Administratief overzicht / Registerlijst.
Origineel
Administratief overzicht / Registerlijst. Circa 1938-1939 (gebaseerd op de verblijfsduur van de genoemde personen en de historische context). Overzicht i/h plaatsbezetten van Buitenlanders op de markten
[Romeinse I]
| Naam en voornaam | Geboorte datum | Adres | Opmerkingen |
|---|---|---|---|
| 1) Rotenberg. Samuel. | 1 - 12 - 1906 | Jan Beststraat 14^hs Diemen. | 6 1/2 jaar in Holland immigrant Pool. geh. met Poolsche v. 1 kind. Uilenburg 6 1/2 jaar vaste plaats. Lindengr. ± 5 jaar losse plaats. Neemt altijd zelfde plaats van 2 Meter. Wordt dus geholpen. Art. scheermesjes enz. Heeft ventvergunning. [Verticaal tussen kolom 3 en 4:] en Noordermarkt |
| 2) Pergamenter. Werner. | 24 - 3 - 1908 | Schiermonnikoog 22^I Zaandam. | 3 1/2 jaar in Holland. vluchteling Duitscher. gehuwd met Duitsche geen k. Eerste maanden in Holland zaken gedaan. Bezocht thans 3 jaar de markten. Mosplein 1 jaar. Westerstraat of Noordermarkt, Lindengracht en Nieuwmarkt losse plaatsen. art. Dameshoeden. Was in Duitschland opzichter van huizen. |
| 3) Visser. Kurt. | 14 - 2 - 1910 | Valkenburgerstr. 110^III | 6 jaar in Holland, vluchteling Duitscher. geh. met Holl. vr. geen k. Na komst in Holland 2 jaar in waschinr. gewerkt. 4 jaar markthoopman. Zondags Uilenburg Maandags Noordermarkt Vrijdags Dapperstr of Waterl.pl. Zaterdags Dapperstraat Andere dagen buitenmarkten. Damesvesten. In Duitschland koopman. |
| 4) Lowenstein. Max. | 21 - 5 - 1899 | Jan Arnoldusstr 104 Zaandam. | ± 3 jaar in Holland. vluchteling Duitscher. geh met Duitsche vr. 2 kl. kind. Na komst in Holland af markthoopman. Neemt geregeld losse plaatsen op de markten Noorder-markt of Westerstraat Lindengracht of Waterl. plein. 2 dagen per week Zaandam. Art. dameshoeden. In Duitschland veehandelaar op de markten. |
- Doel: De overheid hield nauwlettend toezicht op de economische activiteiten en de status van "vreemdelingen" (vluchtelingen en immigranten). De nadruk ligt op de legitimiteit van hun nering (ventvergunning, vaste versus losse plaatsen) en hun integratie in de markthandel.
- Demografie: Alle vier de genoemde personen zijn jonge mannen (geboren tussen 1899 en 1910) die uit Duitsland of Polen zijn gekomen. De kwalificatie "vluchteling" bij drie van hen duidt direct op de vlucht voor het naziregime.
- Economie: De lijst toont hoe vluchtelingen hun weg vonden in de Amsterdamse markthandel (Uilenburg, Noordermarkt, Waterlooplein). Er is een duidelijke verschuiving te zien van hun beroepen in het land van herkomst (zoals veehandelaar of opzichter) naar de handel in textiel (dameshoeden, vesten) en kleine artikelen op de Nederlandse markten.
- Locaties: De genoemde adressen in Diemen, Zaandam en Amsterdam (Valkenburgerstraat) wijzen op de spreiding van deze groep in en rond de hoofdstad. Dit document past in de context van de massale instroom van Joodse vluchtelingen uit nazi-Duitsland naar Nederland in de jaren dertig. Amsterdam, met zijn rijke markttraditie, was een plek waar velen probeerden een nieuw bestaan op te bouwen. De overheid reageerde hierop met een strenger wordende registratie door de Vreemdelingenpolitie.
Markten zoals de Uilenburgmarkt en het Waterlooplein waren van oudsher centra van Joodse handel. Het document illustreert de precaire positie van deze nieuwkomers: zij moesten zich voortdurend verantwoorden over hun verblijfsduur, hun gezinssamenstelling en de aard van hun werkzaamheden. Voor velen op deze lijst zou de situatie na de Duitse inval in 1940 drastisch en fataal veranderen. Samuel Rotenberg Werner Pergamenter Kurt Visser Max Lowenstein.