AI-Synthese 44

G. van As (geb. 1879) was actief als vischhandelaar en marktkoopman in Amsterdam. Hij verkocht vis op diverse locaties waaronder de Gaaspstraat, Nieuwmarkt, Amstelveld, Dapperstraat en de Vischmarkt. In 1942 was hij nog actief op de Waterlooplein (stand 26-5-42) en in 1943 op de Uilenburg. De specifieke omstandigheden van zijn lotgevallen, zoals eventuele arrestaties, arisering of overlijden, zijn in de beschikbare archiefdata niet expliciet vastgelegd.

Lotgevallen

1942 distributie Opgenomen in lijsten voor visdistributie (vis, garnalen) en administratieve registers op Waterlooplein
1943 distributie Vermeld in lijsten voor visquota en toewijzing van aal en zoetwatervis op Uilenburg

Handel

visVisgarnalenbokkingenaalsnoekbaars GaaspstraatNieuwmarktAmstelveldDapperstraatVischmarktWaterloopleinUilenburg
vismarktkoopmandistributieWaterloopleinUilenburg
Gebaseerd op 10 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-382 | Pagina 71 | 1942

Getypte administratieve lijst met persoonsgegevens.

De lijst vertoont een systematische indeling op basis van regio- of sectiecodes: * **TM:** Huizen (waarschijnlijk 't Gooi/Huizen regio). * **EW:** Amsterdam (gezien de straatnamen Insulindeweg en Commelinstraat in Amsterdam-Oost). * **EM:** Volendam/Edam (duidelijk door de plaatsvermelding en de typisch Volendamse achternamen zoals Kwakman, Koning en Schilder). De kolommen "41/42" en "42/43" duiden op een registratie van activiteit, lidmaatschap of financiële bijdragen per boekjaar tijdens de bezettingsjaren. Opvallend is dat nagenoeg iedereen voor het jaar 41/42 is afgevinkt, maar slechts één persoon (L. v.d. Zee) voor 42/43.

Archief 745 | 745-380 | Pagina 139 | 1942

Getypte lijst op papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (secties A, B en C zijn zichtbaar). De opmaak is die van een administratief register met twee kolommen voor naam en adres. * **Geografische spreiding:** De meerderheid van de adressen bevindt zich in Amsterdam, verspreid over diverse wijken (o.a. de Pijp, West, Oost en het Centrum). Daarnaast vallen de plaatsen Huizen en Marken op, wat logisch is gezien de context van zoetwatervis (visserij aan het IJsselmeer). Enkele vermeldingen uit Diemen en Bussum zijn ook aanwezig. * **Huishoudens:** Er zijn duidelijke familieclusters zichtbaar (zoals de families Van As, Boor en Braam), waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen 'Sr.' (Senior) en 'Jr.' (Junior). * **Typografie en Annotaties:** Het document is getypt met een mechanische typemachine. Er zijn handgeschreven punten of vinkjes voor veel namen geplaatst, wat duidt op een afvinklijst die daadwerkelijk is gebruikt tijdens een distributiemoment. Sommige letters aan het begin van de namen in de B- en C-secties lijken overgetypt of later gecorrigeerd.

Archief 745 | 745-386 | Pagina 401 | 1942

Handgeschreven verzoekschrift op gelinieerd papier

* **Schrifttype:** Een geoefend maar enigszins onregelmatig cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Taalgebruik:** De brief is geschreven in een volks-Nederlands met fonetische spelling en dialectinvloeden (zoals "mei" voor mij, "gezegt" voor gezegd, en "visk markt"). De schrijver hanteert een eerbiedige toon ("Weledel Heer", "de ondergeteekende"), typerend voor correspondentie met de overheid in die tijd. * **Inhoud:** De 63-jarige G. van As verzoekt om te worden opgenomen in de "indeeling" (toewijzing) van gekookte garnalen. Hij was hiervoor al persoonlijk op kantoor verschenen, maar werd verzocht een schriftelijk verzoek in te dienen. Hij voert zijn veertigjarige ervaring op de Amsterdamse vismarkt aan als bewijs van zijn status als handelaar. * **Administratieve sporen:** De brief is uitvoerig geannoteerd met archiefnummers en data (24 en 29 oktober 1942). De krachtige strepen door de onderste regels en de tekst "19 fout" suggereren een administratieve correctie, mogelijk met betrekking tot het adres op de gemeentegrens.

Archief 745 | 745-386 | Pagina 402 | 1942

Doorslag van een officiële brief (getypt).

Dit document is een zakelijke afwijzingsbrief gericht aan een inwoner van Huizen. De kern van de boodschap is dat een verzoek om een "toewijzing van garnalen" is afgewezen na onderzoek door een speciale commissie van de Visscherijcentrale. De brief is kort, formeel en bureaucratisch van toon. Het betreft een doorslag op dun, grijsachtig papier, bedoeld voor het eigen archief van de instantie, wat verklaart waarom er geen handtekening onder staat, maar enkel de getypte functie "De Directeur". De handgeschreven aantekening bovenin duidt op de administratieve verwerking (de daadwerkelijke verzending enkele dagen na het opstellen).

Archief 745 | 745-407 | Pagina 367 | 1943

Document

Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.

Archief 745 | 745-408 | Pagina 370 | 1943

Handgeschreven administratieve distributielijst.

