Archiefdocument
Origineel
7 december 1940. Onbekende ambtenaar/controleur van het Marktwezen. Aan den Heer Inspecteur van het Marktwezen, Alhier. [Rechtsboven gestempeld/geschreven:] 44211
[In de marge rechtsboven:]
opgeroepen t/m
t/m 10/1 '41 [onleesbaar]
Rapport - Camperstraat.
Amsterdam, 7 december 1940.
Aan den Heer Inspecteur van
het Marktwezen, Alhier.
Bij de door mij op donderdag en vrijdag (5 en 6 december 1940) opnieuw gehouden enquête in de Camperstraat, en omgeving, werden onderstaande clandist. standplaatshouders aangetroffen.
| Volg. No. | Naam | Voornamen | Tentvergunning Serie | Tentvergunning No. | Artikel | Woonplaats | Neemt plaats in voor perceel | Bijzonderheden |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. | Snieder | Gerrit | 22 | 140 | gebakken visch | O.Z. Burgwal 42, Monnikendam | Iepenplein 1. | dagelijks |
| 2. | Rodrigues | Jacob. | 21 | 134 | Aard. Gr. en Fruit | Blasiusstraat 38 I | Iepenweg 10. | Dinsdag t/m Vrijdag [in groen:] bedankt |
| 3. | van Bleef | Salomon | EZ | 125 | A. G. F. | Pastoriestraat 16 boven | Iepenweg 4. | dagelijks |
| 4. | van Emrik | Mientje | 24 | 44 | haring en zuurwaren gebakken visch. | Iepenweg 21 beleg. | Iepenweg 2. | dagelijks |
| 5. | Aronson. | Mozes. | EZ | 234 | fruit | Vrolikstraat 130 II | Iepenweg 2. | dagelijks |
| 6. | Groen. | Willem | 8 | 48 | fruit | Vrolikstraat 66 III | Camperstraat 70 | dagelijks |
| 7. | Groen-v. Emrik | Rebecca | 25 | 241 | A. G. F. | Vrolikstraat 66 III | idem | dagelijks |
| 8. | Peperwortel | Hijman | EZ | 73 | bloemen en planten | Paradijsstraat 16 II | Camperstraat 66 | Maandag t/m Vrijdag [in groen:] bedankt |
| 9. | van Santen | Benjamin | 18 | 255 | fruit | Jan v d Heijdenstraat 86 II | Camperstraat 64. | dagelijks |
| 10. | Cohen | Isääc. | 5 | 66 | A. G. F. | Iepenweg 15 I | Camperstraat 56. | dagelijks |
| 11 | Frank. | Salomon | 7 | 37 | mierikswortel | Afrikanerplein 25 II | Blasiusstraat 148. | Vrijdag en de dag voor Jood. Feestdagen. |
| 12 | Gobets. | Salomon | 8 | 111 | fruit | 3e Oosterparkstraat 42 II | Camperstraat 50. | dagelijks |
| 13 | Kool. | Elias | 11 | 157 | haring en zuurwaren gebakken visch | Lepelstraat 84 bg. | Camperstraat 44 | dinsdag t/m Zaterdag. |
| 14. | Velden. | Zacharias | EZ | 236 | fruit | Camperstraat 42 II | Camperstraat 42. | dagelijks |
| 15. | Boeken. | Hermannus | 3 | 19 | bl + pltw. | Blasiusstraat 129 III | Camperstraat 70. | dagelijks [bijgeschreven:] niet betekend, vermoedelijk M. P. |
| * Sociale demografie: Wat direct opvalt, is de oververtegenwoordiging van Joodse namen op de lijst (o.a. Rodrigues, Aronson, Cohen, Frank, Gobets). In de vroege bezettingsjaren was de straathandel voor veel Joodse Amsterdammers een cruciale bron van inkomsten, zeker toen zij steeds meer uit andere beroepen werden geweerd. | ||||||||
| * Geografie: De genoemde locaties (Camperstraat, Iepenweg, Iepenplein, Vrolikstraat) bevinden zich in de Oosterparkbuurt, een wijk die destijds een aanzienlijke Joodse populatie kende. | ||||||||
| * Handelswaren: De lijst geeft een goed beeld van de kleinschalige straathandel: aardappelen, groenten, fruit (A.G.F.), (gebakken) vis, haring, bloemen, planten en specifiek mierikswortel (vaak gebruikt in de Joodse keuken). | ||||||||
| * Terminologie: De afkorting "EZ" bij de vergunningen verwijst waarschijnlijk naar Economische Zaken. De aantekeningen "bedankt" in groen schrift betekenen in deze context dat de betreffende persoon zijn standplaats heeft opgegeven of is gestopt. Dit document stamt uit december 1940, zes maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de grootschalige deportaties toen nog niet waren begonnen, was de administratieve voorbereiding van de Jodenvervolging al in volle gang. |
Het Marktwezen werd door de bezetter en de collaborerende overheid ingezet om de economische bewegingsvrijheid van Joden in te perken. Lijsten zoals deze, hoewel ogenschijnlijk louter bureaucratisch van aard (controle op standplaatsvergunningen), dienden als instrument voor registratie en uitsluiting. Kort na de datum van dit rapport, in het voorjaar van 1941, zouden Joodse handelaren officieel van de markten worden geweerd of verbannen naar specifieke "Joodse markten". De vermelding bij Salomon Frank (nr. 11) dat hij verkoopt op de "dag voor Jood. Feestdagen" onderstreept de culturele en religieuze achtergrond van de doelgroep van deze controle. O.Z. Burgwal Marktwezen