Ambtelijke brief/rapportage 25 november 1940 (verzonden op 26 november 1940) De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Voedselvoorziening of een vergelijkbare gemeentelijke instantie) VP/HG.
2A/18/1 M.

Handgeschreven: Verzonden 26/11

25 November 1940.

Klachten inzake
aardappelvoorziening.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat op 22 November jl. de winkelier J.F. Barends, Kleine Kattenburgerstraat 81, zich tot mij heeft gewend met de klacht, dat een klant hem een hoeveelheid van 10 kg. Drentsche eigenheimers had teruggegeven, omdat daarin naar schatting 20 à 25% rotte exemplaren voorkwamen. Deze klacht heb ik terstond ter kennis gebracht van de Gecombineerde grossiers (plaatselijke afdeeling van de V.B.N.A.). De Voorzitter dier organisatie, de heer Van Es, heeft zich begeven naar het pakhuis van den heer Barends, waar hij, in het bijzijn van den zoon van Barends, 50 aardappelen heeft doorgesneden, teneinde deze op rotheid te onderzoeken. Van deze 50 bleek slechts een rot te zijn. De totale partij was 134 hl., die afkomstig was uit verschillende wagons. Het is natuurlijk niet geheel uitgesloten, dat in de bedoelde partij nog meer rotte exemplaren voorkwamen, doch voor afkeuring van de geheele partij bestond geen aanleiding. Verdere klachten zijn terzake van den heer Barends intusschen niet ingekomen.

Aangezien inmiddels van "Centraal Belang", de organisatie van den kleinhandel, bericht was ingekomen, dat tusschen deze organisatie en de Rijkscontrole verschil van meening bestond over de afkeuring van twee wagons, die op de Centrale Markt aanwezig waren, heb ik een bespreking gevoerd met den Rijkscontroleur (den heer Wiersema) en met het Bestuur van de grossierscombinatie. Ik heb den heer Wiersema verzocht te bevorderen, dat strengere controle zou worden uitgeoefend bij de aflading der aardappelen in de productieplaatsen; dit verzoek is door den heer Wiersema naar Den Haag doorgegeven.

Bovendien is thans de navolgende regeling getroffen: Door "Centraal Belang" is de kleinhandelaar Kok aangewezen als vertegenwoordiger, die de aardappelen in opdracht van den kleinhandel zal keuren. Indien over afkeuring verschil van meening ontstaat met den vertegenwoordiger van den gecombineerden groothandel, wordt terzake door den Rijkscontroleur beslist. Verwacht mag worden, dat deze nieuwe regeling in belangrijke mate zal bijdragen om klachten te voorkomen.

De Directeur, * Kern van de zaak: De brief behandelt een specifieke klacht over de kwaliteit van geleverde aardappelen (rotheid) en de bredere organisatorische aanpak om dergelijke geschillen in de toekomst op te lossen.
* Onderzoeksmethode: Er werd een steekproef gedaan door 50 aardappelen door te snijden. Hoewel de winkelier 20-25% verlies claimde, bleek uit de controle slechts 2% (1 op de 50) rot te zijn, wat onvoldoende was voor afkeuring van de gehele partij van 134 hectoliter.
* Bestuurlijke oplossing: Om willekeur en conflicten tussen de kleinhandel (Centraal Belang), de groothandel (V.B.N.A.) en de Rijkscontrole te voorkomen, wordt een nieuwe keuringsprocedure ingesteld. De Rijkscontroleur fungeert hierbij als uiteindelijke scheidsrechter.
* Logistiek: Er wordt aangedrongen op controle aan de bron (de productieplaatsen) om te voorkomen dat inferieure partijen überhaupt per wagon worden verzonden. * Tijdsbeeld: November 1940; de Nederlandse bevolking bevindt zich in de eerste maanden van de Duitse bezetting. Voedselvoorziening en distributie werden streng gereguleerd door de overheid om tekorten en woekerprijzen te voorkomen.
* Locatie: De vermelding van "Kleine Kattenburgerstraat 81" en de "Centrale Markt" bevestigt dat dit een dossier uit Amsterdam betreft.
* Product: "Drentsche eigenheimers" waren (en zijn) een populair aardappelras, maar aardappelen waren in oorlogstijd een cruciaal volksvoedsel. De kwaliteit ervan was een politiek gevoelig punt.
* Organisaties: De V.B.N.A. (Vereniging van Bonden van Aardappelhandelaren) en "Centraal Belang" (een koepelorganisatie voor de middenstand) speelden een sleutelrol in de georganiseerde distributie onder toezicht van de Rijksinspectie. De V.B.N.A. (Vereniging van Bonden van Aardappelhandelaren) en "Centraal Belang" (een koepelorganisatie voor de middenstand) speelden een sleutelrol in de georganiseerde distributie onder toezicht van de Rijksinspectie.