E. Arons

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze korte brief verzoekt Elizabeth Arons-Plotske om clementie van de Amsterdamse marktautoriteiten. Ze vraagt om twee vormen van uitstel: 1. **Uitstel van betaling:** Vermoedelijk betreft dit het verschuldigde marktgeld voor haar standplaats. 2. **Uitstel van bezetting:** De verplichting om op de markt aanwezig te zijn met haar waar. De reden voor dit verzoek is de ernstige ziekte van haar echtgenoot. Hierdoor is zij genoodzaakt thuis te blijven voor de verzorging, waardoor zij "haast niet op straat" komt en dus geen inkomsten kan genereren. De brief getuigt van de precaire economische situatie van kleine marktkooplieden in die tijd, waarbij ziekte direct leidde tot financiële nood.

Officieel administratief bijblad/memorandum betreffende marktgelden en standplaatsen.

Dit document is een intern administratief schrijven, waarschijnlijk van de gemeente Amsterdam (gezien de specifieke marktnamen), betreffende een verzoek van een marktkraamhoudster, Mevrouw Arons-Plotske. 1. **Kern van het verzoek:** Mevr. Arons-Plotske heeft standplaatsen op zowel de Nieuwmarkt als de Westerstraat. Ze verzoekt om haar plek op de Nieuwmarkt op te geven en tevens om vrijstelling van het verschuldigde marktgeld. 2. **Besluitvorming:** De behandelend ambtenaar adviseert om het verzoek tot het opgeven van de plek op de Nieuwmarkt af te wijzen, juist omdat ze de plek in de Westerstraat wél blijft gebruiken. 3. **Financiële kwestie:** Er is sprake van een achterstand (schuld) van 10,50 gulden. Er wordt gedreigd met het intrekken van de vergunning voor de Nieuwmarkt als dit bedrag niet onmiddellijk wordt voldaan. 4. **Communicatie:** Het document toont de snelle afhandeling ("Spoed") tussen verschillende functionarissen (Stroer, Wolff, De Boer). Er is onduidelijkheid over wie de plaats in de Westerstraat precies bezet, wat blijkt uit de krabbels onderaan.

Officiële correspondentie (doorslag van een uitgaande brief).

* **Toon en Inhoud:** De brief is formeel en onverbiddelijk van aard. Het is een afwijzing van een verzoek om uitstel van betaling en een sommatie om aan de marktverplichtingen te voldoen. De directie dreigt met het intrekken van de marktvergunning voor alle markten in de stad ("ter stede") als de schuld van 10,50 gulden niet direct wordt voldaan en de staanplaats op de Nieuwmarkt niet wordt ingenomen. * **Handgeschreven annotaties:** De aantekening "Verzonden 13/2" duidt op de administratieve verwerking. De naam "M. de Boer" kan verwijzen naar de ambtenaar die de brief heeft opgesteld of gecontroleerd. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen gebruikelijke spelling (zoals "zy" en "blyft" in plaats van "zij" en "blijft"). De afkorting "jl." staat voor 'jongstleden'. * **Bedrag:** Het bedrag van 10,50 gulden lijkt naar huidige maatstaven klein, maar was in 1939 voor een kleine marktkoopman een aanzienlijk bedrag (vergelijkbaar met de koopkracht van ongeveer 100 tot 120 euro nu).

Doorslag van een officiële brief (ambtelijke correspondentie).

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek om uitstel van betaling en een vrijstelling van de bezettingsplicht van een marktplaats op de Nieuwmarkt in Amsterdam. De toon is streng en bureaucratisch. * **Sancties:** Mevr. Arons-Plotske wordt gewaarschuwd dat haar marktplaats wordt ingetrokken als zij deze niet regelmatig bezet. Daarnaast wordt gedreigd met een algeheel verbod op alle markten in de stad ("hier ter stede") indien het achterstallige marktgeld van ƒ 10,50 niet onmiddellijk wordt voldaan. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke formele spelling (bijv. "jl.", "zy", "zoolang", "blyft") en ambtelijke terminologie.

Administratief register van marktkooplieden.

Dit document is een register van kooplieden met een vaste staanplaats op de zondagmarkt van de Nieuwmarkt in Amsterdam. De kolomstructuur geeft het standplaatsnummer, de naam van de handelaar en de aard van de koopwaar weer. Wat opvalt is de homogene samenstelling van de lijst: 1. **Namen:** Vrijwel alle namen zijn typisch Joods-Nederlands (zoals d'Oliveira, Werkendam, Goudketting, Monnikendam, Gobits). De Nieuwmarkt was het centrum van de Joodse wijk in Amsterdam. 2. **Handelswaar:** De handel is sterk geconcentreerd in de textielsector (stoffen, zijde, kleding, dameshoeden). Dit was een economische sector waarin de Joodse gemeenschap van Amsterdam van oudsher sterk vertegenwoordigd was. 3. **Administratie:** De accolades geven aan dat bepaalde handelaren meerdere aaneengesloten standplaatsen bezetten.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtelijke notitie / intern advies van de afdeling Marktwezen Amsterdam. * **Datum:** November – december 1940. * **Betrokken persoon:** Ph. Arons (Philippus Arons). * **Locaties:** Albert Cuypstraat (plaats 305) en Westerstraat (plaats 260), Amsterdam. * **Kenmerk:** 25/229/1 en 25/229/2.

Cohen Arie 175383 geb 11-7-'96 van Nw. Heerengr h 157 hs naar Louis Bothastr. 2 II

# TRANSCRIPTIE **[Gedrukte briefkop]** Dr. Ph. ARONS ARTS PL. MIDDENLAAN 34 TEL. 50643 Postgiro 124870 Gemeente Giro A 829 Spreekuur op werkdagen Particulieren van 12.30 – 1.30 uur Ziekenfondsleden van 8.30 – 9.30 uur **[Linkerkolom gedrukt]** A. Z. A. A. O. Z. B. Z. E. M. M. N. A. Z. NED. ROSS. R. Z. VICTOR. Z. Z. **[Handgeschreven tekst boven rechts]** AMSTERDAM, 12 / 1 1942 **[Centrale hand...

# TRANSCRIPTIE afz. J. E. Schrandt Corn. Anthoniszstr 49 II Amsterdam. Z.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] 2 ex. M. de Boer [Handgeschreven middenboven:] extra. [Linksboven:] VP/HG. 25/198/2 M. [Rechtsboven:] 31 October 1939. [Adresblok:] den Heer Ph. Arons, Sint Antoniesbreestraat 19 II, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 2. [Inhoud:] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 24 October jl. bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek om U toe te staan, dat U zic...