J.W. Denker
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 22
J.W. Denker was actief als marktkoopman op de Amstelveld en Uilenburg in 1939. Hij had ook een stand op de Waterlooplein in datzelfde jaar, maar de specifieke producten en standplaats zijn onbekend. In 1944 werd de markt aan het Waterlooplein geïnspecteerd op illegale handel, maar er is geen direct verband gelegd met Denker.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven lijst op gelinieerd papier.
* **Handschrift:** Een vlot, enigszins onregelmatig cursiuuhandschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. De leesbaarheid is goed, hoewel sommige afkortingen ("hulpkr.", "pr.") contextuele interpretatie vereisen. * **Terminologie:** "Handwerk" wordt hier waarschijnlijk gebruikt in de zin van handel in handgemaakte goederen of textielwaren (manifacturen), in tegenstelling tot "Fabriekswerk". * **Financiële gegevens:** Er worden bedragen genoemd in guldens (f), vaak per dag of specifiek voor de zondag. De getallen "1000 - 1200" bij locaties als de Dapperstraat kunnen slaan op omzet in centen, aantallen stuks (zoals sigaren) of kraamnummers, hoewel de context van "Ontvangst f 9.-" suggereert dat de grotere getallen mogelijk een andere eenheid betreffen. * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, wat wijst op een administratief register. De rode strepen zijn waarschijnlijk afvinktekens van een controleur of administrateur.
Getypte lijst op papier met handgeschreven kantekeningen in potlood.
* **Doel van de lijst:** Dit lijkt een administratieve controlelijst te zijn van werknemers in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De lijst koppelt woonadressen aan werklocaties (fabrieken en werkplaatsen). * **Demografie:** Veel namen op de lijst (zoals Izaaks, Vieijra, Visjager, Vigevano, Stodel, van Praag, Salomons) zijn herkenbaar als Joodse namen. De woonadressen (o.a. Transvaalbuurt, Jodenbuurt) bevestigen dit beeld. * **Handgeschreven annotaties:** * De termen "Lindenman", "Lindenman eigen werk" en "Lin aanw" (waarschijnlijk 'Lindenman aanwezig') verwijzen vermoedelijk naar een controleur of een specifieke administratieve onderverdeling genaamd 'Lindenman'. * De onderste aantekening "laatste week niet gezien" is veelzeggend en onheilspellend in de context van de Jodenvervolging; het suggereert dat de betreffende personen (mogelijk de gehele groep bij de Marinewerf) niet meer op hun werk zijn verschenen, wat vaak duidde op onderduik of deportatie. * **Werkgevers:** De adressen variëren van kleine straatwerkplaatsen tot de grote "Centrale Werkplaats Marinewerf".
Ambtsverslag / Rapport.
Dit document is een officieel inspectieverslag van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De ambtenaar, J.H. de Grebber, rapporteert over de dagelijkse gang van zaken op de markt aan het Waterlooplein. Kernpunten uit het verslag: * **Handhaving:** Er wordt specifiek gecontroleerd op illegale handel (verkoop zonder distributiebonnen bij de pannenkoeken) en 'leuren' (straathandel zonder vaste standplaats). * **Prijspeil:** De ambtenaar noteert de prijzen van schaarse goederen. De genoemde bedragen zijn voor 1944 extreem hoog (bijv. 300 gulden voor een tweedehands colbert), wat duidt op inflatie en schaarste op de zwarte/grijze markt. * **Sociale controle:** Er is sprake van vrouwen die broodjes verkopen vanaf onbezette kramen en personen die in textiel handelen. De ambtenaar meldt dat hij deze mensen "weggejaagd" heeft. * **Geografische focus:** Naast het Waterlooplein worden de Zeedijk en de Nieuwmarkt genoemd als bekende plekken voor "bonnenkooplieden" (handelaren in illegale distributiebonnen).
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst met handgeschreven annotaties.
| J. W. Denker | N. Keizersgracht 71 | Weesperstraat 83-85 |
Koopliedenlijsten
Uilenburg
Waterlooplein
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE J.G. Overkamp [rechtsboven:] pers. bew. A 35/623317 geb. 25/3 '91 Rozenstraat 50 ^II
# TRANSCRIPTIE **Verhoor van den verdachte J. VLEESDRAAGER.**
# TRANSCRIPTIE Aan: J. F. Jansen Czaar Peterstraat 93 ^I
# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer
# TRANSCRIPTIE 6 Nov. '39 den Heer L. Drukker p/a den Heer J. Jenken Horssen. (Gld) Naar aanleiding van Uw brief