Ambtelijke doorslag van een strafoplegging (brief). 8 september 1943. [Handgeschreven in paarse inkt, bovenaan]: Verzonden 8/9 Insp. 5 x

[Linksboven]: 20/20/la M.

[Rechts]: 8 September 1943.

Mij is gerapporteerd, dat U op
Uw plaats op de Nieuwmarkt doordat U
aldaar gebak en/of koek zonder bon ver-
koopt; de distributievoorschriften niet
naleeft. U brengt daardoor de goede orde
op die markt in gevaar.
In verband met deze over-
treding heb ik U ingevolge artikel 39
van het Reglement op de Markten gestraft
met ontneming van het recht tot het in-
nemen van een plaats op een der markten
te dezer stede voor den tijd van 14
dagen, namelijk van [doorgehaald: Donderdag 9] September
tot en met [doorgehaald: Woensdag 15] September a.s.,
terwijl aan den Burgemeester de vraag zal
worden voorgelegd of U voor langeren
tijd moet worden uitgesloten.

De Directeur,

Verzonden aan:
Mevr.G.M.Valk-Both, Westerstr.252 III
Mevr.J.Rotgans-den Herder, 3e Kattenburger-
dwarsstraat 16 III
Mevrouw J.F.Moelee-Boekelman, Commelinstraat
48 III.

21/9 * Inhoud: Het document betreft een officiële sanctie tegen drie vrouwen die op de Nieuwmarkt in Amsterdam actief waren als marktkoopvrouw. Zij worden ervan beschuldigd gebak of koek te hebben verkocht zonder de vereiste distributiebonnen te innen.
* Sanctie: De vrouwen krijgen een marktverbod van 14 dagen voor alle markten in de stad ("te dezer stede"). Er wordt gedreigd met een langduriger uitsluiting, waarover de burgemeester moet beslissen.
* Correcties: De getypte data voor de strafperiode zijn handmatig aangepast. De paarse aantekeningen in de marge ("8/9" en "21/9") geven de feitelijke begin- en einddatum van de schorsing aan (precies 14 dagen).
* Juridische basis: Er wordt verwezen naar artikel 39 van het 'Reglement op de Markten'. De handhaving van distributieregels was tijdens de bezetting een prioriteit voor de autoriteiten om de zwarte handel in te dammen. * Historische periode: Dit document stamt uit september 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Schaarste en distributie: Door grote tekorten waren bijna alle levensmiddelen (waaronder de grondstoffen voor gebak en koek) uitsluitend op de bon verkrijgbaar. Verkoop "buiten de bon om" werd gezien als een ernstige economische overtreding.
* Dagelijks leven: De brief geeft een inkijkje in de strikte controle op het dagelijks leven en de handel. Het feit dat het drie vrouwen betreft, is illustratief voor de tijdsgeest waarbij vrouwen vaak de marktstal draaiende hielden terwijl veel mannen waren ingezet voor de Arbeitseinsatz of ondergedoken zaten.
* Geografie: De genoemde adressen (Westerstraat in de Jordaan, Kattenburgerdwarsstraat op de Oostelijke Eilanden en de Commelinstraat in de Dapperbuurt) zijn typische Amsterdamse volksbuurten uit die tijd. G.M. Valk J. Rotgans J.F. Moelee Gemeente Amsterdam Marktwezen