Dit is een zijstraatje van de Oude Schans in de voormalige Joodse buurt van Amsterdam.
Ambtsbericht of rapportage van een sociale dienst (waarschijnlijk het Bureau voor Handelszaken van de gemeente Amsterdam).
* **Administratieve beoordeling:** Het document toont een proces waarbij de gemeente beoordeelt of mensen die afhankelijk zijn van "steun" (bijstand) hun handelsvergunning mogen behouden. De ambtenaar maakt een afweging tussen de kans op economische zelfstandigheid en de fysieke gesteldheid van de betrokkene. * **Medische criteria:** Gezondheid speelt een cruciale rol. Blindheid (bijziendheid), invaliditeit door ongevallen en suikerziekte worden aangehaald als redenen waarom men niet in loondienst kan werken, wat soms een argument is om de vergunning juist *wel* te behouden (als laatste middel van bestaan). * **Terminologie:** Termen als "ongeregelde goederen", "snorder" (illegale taxichauffeur) en "kramerijen" geven een inkijkje in de informele en marginale economie van Amsterdam in die tijd. * **Handgeschreven kanttekeningen:** De termen "Afgevoerd" en "Genoteerd" duiden op de administratieve afhandeling. "Afgevoerd" betekent in deze context waarschijnlijk dat de persoon uit het systeem van de betreffende vergunninghouders of steuntrekkers is verwijderd, soms na het overlijden of volledige arbeidsongeschiktheid (zoals gesuggereerd bij Buytekant).
Document
Dit document is een administratieve instructie betreffende de loonbetaling van personen die zijn ingezet in een 'Werkverruimingsproject'. De lijst is onderverdeeld op basis van burgerlijke staat en gezinssituatie (kostwinnerschap), wat direct invloed heeft op de hoogte van het loon en de toeslagen. Opvallend zijn de handgeschreven wijzigingen. A. de Haas is doorgehaald met de notitie dat hij op 24 november 1942 is ontslagen. Dit duidt erop dat het document gedurende langere tijd als actieve referentielijst is gebruikt. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen 'niet-gesteunde' (personen die geen uitkering ontvingen) en 'gesteunde' deelnemers. Bij die laatsten moet de reeds ontvangen steun over de voorgaande maanden worden verrekend met het loon. De financiële componenten bestaan uit: 1. **Basisloon:** f 21,- of f 15,-. 2. **Brandstoffentoeslag:** Een seizoensgebonden toeslag voor de wintermaanden. 3. **Duurtetoeslag:** Een inflatiecorrectie van 5% over het totaal.
Archieflijst-vermeldingen
Ambbtelijke lijst/bijlage bij een brief.
| L. Buytekant | 22-1-75 | 143914 | Zwanenburgwal | 6-12-40 | Is nog steeds ziek. |
Koopliedenlijsten
Zwanenburgwal — standplaats wanenburgwal 6-12-40 Is nog steeds ziek
Zwanenburgwal — standplaats wanenburgwal 6-12-40 Is nog steeds ziek
Waterlooplein
Relevante Archieffragmenten
Div. bylagen (w.o. teek).
# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]
### Te koop gevraagd
# TRANSCRIPTIE [<s>Het</s>] [<s>voor</s>] [<s>heb</s>] [<s>mij</s>] was door mij bekend dat C. Zwan enkele keer- per jaar partijtjes zoetwatervisch opkocht. [<s>worden</s>] [<s>Daarbij op de verdeellijst</s>] [<s>voorkomt had ik</s>] [<s>het gewaarschuwd</s>] [<s>dat hij</s>] [<s>als hem</s>] [<s>zo</s>] hij, ingeval hij [<s>voor zijn eigen</s>] [<s>winkel</s>] zoetwatervisch zou koopen en deze o...
(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa