A. Heide

Officiële waarschuwing/aanmaning betreffende marktgeld.

* **Inhoud:** De brief is een sommatie aan een marktkoopman (A. Heide) die al meer dan drie weken zijn marktgeld niet heeft betaald voor zijn standplaats op de Dappermarkt. De directeur van het Marktwezen stelt een harde deadline: betalen vóór 5 februari, anders wordt de vaste standplaats per 6 februari ingetrokken. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige spelling (bijv. "hierby", "wys", "blyft", "onherroepelyk") en een formele, ambtelijke toon. * **Juridische basis:** Er wordt expliciet verwezen naar "artikel 11 van het Reglement op de Markten" om de dreiging van intrekking rechtsgeldigheid te geven. * **Sociale clausule:** Opvallend is de laatste alinea, waarin de mogelijkheid wordt geboden om uitstel of coulance te krijgen indien er sprake is van overmacht, zoals ziekte of armoede ("omdat U steun geniet"). Dit duidt op een bureaucreatie die rekening hield met de economische realiteit van de jaren '30.

Dagblad / Krantenpagina

* **Toon en taal:** Het taalgebruik is formeel en zakelijk, kenmerkend voor de vooroorlogse en vroeg-oorlogse spelling (bijv. "onzen", "Duitsche", "Rijnvaartvereeniging"). * **Onderwerpen:** De focus ligt op de herstructurering van de nationale logistiek en economie onder het nieuwe regime. Er is veel aandacht voor bureaucratische indeling (commissies, inspecties) en het herstel van het "normale" leven (postzegels, internationale post). * **Propaganda-elementen:** Hoewel het nog een vroeg stadium van de bezetting is, valt de vermelding van "bevoegde Duitsche zijde" op. Ook het artikel over de "Duitse vlag op Straatsburgs Dom" heeft een lichte triomfalistische ondertoon, passend bij de toenmalige gelijkschakeling van de pers. * **Maatschappelijke context:** De krant bericht over praktische gevolgen van de oorlogssituatie, zoals benzinetoewijzingen en de noodzaak om fietsendiefstallen aan te pakken (mogelijk door schaarste aan vervoersmiddelen).

Officiële brief / Oproeping.

* **Inhoud:** De brief is een formele aanzegging tot het intrekken van een marktvergunning. De ontvanger, de heer Heide, heeft een vaste plek op de markt in de Westerstraat (de Jordaan), maar verzuimt deze regelmatig te bezetten. Ondanks een eerdere schriftelijke waarschuwing is zijn gedrag niet veranderd. * **Juridische grondslag:** Er wordt expliciet verwezen naar artikel 11 van het "Reglement op de markten". Dit benadrukt de strikte handhaving van de marktordening in Amsterdam. * **Procedure:** De directeur trekt de vergunning niet direct in, maar past hoor-en-wederhoor toe. De marktkoopman wordt ontboden voor een gesprek met de inspecteur om zijn zaak te bepleiten. * **Uiterlijke kenmerken:** Het document is een standaardformulier (Model No. 8) van de gemeente, wat wijst op een gestroomlijnde administratieve procedure voor dergelijke overtredingen. De spelling is vooroorlogs (bijv. "schriftelyke", "den", "myn").

Administratieve kaart/oproep betreffende marktbeheer.

Dit document is een officiële oproep en administratieve vastlegging van de marktininspectie van de gemeente Amsterdam. De heer/mevrouw A. Heide, woonachtig aan de Amstelkade 37 hoog, werd op 8 april 1940 om 9:00 uur ontboden. De reden voor deze oproep was het "niet geregeld bezetten" van de toegewezen standplaats (kpl. no. W 9) op de markt in de Westerstraat. In die tijd gold een strikt reglement waarbij marktkooplieden hun plek consistent moesten innemen om hun vergunning te behouden. Uit de aantekeningen van de inspecteur blijkt dat er een schikking of tijdelijke ontheffing is getroffen: tot 1 augustus 1940 krijgt de betrokkene toestemming om de marktplaats in te nemen tot 13:30 uur. De kaart is ondertekend voor akkoord of kennisgeving door een inspecteur en een functionaris genaamd Van der Wolf.

Brief met ambtelijke aantekeningen.

Dit document is een aangrijpend voorbeeld van de bureaucratische afhandeling van de Jodenvervolging in bezet Nederland. 1. **De brief van de echtgenote:** Mevrouw Heide reageert op een oproep voor haar man om op een kantoor te verschijnen. Zij meldt dat hij reeds in Duitsland "zit" (gevangen zit/gedeporteerd is) nadat hij bij een razzia is opgepakt. Het gebruik van "Mej." (Mejuffrouw) terwijl ze over haar man spreekt, was destijds niet ongebruikelijk in correspondentie, hoewel "Mevr." vaker voorkwam. 2. **Beroep en adres:** De aantekening "haring en zuurwaren" duidt op het beroep of de winkel van de familie Heide aan de Albert Cuypstraat 187. Dit was een bekende marktbuurt in Amsterdam met veel Joodse bewoners en ondernemers. 3. **De ambtelijke beslissing:** De meest cruciale en kille passage bevindt zich onderaan. Een ambtenaar noteert op 7 november 1942 dat de oproep voor "werkverruiming" (een eufemisme voor gedwongen tewerkstelling of administratieve controle die vaak voorafging aan deportatie) niet meer hoeft te worden afgehandeld. De reden die hiervoor wordt gegeven is even kort als veelzeggend: **"niet noodig — is Jood."** De onderstreping benadrukt dat zijn status als Joodse burger alle verdere burgerlijke procedures irrelevant maakte voor de bezetter en de meewerkende administratie.

# TRANSCRIPTIE VD/HG. [handgeschreven blauw:] *extra* 37/119/3 M. 2 December 1941. Ariseering N.V. Hakker. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r .

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in blauw:] *extra* VD/HG. 37/112/3 M. 13 December 1941. Klachten "Amsterdamsche markttuinders". den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r .

# TRANSCRIPTIE 18 Feb 42 B. Bos. 40 jaar (hoofd) van 1907 Comm. in aardappelen e.a. landb. producten in Hessen. maakt thans viltzooltjes trekzooltjes Gez erkenning Groent. Coop aardappelen.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven: In Sieburgh] VD/HG. 8A/12/2 M. 1 17 Februari 1942. Ontspannings- vereenigingen. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r .

# TRANSCRIPTIE 2 10 April x40 8A/66/1 den Heer Wethouder voor de Alhier. Levensmiddelen,