Archiefdocument
Origineel
Het document bevat aantekeningen met de data 17 juli 1939 en verwijzingen naar een reglementswijziging van 17/19 oktober 1934. (Linksboven in de marge:) Wie is bezig met naturalisatie?
Buitenlanders op Markten
1/. Voorstel de Haes betekent practisch alle zg gevallen als Nederlanders beschouwen. Er kunnen nog 3 of 4 bij.
2/. De Weth. vroeg op 17-7-39: hoeveel buitenlanders zijn er, op welke markten, met welke artikelen, sedert wanneer, enz.
3/. Verschil de Haes tusschen immigranten en vluchtelingen voor ons onderwerp niet van belang.
4/. Zijn er reeds bezig met ~~nationaliteit~~ naturalisatie? (Rood onderstreept)
5/. Voor een tegemoetkomende houding komen m.i. meer in aanmerking:
a). zij, die ten tijde van de invoering van de Reglementswijziging (17/19 October 1934) reeds vaste plaatsen hadden; dat zijn er ~~11~~ 9;
b). in mindere mate zij, die ten tijde van die invoering reeds losse pl. hadden en die hebben gehouden, of reeds los-vaste plaatsen hadden (uit eigen kracht of Noordermarkt);
c). in nog mindere mate zij, die na de Reglementswijziging op de markten zijn verschenen.
Als men aldus rubriceert, hoe wordt dan de opstelling?
d). Hoeveel van deze marktkooplieden stonden reeds ingeschreven op een sollicitantenlijst en zijn geschrapt?
11 hebben reeds vaste plaatsen n.l.:
| Links | Rechts |
|---|---|
| V № 5. Lerner op Nieuwmarkt. | V № 1. Rotenberg, op Uilenburg |
| V № 16 E. Baumstein op Waterl. pl en Dapperstr. | V № 6. Melnikinsky ,, Uilenburg |
| V № 17 R. Baumstein ,, ,, Waterl. pl. en Dapperstr. | V № 21. Hamburger ,, Uilenburg |
| V № 19 Fraisicorn ,, Waterlooploin. | № 24. Grass ,, Uilenburg (ingetrokken) |
| V ,, 20 - Tofani ,, Waterl. plin. | № 3. Visser ,, Zondagsmarkt. (vaste pl. ??) |
| V ,, 22 - Wallenfeld ,, Waterl. pl. | № 13. Stoppe Sedert '33 op Uil. (vaste pl. ??) |
| № 15. Schwarz Uil. ± 6 jr. (vaste pl. ??) | |
| № 18. Heimann Uil 27/35 (vaste pl. ??) |
№ 14. Manessen ± 4 jr. vaste pl. op Nieuwmarkt gehad. / Uil. 5 jaar (vaste pl. ??)
№ 26 Schwarz Uil. 6 jr. / vaste pl. ?? / Amstelv. 6 jr.
№ 29. Lang Uil. / Amstelveld } vaste pl. ??
Th. de Haes: Totaal ± 33 nummers, verdeeld in:
3 rubrieken a/ b/ c/ (zie boven), beschrijven op welke markten en met welke artikelen.
en van ieder dezer marktkooplieden de volgende details:
Naam, Nationaliteit, geb. datum, op welke markten gehuurd met Holl. vrouw huwen, sedert wanneer in ~~Holland~~ Nederland, sedert wanneer op de markten. Dit document is een ambtelijke werkaantekening, waarschijnlijk van de Amsterdamse Marktwezen-administratie, gedateerd kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog (juli 1939). De kern van het document is de vraag hoe om te gaan met buitenlandse marktkooplieden die vaak al jarenlang in Amsterdam werkzaam zijn.
- Beleid: Er wordt gezocht naar een "tegemoetkomende houding". Het voorstel van De Haes is om de meesten als Nederlanders te behandelen, mits zij al voor de reglementswijziging van 1934 een vaste plek hadden.
- Doelgroep: De lijst met namen bevat veel Joodse achternamen (Baumstein, Lerner, Schwarz, Rotenberg). Gezien de datum (1939) en de vermelding van "vluchtelingen", betreft dit zeer waarschijnlijk Joodse vluchtelingen uit nazi-Duitsland en Oostenrijk die probeerden in hun levensonderhoud te voorzien op de Amsterdamse markten.
- Locaties: De genoemde markten (Uilenburg, Waterlooplein, Nieuwmarkt) vormden het hart van de historische Joodse buurt in Amsterdam. In de jaren '30 voerde Nederland een steeds restrictiever beleid ten aanzien van buitenlanders en vluchtelingen. Voor buitenlanders was het moeilijk om een werkvergunning te krijgen. De markten waren een van de weinige plekken waar men met een standplaatsvergunning nog zelfstandig kon werken. De reglementswijziging van 1934 was bedoeld om de toegang van buitenlanders tot de markt te beperken. In 1939, met de toenemende stroom vluchtelingen, werd de noodzaak voor een definitieve regeling voor deze groep mensen urgent. Dit document toont de bureaucratische afwegingen die werden gemaakt vlak voordat de bezetting de situatie voor deze specifieke groep mensen drastisch zou veranderen. Vermelding van "De Haes" (waarschijnlijk Th. de Haes een ambtenaar belast met marktzaken) en "De Weth." (Wethouder mogelijk Monne de Miranda of diens opvolger).