J. Moelee

Dienstbrief van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een ambtelijke correspondentie tussen twee gemeentelijke diensten in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de brief is de autorisatie om een ventvergunning (straatvergunning) uit te reiken aan een burger, J. Moelee, voor de handel in oude materialen. * **De vergunning:** Het gaat om "oude materialen en afvalstoffen" (serie L no. 94). In oorlogstijd was de handel in schroot, lompen en papier strikt gereguleerd vanwege de enorme schaarste aan grondstoffen. * **De kosten:** Er wordt melding gemaakt van $f. 4,-$ ventgeld en $f. 1,-$ aan leges. Dit waren aanzienlijke bedragen voor een kleine zelfstandige in die tijd. * **De betrokkene:** De aanvrager woonde op Ten Katestraat 38 II, gelegen in de Amsterdamse Kinkerbuurt, destijds een typische volkswijk waar veel handelaren in tweedehands goederen en 'lompen en metalen' gevestigd waren. * **Administratieve structuur:** Opvallend is de titel van de wethouder, wiens portefeuille een brede waaier aan openbare nuts- en hygiënische diensten omvatte (levensmiddelen, wassen, baden). Dit typeert de gecentraliseerde regie op essentiële voorzieningen tijdens de bezettingsjaren.

Getypte doorslag van een officiële kennisgeving/strafbeschikking.

* **Kernboodschap:** Vijf marktkooplieden worden gestraft voor het verkopen van gebak of koek zonder distributiebonnen op de Amsterdamse Nieuwmarkt. * **Sanctie:** Een tijdelijk marktverbod van 14 dagen (met terugwerkende kracht ingegaan op 25 augustus). Er wordt gedreigd met een langdurige uitsluiting, waarover de Burgemeester nog moet beslissen. * **Juridische grondslag:** Artikel 39 van het lokale 'Reglement op de Markten'. * **Vorm:** Het betreft een standaardbrief (doorslag) waarbij de lijst met namen onderaan aangeeft dat deze specifieke tekst naar al deze personen is verzonden. De handgeschreven instructie "1 ex typen" onderaan duidt op een administratieve aanwijzing voor het vervaardigen van een kopie of het definitieve document.

Ambtelijke doorslag van een strafoplegging (brief).

* **Inhoud:** Het document betreft een officiële sanctie tegen drie vrouwen die op de Nieuwmarkt in Amsterdam actief waren als marktkoopvrouw. Zij worden ervan beschuldigd gebak of koek te hebben verkocht zonder de vereiste distributiebonnen te innen. * **Sanctie:** De vrouwen krijgen een marktverbod van 14 dagen voor alle markten in de stad ("te dezer stede"). Er wordt gedreigd met een langduriger uitsluiting, waarover de burgemeester moet beslissen. * **Correcties:** De getypte data voor de strafperiode zijn handmatig aangepast. De paarse aantekeningen in de marge ("8/9" en "21/9") geven de feitelijke begin- en einddatum van de schorsing aan (precies 14 dagen). * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar artikel 39 van het 'Reglement op de Markten'. De handhaving van distributieregels was tijdens de bezetting een prioriteit voor de autoriteiten om de zwarte handel in te dammen.

Getypte brief met handgeschreven correcties en aantekeningen.

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een bezwaarschrift. Mevrouw Moelee-Boekelman had blijkbaar geprobeerd onder een straf uit te komen die de burgemeester haar had opgelegd. De directeur van het Marktwezen stelt echter vast dat zij herhaaldelijk dezelfde overtreding heeft begaan, waarnaar al eerder (in augustus) was verwezen. * **Correcties:** De tekst is tijdens of na het typen geredigeerd. Het woord "wijziging" in de kantlijn vervangt de doorgestreepte passage "geen verandering kan worden". Er zijn ook leestekens (komma's) en het woordje "in" handmatig toegevoegd om de zinsloop te corrigeren. * **Handgeschreven toevoeging:** Onderaan staat een extra aantekening (mogelijk een concept voor een intern dossier of een toelichting): *"Ter mijnerzijde geen aanleiding bestaat te bevorderen, dat..."* Dit onderstreept de onwelwillendheid van de instantie om de straf aan te passen.

