Abraham Canes

Getypte brief / oproeping.

Deze brief is een officiële oproep aan twee personen, M. Wynschenk en A. Canes, om zich de volgende ochtend om 10:00 uur te melden bij de heer J. Broerse op de Centrale Markt in Amsterdam. De toon is zakelijk en dwingend ("verzoek ik U zich... te willen vervoegen"). De locatie, kamer H 69 in de hal van de Centrale Markt, duidt op een administratieve of leidinggevende afdeling van de markt. Gezien de datum en de namen van de geadresseerden, betreft dit zeer waarschijnlijk een maatregel in het kader van de anti-Joodse verordeningen die kort na het begin van de bezetting werden ingevoerd.

Doorslag van een officiële oproep/brief.

Dit document is een formele oproep aan twee personen, M. Wynschenk en A. Canes, om zich de volgende ochtend om 10:00 uur te melden bij de heer J. Broerse. De afspraak vindt plaats in kamer H 69 in de hal van de Centrale Markt in Amsterdam. De brief is kort en zakelijk van toon, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. Het betreft hier waarschijnlijk een doorslag (carbonkopie) die bewaard is gebleven in een dossier.

Administratieve lijst voor de voorlopige indeling van marktstandplaatsen.

* **Afkortingen:** * **a. g. F.:** Aardappelen, Groenten en Fruit. * **bl + pltn:** Bloemen en planten. * **stpl.:** Standplaats. * **cl:** Waarschijnlijk een afkorting voor 'sectie' of 'klasse' (mogelijk 'centraal' of 'collectie'). * **M.S:** Een administratieve markering, mogelijk 'Markt-Schipper' of een specifieke statuscode. * **Inhoud:** Het document betreft de logistieke planning van een straatmarkt. Er is veel aandacht voor de exacte positionering ten opzichte van huisnummers en naburige kooplieden (bijv. "naast Cohen de Lara"). * **Mutaties:** De rode inkt en doorhalingen duiden op een werkdocument dat werd bijgewerkt naarmate bezwaren werden ingediend of standplaatsen verschooven (zie de wijzigingen bij de 1e Oosterparkstraat). * **Vervoersmiddelen:** Specifieke vermeldingen van een "3-wieler" en "handkar" geven inzicht in de schaal en mobiliteit van de handelaren.

Administratieve lijst / Register van marktkooplieden.

Dit document is een administratieve registratie van markthandelaren in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. De lijst is strikt gestructureerd in kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel (type goederen). Wat opvalt is de overweldigende aanwezigheid van Joodse namen (zoals Agsteribbe, Groenteman, Coppenhagen). In 1941 en 1942 voerden de nazi-bezetters steeds strengere anti-Joodse maatregelen in. Joodse marktkooplieden werden verbannen van de reguliere Amsterdamse markten en gedwongen zich te concentreren op specifieke locaties, waarvan het Waterlooplein de voornaamste was. Deze lijst diende waarschijnlijk als controlemiddel voor de afdeling Marktwezen of de bezettingsautoriteiten.

Administratief register (mogelijk een Liro-register of een vergelijkbare inventarislijst van geconfisqueerde goederen).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een net, ambtelijk cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** Het is een rigide tabelstructuur. De 'Serie'- en 'No.'-kolommen wijzen op een systematische registratie (mogelijk een dossier- of volgnummer). De adressen bevatten vaak een Romeins cijfer (I, II, III, IV) of "hs" (huis), wat de verdieping in het pand aangeeft. * **Marginalia en Opmerkingen:** * **"p post":** Geeft aan dat de inlevering of correspondentie via de post is verlopen. * **"V.V. bij N.S.":** Dit kan een afkorting zijn voor "Verzamelpunt bij Nieuwe Stadsschouwburg" (een bekende verzamelplek voor deportaties in Amsterdam) of een andere administratieve code. * **"door Sicherheitspol.":** Bij E. Hakker (Serie 8, No 100) staat dat de inlevering of actie is uitgevoerd door de Sicherheitspolizei. * **"Overleden":** Bij de laatste entry (M. Hamel) staat expliciet "Overleden" genoteerd achter de datum 27-1-42.

Handgeschreven administratief register / namenlijst.

* **Organisatie:** De lijst is alfabetisch op voorletter geordend binnen numerieke groepen (kolom S), maar de namen op de hele pagina volgen een ruwe alfabetische volgorde (B t/m C/D). * **Adresgegevens:** De adressen zijn zeer specifiek, inclusief huisnummers en verdiepingen (I, II, III voor etages; 'hs' voor huis/begane grond). * **Mutaties:** De doorhalingen bij A. Cohen en S. Cohen wijzen op een administratieve wijziging, zoals een verhuizing, deportatie of foutieve invoer. * **Handschrift:** Duidelijk leesbaar, zakelijk kantoorschrift uit het midden van de 20e eeuw.

