G. Sprengers

Document

Dit document is een administratieve lijst van de Amsterdamse afdeling Sociale Zaken. Het bevat gegevens van marktkooplieden die officieel zijn "afgevoerd" (verwijderd uit het register van vergunninghouders) tussen december 1942 en mei 1943. De lijst is gestructureerd in kolommen: * **Naam:** De persoon op wie de vergunning stond. * **Geb.datum:** Geboortedatum van de handelaar. * **Adres:** Woonadres ten tijde van de registratie. * **Markt:** De specifieke marktplaats waar de handelaar actief was (o.a. Mosplein, Jan Evertsenstraat, Waterlooplein). * **Datum:** De datum waarop de afvoer werd geëffectueerd. * **Artikel:** De handelswaar (variërend van levensmiddelen zoals vis en groenten tot kleding en huishoudelijke artikelen). Opvallend is het gebruik van "idem", wat aangeeft dat de informatie in die kolom gelijk is aan de regel erboven. Ook zijn er kleine correcties met de pen aangebracht, wat duidt op actief gebruik door een ambtenaar.

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Administratieve aard:** Het document is een 'mutatielijst', wat betekent dat het wijzigingen in een bestand bijhoudt. In dit geval gaat het om personen die zijn 'afgevoerd' van de marktregisters. * **Betekenis van 'Afgevoerd':** In de context van Amsterdam 1942-1943 heeft dit een sinistere bijklank. Het betekent dat de betreffende persoon zijn of haar nering op de markt niet langer mocht uitoefenen. Voor Joodse kooplieden was dit vaak het gevolg van de anti-Joodse verordeningen (zoals de uitsluiting van markten of deportatie). * **Geografie:** De genoemde markten (Mosplein, Nieuwmarkt, Jan Evertsenstraat, Waterlooplein, Ten Katestraat) zijn iconische Amsterdamse marktlocaties. Het Waterlooplein en de Nieuwmarkt lagen in of nabij de Joodse buurt. * **Marginale notities:** De handgeschreven vinkjes en afkortingen in de rechterkantlijn ("acc.", "bekend", "voorlopig") duiden op een proces van verificatie door ambtenaren. * **Producten:** De lijst toont een breed scala aan handel: van etenswaren (vis, mosselen, fruit) tot textiel (kanten, kousen, damesmode) en huishoudelijke artikelen.

Document

Deze lijst bevat 46 registraties van marktkooplieden in Amsterdam. De marktlocaties (Albert Cuypstraat, Sumatrastraat, Lindengracht en Ten Katestraat) zijn bekende handelsplekken in de stad. De grote meerderheid van de registraties is gedateerd op 1 oktober 1943. De aard van de handel weerspiegelt de economische situatie van de oorlogsjaren: * **Tweedehands goederen:** Er is veel handel in tweedehands boeken, artikelen en grammofoonplaten, wat duidt op schaarste van nieuwe producten. * **Surrogaten:** "Sijnt. rubber" (synthetisch rubber) was een belangrijk vervangingsmiddel aangezien natuurlijk rubber nauwelijks beschikbaar was. * **Houten zolen:** Vanwege de leertekorten werden veel schoenen voorzien van houten zolen. * **Distributievrije goederen:** "Distr. vrije galanterieën" mochten zonder distributiebonnen worden verkocht. De woonadressen van de kooplieden tonen aan dat zij uit diverse wijken van Amsterdam kwamen (zoals de Pijp, de Jordaan en Oud-West), maar ook uit omliggende plaatsen zoals Zaandam, Aalsmeer en Broek op Langedijk.

Document

* **Structuur:** Het document is georganiseerd op basis van marktlocaties. De meest voorkomende markten zijn de Albert Cuypstraat, Lindengracht en Ten Katestraat. * **Tijdsbeeld:** De massale datum van 1 oktober 1943 wijst op een algemene administratieve actie, zoals een herregistratie van alle marktkooplieden onder de toenmalige bezettingsautoriteiten. * **Artikelen:** Er is een duidelijke aanwezigheid van tweedehands goederen ("2e h. art.") en specifieke oorlogsartikelen zoals "synthetisch rubber", wat wijst op de schaarste aan nieuwe grondstoffen in 1943. * **Handschrift:** Het betreft een net cursief archiefschrift, waarschijnlijk ingevuld door een ambtenaar van de Marktdienst.

# TRANSCRIPTIE *Noot: De transcriptie volgt de spelling en interpunctie van het origineel.* ten. Gr. de Heer VP/HG. *extra* 72/68/4 M. 12 December 1939. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r</u> . Naar aanleiding van Uw missive d.d. 28 Augustus jl. (No. 566 L.M. 1939) heb ik de eer U te berichten, dat, waar- schijnlijk ten gevolge van de oorlogsomstandigheden, de ver- ko...

In aansluiting op mijn rapport van 5 Augustus 1942,inzake het ge- val Spiering,kan ik U thans melden hetgeen den rechercheur Oranje, van de Inspectie voor de Prijzen,bij onderzoek is gebleken. G.Scheepers,kooper,wonende Amsterdamsche weg 468 te Amstelveen heeft op 1 Augustus 1942 van Spiering.Jr 9 zakken spercieboonen gekocht voor ƒ 5.75 per zak.(Maximumprijs per zak was ƒ2.70 per zak). R.van der ...

# TRANSCRIPTIE *(Handgeschreven rechtsboven: 1 ex. Gr. de Haas. (?))* 72/68/4 M. VP/HG. *(Handgeschreven: Verzonden 13/12-'39.)* 12 December 1939. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, **A l h i e r .** Naar aanleiding van Uw missive d.d. 28 Augustus jl. (No. 566 L.M.1939) heb ik de eer U te berichten, dat, waarschijnlijk ten gevolge van de oorlogsomstandigheden, de verkoop van speldjes...

niet ten goede komt.. Met betrekking tot Rozendaal wordt het onderzoek voortgezet. Ten slotte vermeld ik,rapporteur,nog,dat door de familie Spiering, te weten ,grossier F.J.Spiering.Sr,grossier H.Speiring en gros- sier-personeel F.J.Spiering.Jr producten worden betrokken van de veiling te Geldermalsen--Tiel--Zetten--Vlijmen--Drunen--Breda-- en den Bosch-. Amsterdam 6 Augustus 1942 controleur, [S...

# TRANSCRIPTIE Inspectie voor de Prijsbeheersching Ressort Amsterdam \--- AMSTERDAM Z., 31 October 1942. EMMASTRAAT 35, TELEFOON 21433, POSTGIRO 408874 No. 11385 Dict.: B/AB. Dossier no. 21612/7 Betreft: J.F. Spiering Bijlagen: -1- [Stempel in blauw/paars:] N^o 77/2/78 M. 1942 3/11 [Kader rechtsboven:] Gelieve in Uw antwoord : nummer, datum en dossiernummer volledig te vermelden. [Handgeschr...