Ambtelijke brief/rapportage. 25 november 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Voedselvoorziening of een vergelijkbare gemeentelijke instantie). VP/HG. Extra (handgeschreven)

21/18/1 M.

25 November 1940.

Klachten inzake
aardappelvoorziening.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat op 22 November jl. de winkelier J.F.Barends, Kleine Kattenburgerstraat 81, zich tot mij heeft gewend met de klacht, dat een klant hem een hoeveelheid van 10 kg. Drentsche eigenheimers had teruggegeven, omdat daarin naar schatting 20 à 25% rotte exemplaren voorkwamen. Deze klacht heb ik terstond ter kennis gebracht van de Gecombineerde grossiers (plaatselijke afdeeling van de V.B.N.A.). De Voorzitter dier organisatie, de heer Van Es, heeft zich begeven naar het pakhuis van den heer Barends, waar hij, in het bijzijn van den zoon van Barends, 50 aardappelen heeft doorgesneden, teneinde deze op rotheid te onderzoeken. Van deze 50 bleek slechts een rot te zijn. De totale partij was 134 hl., die afkomstig was uit verschillende wagons. Het is natuurlijk niet geheel uitgesloten, dat in de bedoelde partij nog meer rotte exemplaren voorkwamen, doch voor afkeuring van de geheele partij bestond geen aanleiding. Verdere klachten zijn terzake van den heer Barends intusschen niet ingekomen.

Aangezien inmiddels van "Centraal Belang", de organisatie van den kleinhandel, bericht was ingekomen, dat tusschen deze organisatie en de Rijkscontrole verschil van meening bestond over de afkeuring van twee wagons, die op de Centrale Markt aanwezig waren, heb ik een bespreking gevoerd met den Rijkscontrôleur (den heer Wiersema) en met het Bestuur van de grossierscombinatie. Ik heb den heer Wiersema verzocht te bevorderen, dat strengere contrôle zou worden uitgeoefend bij de aflading der aardappelen in de productieplaatsen; dit verzoek is door den heer Wiersema naar Den Haag doorgegeven.

Bovendien is thans de navolgende regeling getroffen: Door "Centraal Belang" is de kleinhandelaar Kok aangewezen als vertegenwoordiger, die de aardappelen in opdracht van den kleinhandel zal keuren. Indien over afkeuring verschil van meening ontstaat met den vertegenwoordiger van den gecombineerden groothandel, wordt terzake door den Rijkscontrôleur beslist. Verwacht mag worden, dat deze nieuwe regeling in belangrijke mate zal bijdragen om klachten te voorkomen.

De Directeur, * Inhoud: De brief behandelt een specifieke klacht over de kwaliteit van geleverde aardappelen (Drentse Eigenheimers) door een winkelier op Kattenburg. Na inspectie bleek de kwaliteit mee te vallen (slechts 1 op de 50 was rot).
* Problematiek: Er blijkt een breder conflict te bestaan tussen de detailhandel ("Centraal Belang") en de Rijkscontrole over de kwaliteit van aangevoerde partijen op de Centrale Markt. Er is sprake van onenigheid over het al dan niet afkeuren van volledige wagons.
* Oplossing: Er wordt een nieuwe procedure ingesteld waarbij de kleinhandel een eigen keurmeester (de heer Kok) aanstelt. Bij aanhoudende onenigheid met de groothandel fungeert de Rijkscontroleur als arbiter. Tevens wordt aangedrongen op strengere controle aan de bron (de productieplaatsen).
* Taalgebruik: Formeel-ambtelijk ("heb ik de eer U te berichten", "terstond ter kennis gebracht"). Spelling conform de tijd (bijv. "afdeeling", "geheele", "contrôle" met circumflex). * Historische context: November 1940 valt in de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening werd in deze periode strikt gereguleerd via distributiestelsels en overheidscontrole (de Rijkscontrole).
* Sociale context: Aardappelen waren het volksvoedsel bij uitstek. Klachten over de kwaliteit ("rotheid") waren een serieuze zaak, omdat voedselverspilling in oorlogstijd direct de volksgezondheid en de sociale rust raakte.
* Geografische context: De genoemde Kleine Kattenburgerstraat en de "Centrale Markt" plaatsen dit document in Amsterdam. De wethouder voor Levensmiddelen in die periode was waarschijnlijk de SDAP-wethouder In 't Veld of zijn opvolger onder het nieuwe regime.
* Organisaties: De V.B.N.A. staat voor de Vereniging van Belangenbehartigers bij de Nederlandsche Aardappelhandel. "Centraal Belang" was de overkoepelende organisatie voor de christelijke middenstand/kleinhandel. De V.B.N.A. staat voor de Vereniging van Belangenbehartigers bij de Nederlandsche Aardappelhandel. "Centraal Belang" was de overkoepelende organisatie voor de christelijke middenstand/kleinhandel.