Getypte brief (doorslag of origineel op kantoorpapier). 10 februari 1942. De Directeur (naam niet vermeld, mogelijk van een overkoepelende handelsorganisatie of marktwezen). Wirtschaftsreferent Alois Gombault, ten kantore van de Beauftragte des Reichskommissars für die Stadt Amsterdam. S/HG.

1. Februar 1942.

Zu Händen des Wirtschafts-
referenten Alois Gombault.

den Beauftragte des Reichskom-
missars für die Stadt Amsterdam
in
A m s t e r d a m .

Ich beziehe mich auf die jüngste Besprechung mit
Ihnen betr. der Neuordnung des Gemüsehandels, insbesondere
auf die Mitteilung über die Einsetzung von Treuhändern bei
den sieben jüdischen Grosshandelsfirmen und möchte dabei be-
sonders auf das folgende hinweisen.
Es entspricht zweifellos auch Ihre Auffassung,
dass durch die Arisierung gleichzeitig eine Gesundung der
gesamten Gemüse-, Obst- und Kartoffelhandelsgewerbe bewirkt
werden soll. Es geht also beispielsweise nicht an, dass ein
Grosshändler auf Umwegen auch gleichzeitig als Kleinhändler
auftritt oder umgekehrt, oder dass ein Produzent zugleich
auch Grosshändler ist, us.w.
Um eine Prüfung auch im Sinne des von Ihnen er-
strebten Gesundungsprozesses zu ermöglichen, empfiehlt es
sich, dass Sie vor der Einsetzung der definitiven Ueber-
nahme-Treuhändler bzw. Arisierer, über die als solche begün-
stigte Firma oder Person mit mir Ueberlegung pflegen.

Der Direktor, * Kernboodschap: De schrijver adviseert Alois Gombault over de aanstelling van "Treuhänder" (bewindvoerders) bij zeven Joodse groothandelsbedrijven die worden onteigend. Hij benadrukt dat deze "Arisering" gebruikt moet worden om de markt te saneren ("Gesundung").
* Marktregulering: De brief pleit voor een strikte scheiding tussen producenten, groothandels en detailhandels. Het "ongezonde" element dat de schrijver wil uitbannen, is de vermenging van deze rollen (bijv. een groothandelaar die ook aan consumenten verkoopt).
* Machtspositie: De afzender (de Directeur) eist een adviserende rol op ("mit mir Ueberlegung pflegen") voordat de definitieve begunstigden (de nieuwe Arische eigenaren) worden aangesteld. Dit wijst op een interne strijd om controle over de Amsterdamse voedselvoorziening en de verdeling van geroofd Joods bezit.
* Terminologie: Het gebruik van de term "Gesundung" (gezondmaking) is een typisch nationaalsocialistisch eufemisme voor het verwijderen van Joden uit de economie en het herstructureren van de maatschappij volgens nazistische ideologie. Dit document stamt uit februari 1942, een periode waarin de economische uitsluiting van Joden in bezet Nederland in een vergevorderd stadium was. Vanaf 1941 moesten Joodse bedrijven worden aangemeld en kregen ze vaak een "Treuhänder" (beheerder) toegewezen, die meestal als doel had het bedrijf te liquideren of te "ariseren" (overdragen aan een niet-Joodse eigenaar).

De genoemde Alois Gombault was een belangrijke functionaris op de afdeling Economische Zaken van de Beauftragte in Amsterdam (Hans Böhmcker). Hij hield zich direct bezig met de "Arisering" van de Amsterdamse handel en de marktstelsels. De zeven Joodse groothandels waarover gesproken wordt, maakten waarschijnlijk deel uit van de Centrale Markt in Amsterdam. De brief illustreert hoe de bezetter de Jodenvervolging aangreep om de Nederlandse economische structuur naar Duits model te hervormen, waarbij efficiëntie en ideologische controle hand in hand gingen.