Register of administratieve lijst (mogelijk bevolkingsregister, distributielijst of een naoorlogse inventarisatie).

* **Administratieve opzet:** De kolommen aan de linkerzijde bevatten waarschijnlijk dossiernummers of verwijzingen naar andere registers. De eerste kolom (1 t/m 13) lijkt een categorisering aan te duiden, de tweede kolom een volgnummer binnen die categorie. * **Demografie:** Een opvallend groot deel van de namen (o.a. Cohen, Fransman, Groenteman, Worms, Hakker) is joods van origine. Gecombineerd met de concentratie adressen in de Transvaalbuurt wijst dit sterk op een document gerelateerd aan de Amsterdamse joodse gemeenschap. * **Correcties:** Enkele namen zijn doorgehaald (Aalvel) of voorzien van een groot kruis, wat kan duiden op een wijziging in status (verhuizing, overlijden of administratieve afhandeling). * **Staat van het document:** Het handschrift is uniform, wat suggereert dat het register door één of enkele klerken is bijgehouden.

Document

Het document is een administratief overzicht van vergunninghouders. De kolommen bevatten specifieke gegevens die relevant waren voor de bezettingsautoriteiten of de Joodsche Raad: * **Wijkcodes**: De letters (Z, C, O, N, W) verwijzen naar de Amsterdamse stadsdelen: Zuid, Centrum, Oost, Noord en West. * **Artikelen**: De afkorting "A. gr. fr." staat voor "Aardappelen, groenten en fruit". Dit waren handelaren die door hun beroep mogelijk een (tijdelijke) vrijstelling of "Sperre" genoten. * **De letter 'D'**: De meest cruciale toevoeging is de letter 'D' in de rechterkolom. De legenda bovenaan bevestigt dat dit "naar Drenthe" betekent. Dit is een eufemisme voor deportatie naar Kamp Westerbork, vanwaaruit de meeste slachtoffers naar de vernietigingskampen in Polen werden getransporteerd.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven bovenin:] Verzonden 30/11 [gevolgd door onleesbare initialen] [Rechtsboven:] den Heer J. Canes, Afrikanerplein 29 I, <u>Amsterdam-Oost.</u> [Links:] 25/242/2 M. [Rechts:] Wyk 20. 30 November 1940. My is gerapporteerd, dat U op 27 November 1940 de markt aan de Albert Cuypstraat niet op het voorgeschreven tydstip met Uw goederen had verlaten. In verband met dit f...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven]: Zie M. de Boer [?] [Handgeschreven linksboven]: extra [Getypt]: HG. 4 September 1941. den Heer J. Canes, Afrikanerplein 29 I, Amsterdam-Oost. wijk: 20. Naar aanleiding van Uw brief ~~dad~~ ingekomen op 19 Aug. jl. verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt(en) Albert Cuypstraat te laten bystaan - niet vervangen ...

# TRANSCRIPTIE extra den Heer J. Canes, Afrikanerplein 29 I, <u>Amsterdam-Oost.</u> Wyk 20. 25/242/2 M. 30 November 1940. My is gerapporteerd, dat U op 27 November 1940 de markt aan de Albert Cuypstraat niet op het voorgeschreven tydstip met Uw goederen had verlaten. In verband met dit feit bericht ik U, dat ik U, overeenkomstig het bepaalde in artikel 39 lid 1 van het Reglement op de Markten...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven handgeschreven:] *Zev. hr. de Haer* [Midden boven gestempeld:] HG. [Linksboven:] 25/56/3 M. [Handgeschreven:] *Verzonden 2/4-'40.* [Rechts:] 1 April 1940. [Geadresseerde, onderstreept:] den Heer J. Canes, Afrikanerplein 29 I, Amsterdam-Oost. In verband met het feit, dat U zich op Zaterdag 23 Maart jl. op Uw plaats op de markt Albert Cuypstraat heeft laten bijstaan...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven:] 2 ex. M. de Kaer. [Middenboven, handgeschreven/stempel:] HG. extra [Linksboven:] 25/56/3 M. [Rechts:] 1 April 1940. [Adresblok:] den Heer J. Canes, Afrikanerplein 29 I, Amsterdam-Oost. [onderstreept] [Inhoud:] In verband met het feit, dat U zich op Zaterdag 23 Maart jl. op Uw plaats op de markt Albert Cuypstraat heeft laten bijstaan, terwijl U da...