Voorzijde van een envelop of officieel poststuk.

Dit document is de voorzijde van een poststuk verzonden door de gemeentelijke dienst 'Marktwezen Amsterdam'. De tekst is met een typemachine aangebracht op grijsachtig papier. De adressering is zeer specifiek, inclusief het 'wijknummer' 18, wat duidt op een administratieve onderverdeling van de stad Amsterdam in die periode. De aanduiding "Frankeering in afrekening" betekent dat de verzender de portokosten niet vooraf via postzegels voldeed, maar periodiek via een rekening bij de PTT verrekende. Dit was gebruikelijk voor overheidsinstellingen en grote bedrijven. De blauwe handgeschreven markering is waarschijnlijk een sorteer- of controlemerk aangebracht tijdens het postverwerkingsproces. De gespiegelde tekst aan de rechterkant suggereert dat dit document lange tijd onderop of tussen andere vers gedrukte documenten heeft gelegen, waardoor de inkt is overgegaan op dit vel.

Ambtelijke notitie en concept-antwoordbrief.

Het document is een intern administratief stuk dat de afhandeling van een strafzaak wegens een economisch delict (waarschijnlijk illegale melkhandel) tijdens de bezetting laat zien. * **Tegenstrijdige verklaringen:** Er is een direct conflict tussen de verklaring van de verdachte (Moelee), die beweert dat hij zich netjes aan de distributieregels hield (melk verkocht tegen een 'bon'), en de waarneming van controleur Grebber, die hem herhaaldelijk heeft geobserveerd bij afwijkend gedrag. * **Afwijzing bezwaar:** De onderste helft van het document is een concept voor een formele afwijzing van een bezwaarschrift. Moelee had op 16 september geprotesteerd tegen een straf die door de burgemeester was opgelegd (brief 13 sept). De ambtenaar stelt dat de straf gehandhaafd blijft omdat de overtreding, waarover hij op 27 augustus al was geïnformeerd, vaststaat. * **Administratieve laag:** De rode aantekeningen en doorhalingen wijzen op het proces van dossierbeheer en verificatie van persoonsgegevens (zoals het corrigeren van de naam Boelee naar Moelee).

Officiële briefvoorzijde of envelop (dienstpost).

Het document is een officieel schrijven van de gemeente Amsterdam. De term **DIENST** linksboven duidt op een portvrije verzending voor overheidszaken. De geadresseerde is de heer J. Moelee, die woonachtig was in de Commelinstraat 48. De handgeschreven of getypte toevoeging **"geb. 24-1-'21"** identificeert de persoon specifiek aan de hand van zijn geboortedatum (24 januari 1921). De aanduiding **"Alhier (O)"** betekent dat de brief binnen Amsterdam is verstuurd naar een adres in het stadsdeel Oost. Het document is afkomstig van het Raadhuis, specifiek Kamer 46, wat vaak de locatie was voor administratieve zaken zoals het bevolkingsregister of distributiezaken.

Officiële correspondentie (brief).

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek tot strafvermindering of herziening. Mevrouw Moelee-Boekelman had op 16 september bezwaar gemaakt tegen een straf die haar op 13 september door de Burgemeester was opgelegd. De Directeur weigert hierin te bemiddelen ("te bevorderen dat... wijziging wordt gebracht"). * **Redengeving:** De weigering wordt gemotiveerd door het feit dat de geadresseerde de "overtreding" (die al in een eerdere brief van 27 augustus was benoemd) herhaaldelijk heeft begaan. * **Toon:** De toon is strikt zakelijk, ambtelijk en onverbiddelijk, passend bij de bureaucratische stijl van die periode. * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de toen gangbare spelling (den Burgemeester, gerichten brief) en afkortingen zoals 'd.d.' (de dato - van de datum) en 'jl.' (jongstleden).

# TRANSCRIPTIE J. F. Bockelman [onderstreept] pl 67. nieuwwijk

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE H Molenaar

# TRANSCRIPTIE H Molenaar

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer