D. Goedkoop

Document

Dit document is een representatieve pagina uit een grote Nederlandse krant tijdens het dieptepunt van de Grote Depressie (1933). De toon is zakelijk en feitelijk, maar de krantenkoppen verraden grote internationale spanningen op zowel economisch als politiek gebied. De pagina is strikt hiërarchisch ingedeeld met de nadruk op financiële markten (beursnoteringen uit New York, Londen, Brussel en Parijs). De typografie maakt gebruik van kapitalen voor de koppen en een kleiner lettertype voor de uitgebreide beurstabellen. Opvallend is het gebruik van de spelling-Marchant (voor de oorlog), met woorden als "Buitenlandsche" en "Vereenigingen". In de berichtgeving valt de focus op de valuta-onzekerheid op. De strijd tussen de "goudlanden" (landen die de gouden standaard aanhingen, zoals Nederland en Frankrijk) en landen die de dollar lieten zweven, was een centraal thema in 1933.

Achterzijde van een zakelijke brief of envelop (gebruikt voor verzending).

Het document is een typisch voorbeeld van zakelijke correspondentie uit de oorlogsperiode. De papierkwaliteit is matig (dun doorslagpapier), wat de sterke zichtbaarheid van de tekst aan de voorzijde verklaart. De stempels duiden op een officiële verzending per post. De aanwezigheid van de Kromhout-vignetten (stickers) diende zowel als reclame als verzegeling/identificatie van de afzender. De geadresseerde, de "Centrale Inkoop Vereeniging" bij de Gemeente Vischafslag, wijst op de gecentraliseerde economische structuur tijdens de bezetting, waarbij de inkoop van middelen (mogelijk onderdelen voor scheepsmotoren voor de vissersvloot) via centrale organen verliep.

Zakelijke correspondentie (doorslag of archiefkopie).

* **Inhoud:** De brief is een korte, formele afwijzing. De afzender reageert op een schrijven van de Kromhout Motorenfabriek van 1 december 1942 en deelt mede dat aan het daarin gedane verzoek niet kan worden voldaan. De aard van het verzoek wordt in dit document niet gespecificeerd. * **Vorm:** Het betreft waarschijnlijk een kopie voor het eigen archief, getuige de summiere opmaak en de handgeschreven notitie "Verzonden 10/12" (10 december), wat overeenkomt met de datum op de brief. * **Ondertekening:** De brief is ondertekend door de waarnemend ("wnd.") directeur. De afkorting "HB." rechtsboven verwijst mogelijk naar een specifieke afdeling of een dossiercode.

Getypte lijst op papier.

* **Doel van het document:** Het document dient als distributielijst voor "gerookte aal". In de context van de schaarste tijdens de Tweede Wereldoorlog werd luxe voedsel (zoals paling) soms gebruikt als extra rantsoen of "prestatiebeloning" voor arbeiders in cruciale industrieën. * **Taalgebruik:** Het gebruik van de Duitse term "Belegschaft" (personeelsbezetting) in plaats van het Nederlandse "personeelsbestand" is een sterke aanwijzing dat het document is opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. * **Sleutelbedrijven:** De lijst bevat prominente Amsterdamse bedrijven uit de oorlogsjaren, waaronder de vliegtuigfabriek Fokker (met de grootste bezetting van 5831 man), de Nederlandsche Dok Mij. en Ford. Veel van deze bedrijven stonden onder direct toezicht van de bezetter (*Rüstungsbetriebe*). * **Historisch detail:** Opmerkelijk is de vermelding van *N.V. Hollandia-Fabr. Kattenburg & Co*. Dit bedrijf is historisch bekend vanwege de grote razzia op 11 november 1942, waarbij het Joodse personeel werd weggevoerd.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

- 3 -

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...

M. de Haan.

Div. bylagen (w.o. teek).