J. Paarlberg

AI-Synthese 23

J. Paarlberg was een marktkoopman actief in 1942. Hij had een stand op de Waterloopleinmarkt (standnummer 1935, oorspronkelijk uit 1935). In 1942 had hij openstaande vorderingen voor 'plaatsgeld' en 'pakhuisuur' bij het Gemeentelijk Marktwezen. Hij protesteerde tegen een rekening van 10 gulden voor loods B11 tot eind december 1941, omdat hij de sleutel al aan Rustenburg had overgedragen. De specifieke producten en het uiteindelijke lotgeval (zoals arisering of overlijden) zijn in de beschikbare data niet expliciet vermeld.

Lotgevallen

1942 financiele_vordering Openstaande vordering voor plaatsgeld en pakhuisuur op Waterloopleinmarkt

1941 protest Protesteerde tegen rekening van 10 gulden voor loods B11; sleutel overgedragen aan Rustenburg

Relaties

Rustenburg (overdrager_sleutel) Gemeentelijk Marktwezen (instantie)

Handel

meer onbekend Waterloopleinmarkt

Waterloopleinmarktloods_B11Rustenburgplaatsgeldpakhuisuur

Gebaseerd op 3 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-372 | Pagina 263 | 1942

Administratieve lijst van debiteuren/vorderingen.

* **Geografie:** De lijst is sterk gericht op de regio Amsterdam en omliggende gemeenten (Haarlemmermeer, Halfweg, Aalsmeer). De vermelding van "Lopikerkapel (U)" duidt op de provincie Utrecht. * **Sociaal-economisch:** De adressen variëren van volksbuurten (Jodenbreestraat, Zwanenburgwal) tot meer gegoede wijken of nieuwe uitbreidingsgebieden (Oosterpark, Burgemeester Tellegenstraat). De toevoegingen zoals "huis" (benedenwoning), "I, II, III" (verdiepingen) en "a" (tussenetage of specifiek nummer) geven inzicht in de stedelijke bewoningsdichtheid. * **Naamkunde:** De lijst bevat typisch Nederlands-Joodse namen zoals Hartog Gobits en de firma Wed. Cosman, wat consistent is met de genoemde locaties in de Amsterdamse binnenstad. * **Schrift:** Het document is geschreven in een klerkenhandschrift (schoolschrift) dat gebruikelijk was voor administratief personeel. Enkele namen en straten zijn lastig leesbaar door individuele lussen (zoals bij "Jillisstraat" of "Puisistraat"), maar kunnen veelal herleid worden aan de hand van historische stratenregisters.

Archief 745 | 745-372 | Pagina 265 | 1942

Getypte lijst/staat van vorderingen.

Dit document is een administratieve lijst van openstaande vorderingen van het Gemeentelijk Marktwezen in Amsterdam, gedateerd augustus 1942. De lijst bevat achterstallige betalingen voor 'plaatsgeld' (marktgeld voor een standplaats) en 'pakhuisuur' (huur van opslagruimte). Wat opvalt is de kolom "Aanteekeningen", waarin bij een groot deel van de personen de term **"belasting heffing"** staat vermeld. In de context van 1942 is dit een eufemisme of een directe verwijzing naar de onteigening van Joodse burgers. Veel van de namen op de lijst (zoals Waterman, Gobits, Mok, Boeken, Kloots, Piller) en de adressen (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Uilenburgerstraat) wijzen op Joodse marktpluimveehouders, groentenhandelaren of andere marktkooplieden. Wanneer er "belasting heffing" staat, betekende dit vaak dat de bezittingen van deze personen waren bevroren of geconfisqueerd door de Duitse bezetter (via de roofbank Lippmann, Rosenthal & Co.). De gemeente Amsterdam kon hierdoor haar eigen vorderingen niet meer innen, aangezien het vermogen van de schuldenaar niet langer voor hemzelf of voor reguliere schuldeisers beschikbaar was.

Archief 745 | 745-389 | Pagina 295 | 1942

Administratief rapport / Ambtsbericht.

Het document is een verslag van een controleur naar aanleiding van een betalingsgeschil. Grossier P. Paarlberg protesteert tegen een rekening van 10 gulden voor het gebruik van loods B11. De kern van zijn bezwaar is dat hij de ruimte reeds eind december 1941 had verlaten en de sleutel (of toegang) feitelijk al had overgedragen aan de volgende gebruiker, de heer Rustenburg. De controleur heeft dit onderzocht en bevestigt dat Rustenburg inderdaad al op 29 december met zijn handel de loods in trok. Een interessant tekstueel detail is de datering "30 Jan. 1941". Gezien de tekst refereert aan gebeurtenissen in december '41 en de archiefstempel onderaan "1942" vermeldt, is hier sprake van een klassieke jaarfout die vaak voorkomt in de eerste maand van een nieuw kalenderjaar.