Jacob Vischjager

Document

Dit document is een administratief besluit betreffende de exploitatie van een marktplaats. W. Vischjager heeft een officieel verzoek ingediend om bijgestaan te worden door zijn 29-jarige broer, J. Vischjager. * **Juridische nuance**: De ambtenaar benadrukt dat het verzoek wordt ingewilligd onder de voorwaarde dat het om *assistentie* gaat en niet om *vervanging*. Dit onderscheid was cruciaal voor de marktvergunning; de houder van de vergunning moest immers in principe zelf aanwezig zijn. * **Administratieve proces**: De kaart toont de snelheid van de bureaucratie: het verzoek wordt op 20 mei doorgezonden, op 21 mei volgt het advies van Mr. Krop, en eind mei (28e/29e) wordt de afhandeling ("Modelbriefje") voltooid.

Doorslag van een officiële kennisgeving/sanctiebrief.

* **Inhoud:** Het document is een strafmaatregel tegen zes vishandelaren. Zij worden per direct ("tot nader order") uitgesloten van de visverdeling bij de Amsterdamse visafslag. De reden is een overtreding van de reglementen van de Nederlandsche Visscherycentrale op de voorgaande dag (21 oktober 1941). * **Juridische basis:** De directeur beroept zich op artikel 7 van een specifiek reglement voor visverdeling. * **Geografie:** De genoemde adressen bevinden zich allemaal in Amsterdam, specifiek in de wijken De Pijp (1e Jan van der Heijdenstraat) en Amsterdam-Oost (Dapperbuurt en Transvaalbuurt). * **Observatie:** De familienamen Wynschenk, Vischjager en Vrachtdoender zijn typisch Joods-Amsterdamse namen. De Transvaalbuurt was in 1941 een wijk met een zeer grote Joodse populatie.

Brief (doorslag van een typoscript).

Het document is een zakelijke afwijzingsbrief opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De strekking is een formele weigering van een verzoek tot toewijzing van gerookte paling. De beslissing is gebaseerd op een onderzoek door een commissie van de "Visscherijcentrale". Opvallend is de zeer formele en korte toon, die kenmerkend is voor de bureaucratische correspondentie uit de oorlogsjaren, waarbij schaarse middelen (zoals visproducten) door centrale overheidsorganen werden gealloceerd.

Doorslag van een officiële brief (ambtelijke correspondentie).

Deze brief is een kil voorbeeld van de bureaucratische afhandeling van de Jodenvervolging in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de brief is de afwijzing van een verzoek om vrijstelling van marktgeld. **Hoofdpunten:** 1. **Terminologie:** De deportatie van de echtgenoot van de geadresseerde wordt eufemistisch omschreven als "uitzending naar Duitschland". Dit was de standaard ambtelijke term om de werkelijkheid van de deportaties naar de concentratie- en vernietigingskampen te verhullen. 2. **Onverzettelijkheid:** De gemeente weigert enige financiële coulance. Omdat de echtgenoot "uitgezonden" is, vervalt zijn recht op de marktplaats op de Gaaspstraat, tenzij zijn vrouw de plek direct zelf inneemt. 3. **Dwang:** Door de nadruk op het woord "<u>persoonlijk</u>" en de eis tot onmiddellijke opgave van de handelswaar ("<u>ten</u> spoedigste"), wordt de ontvanger onder zware druk gezet. In de praktijk betekende dit vaak dat Joodse ondernemers hun nering verloren omdat zij door de omstandigheden niet in staat waren de exploitatie voort te zetten.

Handgeschreven verklaring met ambtelijke aantekeningen.

* **Inhoud:** Het document betreft een schriftelijke verklaring waarin de ondertekenaar bevestigt dat de heer J. Vischjager een partij gedroogde en gerookte vis heeft gekocht. * **Doel:** Gezien de administratieve context lijkt dit een bewijsstuk in een onderzoek naar de handel in levensmiddelen. Tijdens de bezetting was de handel in voedsel strikt gereguleerd via het distributiestelsel. Het bezit of de aankoop van partijen vis buiten deze kanalen kon worden aangemerkt als een economisch delict. * **Ambtelijke verwerking:** De kantlijnotities ("Oproepen", "nogmaals roepen?") en de verwijzing naar een "Insp." (Inspecteur) wijzen op een lopend politieonderzoek of een dossier van de Prijsbeheersing/Crisiscontroledienst. De naam "de Haen" verwijst waarschijnlijk naar de behandelend ambtenaar of rechercheur. * **Taalgebruik:** Opvallend is de spelfout "Jouberstraat" (moet Joubertstraat zijn) en het gebruik van de archaïsche naamvalsuitgangen ("gedroogden en gerookten Vis").

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Brief / Verzoekschrift * **Datum:** 26 mei 1941 * **Afzender:** Jacob Vischjager, Joubertstraat 5 II, Amsterdam * **Geadresseerde:** De Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam * **Kenmerken:** Briefhoofd met stempel "Nº 10/4/14" en "M. 1941 20/5"

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Medische verklaring (doktersattest) op officieel briefpapier. * **Afzender:** Dr. I. Bloch, gevestigd aan de Kloveniersburgwal 53, Amsterdam. * **Betreft:** De heer O. Vischjager, wonende aan de Nieuwe Prinsengracht 90, Amsterdam. * **Datering:** 5 mei 1942. * **Taal:** Nederlands. * **Bijzonderheden:** Bevat administratieve aantekeningen in een twe...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in paars potlood: Verzonden 10/9] HB. den Heer W. Vischjager, Ruyschstraat 131, Amsterdam-Oost. Wijk 11. 103/81/2 M. 10 September 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 1 Augustus j.l. deel ik U mede, dat U met ingang van 1 September j.l. gedurende drie maanden vrijstelling van bezetting van Uw marktplaats aan de markt Gaaspstraat kan worden verleend, mits U t...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven zakelijke brief. * **Datum:** 1 augustus 1942. * **Afzender:** M.W. Vischjager, Ruyschstraat 131, Amsterdam-Oost. * **Ontvanger:** Onbekend (geadresseerd als "Weledel. Heer"), vermoedelijk een ambtenaar bij de gemeente Amsterdam (Dienst Marktwezen). * **Taal:** Nederlands. * **Kenmerken:** Bevat administratieve aantekeningen en dossie...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven:] 13. 10. '42. A'dam. [Aantekening in lichter schrift:] mit haast 157 Mynheer. Hiermede wil ik U berichten dat ik Uw brief d.d. 9.10.42 heb ontvangen, en wil U antwoorden dat mijn zwager den Heer W. Vischjager Ringstraat 131 II als sinds 5 weken naar Duitschland is. Hoogachtend. J. Stouwer Tilanusstr: 62 II [Onderaan stempel:] № 103/143/1 M. 1942 14/10 [Rechtsonde...