4 juli 1939 Onbekend (mogelijk een commerciële inlichtingen- of administratieve dienst). Monsieur Ch.R. Cazenave, Représentant-Général des Chemins de Fer français (Vertegenwoordiger van de Franse Spoorwegen), Brussel. 1/43/4 M. vP/G.

                             extra

                                       le 4 juillet 1939


                  Monsieur Ch.R. Cazenave
                  Représentant-Général des Chemins
                                   de Fer français,
                  25-27 Boulevard Adolphe Max,
                  <u>B r u x e l l e s.</u>

Confidentiel.

         En réponse à votre estimée du 22 juin '39 (votre

référence ChC 211) j'ai l'honneur de vous informer que
M. Berthold Daube, 101 II Stadionweg, Amsterdam-Z., m'est
complètement inconnu.
J'ai obtenu les renseignements suivants d'un Bu-
reau de renseignements: Van der Graaf en Co.N.V., dont notre
service se sert d'habitude en de pareils cas. Ce Bureau
m'écrit:
Berthold Daube est né le 25 mai 1882 à Konigsbach
(Allemagne); le 9 mai 1911 il a épousé Frida Mayer (de
Frankfurt).
Avec son frère il a eu durant de nombreuses années
un commerce en gros de vins, fruits, etc. à Fribourg en
Breisgau (Allemagne). En 1937 il a dû liquider son affaire
et quitter l'Allemagne. Il est venu à Amsterdam où il habite,
depuis le 21 décembre 1937 dans une maison qu'il a louée au
deuxième étage de Stadionweg 101.
En Allemagne, Daube était probablement assez aisé,
mais en émigrant il a eu des pertes considérables. Cependant
il paraît posséder suffisamment pour ses besoins.
Il essaie d'avoir des représentations de maisons
de commerce; principalement pour son fils Jacob Daube (et Dit document is een zakelijke correspondentie waarin inlichtingen worden verstrekt over de heer Berthold Daube, een Duitse Joodse vluchteling die in Amsterdam woonachtig is.

De belangrijkste bevindingen uit de brief zijn:
1. Status van de persoon: De afzender kent Daube niet persoonlijk en heeft een extern bureau (Van der Graaf en Co. N.V.) ingeschakeld voor een antecedentenonderzoek.
2. Vluchtverhaal: De brief bevestigt dat Daube een groothandelaar in wijn en fruit was in Freiburg im Breisgau. In 1937 werd hij gedwongen zijn zaak te liquideren (een direct gevolg van de nazi-politiek van 'arisering') en Duitsland te ontvluchten. Hij vestigde zich in december 1937 aan de Stadionweg in Amsterdam.
3. Financiële positie: Er wordt opgemerkt dat hij door zijn emigratie veel geld heeft verloren, maar nog wel over voldoende middelen beschikt om in zijn onderhoud te voorzien. Hij tracht nieuwe zakelijke activiteiten op te starten, met name voor zijn zoon Jacob. De brief is geschreven op 4 juli 1939, slechts twee maanden voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Het werpt een licht op de administratieve en zakelijke omgang met Joodse vluchtelingen in die periode. Hoewel de toon van de brief zakelijk en neutraal is, is de historische context tragisch.

De Stadionweg in Amsterdam-Zuid was een plek waar veel welgestelde Joodse vluchtelingen uit Duitsland een onderkomen vonden. Onderzoek in slachtofferregisters (zoals het Joods Monument) bevestigt de tragische afloop voor de in de brief genoemde personen:
* Berthold Daube werd in 1943 gedeporteerd en vermoord in het vernietigingskamp Sobibor.
* Zijn zoon Jacob Daube, voor wie hij in deze brief nog werk probeerde te vinden, werd eveneens vermoord (Auschwitz, 1942).

Dit document fungeert als een 'papieren spoor' van de pogingen van vluchtelingen om een nieuw bestaan op te bouwen, terwijl ze tegelijkertijd door diverse instanties en bedrijven werden nagetrokken. M. Berthold R. Cazenave