Handgeschreven rapportage/proces-verbaal (Bijlage 1). 4 juli 1939. Bijlage 1

Den Heer Inspecteur
v/h Marktwezen
Alhier.

Op Dinsdag 4 Juli 39 des namiddags om 2.45
uur vervoegde zich de agt. 135 A.C. Th Broerke in het
marktkantoor Albert Cuypstraat met de navolgende
klacht:
Een marktbezoekster kocht versche aal aan den stal
van n/z J. Rocher, waar diens assistent J. Roozveld de klan-
ten op dat moment bediende.
De koopster beklaagde zich over het tekort aan ge-
wicht, daar bij de aal tevens een plens water werd
geschept.
Er was gekocht 3 pond, doch er bleek aan aal te zijn
hoogstens 2 ½ pond. Roozveld nam een hand aal, welke
in de schaal werd geworpen, waarop de koopster zei:
"Nu heb ik nog te kort. Ik laat me niet belazeren!"
Broerke zeide tegen de vrouw: "U heeft gelijk!"
Roozveld (de verkooper) en nog meer Joodsche koop-
lieden, die er bij kwamen begonnen tegen Broerke
te schelden.
"Gij doet niet anders dan stelen." "Pas maar op
anders kom je in de lik." "Je Joodsche schoonzoon
heb je al een keer uit de lik gehaald."
Het werd een Joodsche woordenaanval op een * Taalgebruik: Het document is geschreven in formeel, ambtelijk Nederlands van voor de spellinghervorming (bijv. "versche", "verkooper", "Joodsche"). De toon is zakelijk tot aan het citeren van de scheldpartij.
* Incident: De kern van het conflict is een beschuldiging van bedrog: de verkoper zou water hebben meegevoegd om het gewicht van de aal kunstmatig te verhogen. Wanneer een marktmeester of agent (Broerke) de kant van de klant kiest, escaleert de situatie.
* Terminologie: Opvallend is het herhaaldelijke gebruik van het woord "Joodsche". In de context van 1939 duidt dit op de sterke aanwezigheid van de Joodse gemeenschap op de Albert Cuypmarkt, maar de term "Joodsche woordenaanval" aan het einde verraadt ook de toenmalige (bevooroordeelde) wijze waarop autoriteiten dergelijke verhitte discussies in Joodse kringen classificeerden.
* Slang: De term "de lik" wordt gebruikt als volksnaam voor de gevangenis. Dit document biedt een intrigerende inkijk in het dagelijks leven op de Amsterdamse Albert Cuypmarkt, vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De Albert Cuypstraat lag in de directe nabijheid van de Joodse buurt, en veel marktkooplui waren Joods.

De datum, 4 juli 1939, is historisch relevant; de spanningen in Europa liepen op, en ook in Amsterdam was de sfeer vaak gespannen. Het rapport toont aan hoe kleine marktconflicten over gewicht en eerlijkheid konden ontaarden in felle persoonlijke en groepsgerichte aanvallen. De klacht dat Broerke zou stelen en de referentie naar zijn schoonzoon suggereren dat er al langer lopende vetes of vooroordelen tussen de marktkooplieden en de controlerende instanties bestonden. Het document stopt abrupt onderaan de pagina, wat suggereert dat er een vervolgblad is waarop de afloop of verdere escalatie beschreven staat.