Getypte brief (verklikkerbrief) met handgeschreven kanttekeningen en stempels/nummers. 31 October 1940. Anoniem (ondertekend met een paraaf/teken). Afdeling ventvergunningen, Amsterdam. [Linksboven handgeschreven:]
Nº 74/39 L.M. 1940 d/11

[Rechtsboven handgeschreven:]
72/95-M
mi. Dm t.6.
7

Amsterdam, 31 October 1940.

afdeeling- vent-vergunningen .
-----------------------

Myne Heeren,

Is het geoorloofd zonder vergunning te venten langs de huizen en winkels, hotels, enz.?

Indien dit nooit zou mogen, waarom wordt er dan op den enen minder gelet dan op den anderen?

[In de linker kantlijn handgeschreven:]
heeft geen ventverg. Is overigens ook onbekend h.

Cornelia V E R H A G E N vent dagelyks overal met scheermesjes en zeep enz., (geldersche van geboorte, en hier woonachtig, telkens op verschillende adressen en logementen.) komt uit LEERSUM.

Indien zy telkens ZONDER vergunning vent, wordt dit dan maar zoo toegestaan? terwyl op anderen die men vinden kan nauwkeurig wordt gelet.

Zy vent reeds zeer geruimen tyd, of zy reeds lang of kort zonder vergunning vent weet ik niet zeker. En of zy misschien af en toe een vergunning moet nemen, dat is niet door my met zekerheid vast te stellen, doch ik heb door uitlatingen sterk den indruk, dat ze er zonder vent. Kan dit goed onderzocht worden? Haar woon-kamer is niet bekend, maar wel komt zy des morgens tegen 9 - 10 uur of iets later op de Kloveniersburgwal koffiehuis, (onder) tusschen de halvemaanssteeg en de Staalstraat.
-----------------------
Ook des middags komt zy daar vaak. Of ze eet middageten in de Kroon, N.Z. Voorburgwal.

Als er uitsluitend MET vergunning gevent mag worden, dan is het ook niet meer dan billyk, dat er op haar eveneens sterk gelet wordt.

Gaarne beleefd verzoek, deze mededeeling, zoowel als de nadere aanduiding waar ze te vinden is, als vertrouwelyk te beschouwen.

Ze schynt niet geregeld ingeschreven te staan op de Burgelyk stand.

Hoogachtend,

[Onderaan een handgeschreven paraaf/teken] De brief is een klassiek voorbeeld van een 'verklikkerbrief' uit de vroege periode van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. De afzender klaagt over een specifieke persoon, Cornelia Verhagen, die zonder de benodigde papieren (ventvergunning) handelswaar zoals scheermesjes en zeep verkoopt.

De toon is formeel maar beschuldigend. De schrijver beroept zich op 'billijkheid' (waarom zij wel en anderen niet?) om de melding te rechtvaardigen. Opvallend is de gedetailleerde informatie over de verblijfplaats en dagindeling van de vrouw: de schrijver weet precies wanneer ze in welk koffiehuis op de Kloveniersburgwal of op de N.Z. Voorburgwal te vinden is. Ook wordt gemeld dat ze mogelijk niet in het bevolkingsregister (de burgerlijke stand) staat, wat in die tijd een ernstige verdenking was.

De handgeschreven aantekening in de kantlijn ("heeft geen ventverg. Is overigens ook onbekend") suggereert dat de autoriteiten de melding serieus hebben genomen en direct in hun administratie hebben gecontroleerd of de vrouw bekend was. Dit document stamt uit oktober 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode nam de sociale controle en de bereidheid om medeburgers aan te geven bij de autoriteiten toe, soms uit overtuiging, maar vaak ook uit nijd of een misplaatst gevoel van rechtvaardigheid.

Hoewel de brief niet direct politiek of antisemitisch lijkt, past het in de sfeer van de bezettingstijd waarin de mazen van de wet (zoals zwartwerken of venten zonder vergunning) steeds nauwer werden. De Amsterdamse politie en gemeentelijke diensten bleven tijdens de eerste oorlogsjaren grotendeels functioneren volgens de bestaande regels, maar werden steeds vaker gevoed door dergelijke anonieme verklikkers. Voor mensen die 'ambulant' leefden (verschillende logementen, geen vaste inschrijving), zoals de hier genoemde Cornelia, werd het door dit soort meldingen steeds gevaarlijker om onopgemerkt te blijven. N.Z. Voorburgwal Politie