O.Z. Burgwal

Document

* **Doel van het document:** Het document is een controleverslag van de Dienst Marktwezen in Amsterdam. Het doel was het registreren van "clandist." (clandestiene) standplaatshouders – handelaren die mogelijk zonder de juiste of actuele papieren hun waren verkochten op straat. * **Sociale demografie:** Wat direct opvalt, is de oververtegenwoordiging van Joodse namen op de lijst (o.a. Rodrigues, Aronson, Cohen, Frank, Gobets). In de vroege bezettingsjaren was de straathandel voor veel Joodse Amsterdammers een cruciale bron van inkomsten, zeker toen zij steeds meer uit andere beroepen werden geweerd. * **Geografie:** De genoemde locaties (Camperstraat, Iepenweg, Iepenplein, Vrolikstraat) bevinden zich in de Oosterparkbuurt, een wijk die destijds een aanzienlijke Joodse populatie kende. * **Handelswaren:** De lijst geeft een goed beeld van de kleinschalige straathandel: aardappelen, groenten, fruit (A.G.F.), (gebakken) vis, haring, bloemen, planten en specifiek mierikswortel (vaak gebruikt in de Joodse keuken). * **Terminologie:** De afkorting "EZ" bij de vergunningen verwijst waarschijnlijk naar Economische Zaken. De aantekeningen "bedankt" in groen schrift betekenen in deze context dat de betreffende persoon zijn standplaats heeft opgegeven of is gestopt.

Briefkaart (postwaardestuk met bijgedrukte tekst)

* **Poststempel:** De kaart is afgestempeld in Amsterdam op 6 januari 1941 tussen 20:00 en 21:00 uur (aangegeven door "20-21"). * **Reclamestempel:** Het document bevat een gelegenheidsstempel voor de jaarlijkse kinderpostzegelactie ("Voor het Kind"). Hoewel deze actie traditiegetrouw in december plaatsvond, werd het promotionele stempel vaak nog tot in januari gebruikt. * **Correcties:** De kaart was oorspronkelijk voorgedrukt voor gebruik binnen Amsterdam (zie het voorgedrukte "AMSTERDAM"). De afzender heeft dit doorgestreept en vervangen door "Monnikendam". Ook de aanhef "MW." (mevrouw) is doorgestreept om enkel "DEN HEER" over te laten. * **Geadresseerde:** De kaart is gericht aan G. Snieder, woonachtig aan de O.Z. Burgwal (Oude Zijde Burgwal) 42 te Monnikendam.

Getypte lijst / Administratief rapport van markttoezicht.

* **Terminologie:** * **A.G.F.:** Afkorting voor Aardappelen, Groenten en Fruit. * **EZ (Ventverg.):** Waarschijnlijk 'Eigen Zaak' of een specifieke serie-aanduiding voor ventvergunningen buiten de reguliere nummering. * **Ger. & gest. visch:** Gerookte en gestoomde vis. * **Clandestiene standplaatsen:** De venters hadden wel een vergunning om te venten (rond te trekken), maar niet om op één vaste plek te blijven staan (standplaats). Door dit toch te doen, handelden zij administratief 'clandestien'. * **Demografie:** Het document toont een grote vertegenwoordiging van Joodse namen (zoals Isaac, Salomon, Mozes, Cohen, Abraham, Nathan). Dit is kenmerkend voor de economische activiteit in de Amsterdamse Oosterparkbuurt en de Joodse buurt in die tijd. * **Economische staat:** De opmerking "enkele in steun" verwijst naar de economische crisis van de jaren '30; sommige venters ontvingen een werkloosheidsuitkering (steun) ondanks hun pogingen tot handel.

Getypte lijst/rapportage betreffende illegale straathandel.

* **Inhoud:** Het document is een nauwkeurige opsomming van 26 straatventers die zonder de juiste vergunning ("clandestien") een vaste staanplaats innemen in de Amsterdamse Oosterparkbuurt (Camperstraat, Iepenweg, Blasiusstraat). De tabel bevat persoonsgegevens, vergunningsnummers (indien aanwezig), het verhandelde product (bloemen, fruit, A.G.F. oftewel aardappelen-groente-fruit, vis of zuurwaren), woonadres en de exacte locatie van hun illegale handel. * **Doel:** Het doel van de controleur was het in kaart brengen van de onvergunde straathandel voor de gemeentelijke administratie. De opmerking onderaan wijst op een sociaal-economische observatie: sommige handelaren ontvangen op dat moment een steunuitkering, en extra (tijdelijke) handelaren duiken vaak op in de zomer om wat extra te verdienen ("zich los te maken" van de armoede of de steun). * **Demografie:** Opvallend is dat bijna alle namen op de lijst (Engelsman, Loonstijn, Moscoviter, Gobets, Zwaaf, Cohen, Santen, Kool, Brilleman, Aronson, Canes, Rodrigues, Van Cleef, etc.) overduidelijk van Joodse Amsterdammers zijn. Dit weerspiegelt de demografie van de Oosterparkbuurt en de Joodse actieradius in de Amsterdamse markthandel van die tijd.

Register/Grootboek (waarschijnlijk een vergunningenregister voor de vishandel).

* **Schrift:** Een duidelijk leesbaar Nederlands cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** Het document is strikt ingedeeld in kolommen. Er is gebruik gemaakt van afkortingen zoals 'ger.' (gerookt), 'gefil.' (gefileerd), 'Nwe' (Nieuwe), 'NZ' (Noordzijde) en 'OZ' (Oostzijde). * **Inhoud:** Het register bevat persoonsgegevens van vishandelaren of venters uit de regio Waterland (met name Marken en Monnickendam). De kolom 'Artikel' specificeert welke visproducten zij mochten verhandelen, variërend van haring en makreel tot 'zuurwaren' en 'gestoomde vis'. * **Opmerkelijke details:** De toevoeging 'boekjaar' bij de geldigheid en de specifieke nummering ('Serie') duiden op een formele administratieve controle, mogelijk in het kader van distributie of marktvergunningen tijdens de crisisjaren en de Tweede Wereldoorlog.

Z. O. Z.

Div. bylagen (w.o. teek).

Grb.1015. H/e. 28 April 1942. den Heer Wethouder P.W.

# TRANSCRIPTIE z.o.z.

. . | gr. 365⁶ | | | | | | | 11 | Staafijzer tot 151 mm breed . . . . . . . . . . | gr. 366 | 162 | | 35 | | | 19856 - '39 **Z. O. Z.**