* **Inhoud:** Het document betreft de administratie van de toewijzing van bokkingen (gerookte haring) aan handelaren en instellingen. De aantallen zijn aanzienlijk (meestal in eenheden van 3000), wat duidt op groothandel of distributiepunten. * **Administratieve tekens:** * De letter **'v'** achter de getallen fungeert waarschijnlijk als afvinkteken voor levering. * De letter **'x'** bij bepaalde namen (zoals de Wed. Benjamin en het Ziekenhuis) suggereert een uitzondering of een specifieke status van de levering. * **Jaartallen:** Bij de familie Braam staan jaartallen (1888, 1912, 1916). Dit was een gebruikelijke manier om verschillende generaties of naamgenoten in het handelsregister uit elkaar te houden. * **Opvallende namen:** Er staan diverse bekende Amsterdamse namen op de lijst, zoals **'Dikker & Thijs'** (het befaamde restaurant/traiteur) en de vermelding van een **'Ziekenhuis'**, wat de prioriteit in voedseldistributie aangeeft. * **Handschrift:** Het betreft een zeer geoefend, cursorief administratief handschrift. De cijfers zijn duidelijk en gestructureerd genoteerd voor een sluitende boekhouding.

Archief 745 | 745-407 | Pagina 379 | 1943

Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.

* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.

Archief 745 | 745-407 | Pagina 382 | 1943

Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.

* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.

Archief 745 | 745-407 | Pagina 385 | 1943

Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.

Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.

Archief 745 | 745-408 | Pagina 463 | 1943

Handgeschreven lijst op bruin papier.

* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst, mogelijk een loonlijst, een overzicht van contributies of een verdeling van goederen/gelden. De lijst is verdeeld in groepen: de familie De Groot (met een hoger bedrag van 1900) en een grotere groep met een standaardbedrag van 1600. * **Correcties:** Er zijn diverse doorhalingen en berekeningen in de kantlijn zichtbaar. Bij `W. Aal` was oorspronkelijk `4800` genoteerd (het drievoudige van 1600), wat later is gecorrigeerd naar het standaardbedrag. * **Namen:** De namen zijn typisch Nederlands. Toevoegingen zoals "sr" (senior), "jr" (junior) en "ob" (mogelijk 'oudste broer' of een andere familie-aanduiding) duiden op het onderscheiden van familieleden met dezelfde achternaam. De laatste naam `W. van As Fiktie` zou kunnen verwijzen naar de achternaam 'Fikkee' of een specifieke administratieve categorie ("Fictie"). * **Berekening:** De notatie `20 x 180` met het doorgehaalde totaal `3600` suggereert een onderliggende berekening die wellicht niet direct met de individuele posten van 1600 te maken heeft, of een eerdere raming was.

Archieflijst-vermeldingen

Archief 745 | 745-382 | Pagina 79 | 1942

Getypte administratieve lijst (waarschijnlijk een uittreksel uit een kaartsysteem of register).

#7 G.van As Valkeniersstr.51, Huizen
kaartregister getypt 68%

| TM 1 | G.van As | 19-6-79 | Valkeniersstr.51, Huizen | x | |

Archief 745 | 745-388 | Pagina 200 | 1942

Administratieve lijst - Dapperstraat

#10 G.van As Valkenaarstr.51, Huizen
administratieve lijst " visch 68%

| G.van As | 19-6-79 | Valkenaarstr.51, Huizen | " | 26-5-42 | visch |

Koopliedenlijsten

Bron: 745-388.md | 1942

Waterlooplein — standplaats " 26-5-42 visch

visch Vis
Bron: 745-407.md | 1943

Uilenburg — standplaats 1

2.000 Overig
Bron: 745-407.md | 1943

Waterlooplein

Relevante Archieffragmenten

M. de Haan.

Relevantie: 86%
Archief 745 | 745-432 | Pagina 183 | 1944

# TRANSCRIPTIE Frankeering in afrekening Den Heer W. van As, P.C.Hooftstraat 68, Amsterdam-Zuid. ================ Marktwezen Amsterdam Jan van Galenstraat 14 (West)

Relevantie: 84% ** marktwezen amsterdam, jan van galenstraat 14 (west)., een contract had met de ptt om de portokosten periodiek te verrekenen in plaats van postzegels te pl +1
Archief 745 | 745-272 | Pagina 97 | 1939

# TRANSCRIPTIE afz. G. v. d. Wal 3^e Oosterparkstraat 118 belet A’dam (O)

Relevantie: 84% ** de afzender is g. van der wal., op de achterzijde van een envelop in nederland. de oosterparkbuurt is een bekende volkswijk in amste
Archief 745 | 745-291 | Pagina 49 | 1939

# TRANSCRIPTIE afz. H. Waninge. G. Naefflaan 6. Lochem.

Relevantie: 84% ** de tekst begint met de afkorting "afz., wat staat voor "afzender". de brief is verstuurd door een persoon genaamd **h. waninge**., woonde aan de **g. naefflaan 6** te **lochem**.
Archief 745 | 745-424 | Pagina 501 | 1944

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

Relevantie: 84% of een specifieke eenheid., en locaties:** "molenaar 'b" verwijst waarschijnlijk naar een persoon genaamd molenaar, mogelijk behorend tot een groep 'b'. de vermelding "markt dapperstraat" plaatst de handeling op de d