Getypte brief of rapportage (fragment). De Directeur (vermoedelijk van de Marktwezen of de Centrale Markt). soonlyk heeft overtuigd, des Zondags in de vroege morgenuren van 6 tot 8 (om 9 à 10 uur is ze bykans afgeloopen) wordt gehouden, wordt noch van de zyde van de Politie, noch van de zyde van Marktwezen contrôle uitgeoefend. Het fruit, dat er wordt verkocht, passeert grootendeels de Centrale Markt niet. Dit fruit wordt namelyk in hoofdzaak eerst des Zaterdagmiddags gekocht, voornamelyk op de veilingen te Beverwyk (aardbeien) en in de Betuwe (kersen en pruimen). Per auto (van expediteurs en van grossiers) arriveert dit fruit des avonds laat en 's nachts op het Waterlooplein, waar het wordt neergezet en bewaakt tot de markt in de vroege morgenuren begint. Slechts voor een klein deel is dit fruit afkomstig van wat onverkocht is overgebleven op de Zaterdagmiddagmarkt op de Centrale Markt of uit het koelhuis op de Centrale Markt (het meeste zachte fruit dat des Zaterdags in den loop van den dag in het koelhuis wordt geplaatst, blyft daar staan tot Maandag- en Dinsdagmorgen).

Reeds enkele malen is er door belanghebbenden by my op aangedrongen om de Zondagochtendmarkt op het Waterlooplein te verbieden en daarvoor in de plaats te stellen een Zondagochtendmarkt op de Centrale Markt. Dan zou immers de noodige contrôle mogelyk zyn. Overwegingen van Zondagsrust hebben zich hiertegen echter altyd verzet. Ook nu zou ik deze oplossing niet willen aanbevelen. Wat echter thans wel dringend geboden is, uit een oogpunt van orde en contrôle, niet in het minst met het oog op bescherming van de Centrale Markt en van de aldaar gevestigde grossiers, in verband met het nieuw gewyzigde artikel 5 van het Reglement Centrale Markt, is, dat de Zondagmorgenmarkt wordt verboden. In de plaats daarvan zou dan op de Centrale Markt een Zaterdagavondmarkt kunnen worden gehouden van 6 tot 10 uur. Deze uren zyn beter dan de huidige namiddaguren (van ± 3 tot 6 à 7 uur), met het oog op de late aankomst van het zachte fruit van de veilingen en met het oog op de belangen der koopers, die hun aankoopen van den Zaterdagochtend dan eerst in de middaguren in de stad kunnen verkoopen.

Na bespreking met de meeste belanghebbende grossiers van de Centrale Markt is my gebleken, dat deze zich met dit plan desnoods wel kunnen vereenigen. Weliswaar vreezen zy eenige achteruitgang in omzet, anderzyds zien zy in, dat de huidige Zondagochtendmarkt zeker zal moeten verdwynen en moeten plaats maken voor een markt, die aan de huidige voorschriften voldoet en waarop althans contrôle mogelyk is. Zy zien er geen bezwaar in, dat deze maatregel direct wordt genomen. Immers, de kersen en aardbeien zyn thans bykans afgeloopen. Dit zyn de voornaamste artikelen van de Zondagochtendmarkt; voor de bessen en pruimen is de beteekenis minder groot. Bovendien zyn deze vruchten sterker, beter houdbaar, dan aardbeien en kersen; zy kunnen dus zeer wel reeds des Zaterdagsavonds worden gekocht.

Ik verzoek U derhalve beleefd my te willen machtigen, – na behoorlyke kennisgeving op de aankondigingsborden van de Centrale Markt – aan het personeel van myn dienst op te dragen te beletten, dat met ingang van Zondag 14 Juli, of desnoods 21 Juli a.s., geen markt meer op het Waterlooplein wordt gehouden en dat in de plaats daarvan met ingang van Zaterdag 13 Juli of 20 Juli a.s. een Zaterdagavondmarkt van 6 tot 10 uur op de Centrale Markt zal worden gehouden. Ik acht het noodzakelyk, dat ook de Politie hierby de noodige medewerking verleent; ik geef U derhalve in overweging den Hoofdcommissaris van Politie van een en ander in kennis te stellen.

De Directeur, Dit document is een ambtelijk voorstel om een einde te maken aan de ongecontroleerde zondagochtendmarkt op het Waterlooplein in Amsterdam. De kernpunten zijn:
1. Gebrek aan toezicht: De huidige markt op het Waterlooplein vindt plaats zonder controle van de politie of het Marktwezen.
2. Economische ontwijking: Veel fruit (voornamelijk uit de Betuwe en Beverwijk) omzeilt de officiële Centrale Markt, wat nadelig is voor de gevestigde grossiers en de naleving van het marktreglement.
3. Zondagsrust: Het voorstel om de markt naar de zondagochtend op de Centrale Markt te verplaatsen is afgewezen vanwege religieuze/maatschappelijke bezwaren tegen werken op zondag.
4. De Oplossing: De directeur stelt voor de zondagsmarkt te verbieden en te vervangen door een zaterdagavondmarkt (18:00 - 22:00 uur) op het terrein van de Centrale Markt. Dit zou beter aansluiten bij de logistiek van het versproduct.
5. Timing: Het moment wordt gunstig geacht omdat het hoogseizoen van de zeer bederfelijke aardbeien en kersen bijna voorbij is. In de jaren '30 van de 20e eeuw probeerde de gemeente Amsterdam de handel in levensmiddelen te centraliseren en te reguleren. De opening van de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in 1934 was hierin een cruciale stap. Straatmarkten zoals die op het Waterlooplein boden echter een alternatief circuit dat lastig te controleren was op kwaliteit, gewicht en belastingen. Dit document illustreert de spanning tussen de informele straathandel en de opkomende gereguleerde groothandel, evenals de invloed van de toenmalige wetgeving op de zondagsrust op het economische leven.