Dienstverslag / Rapport 16 oktober 1941 Een controleur van het Marktwezen (ondertekend, naam lastig leesbaar, mogelijk S. Felth...) De Bedrijfschef van het Marktwezen Amsterdam № 37/105/1 M. 1941 $^{16}/_{10}$

R A P P O R T

Door den grossier H.Kroes,huurder van een pakhuis op pier D,werd
mij heden morgen medegedeeld,dat hij aan drie hem onbekende personen
op Zaterdag 11 October j.l,een aprtij spinazie en andijvie heeft
verkocht en aan deze personen de kisten hiervoor had medegegeven
zonder hiervoor statiegeld in rekening te brengen.De bedoelde personen
aldus Kroes,hadden hem beloofd de kisten op Maandag 13 October weer
bij hem terug te bezorgen.Tot nu toe is dit echter nog niet gebeurd,
reden waarom hij Marktwezen hiervan in kennis stelde en om bemiddeling
dezerzijds verzocht.Hoewel door mij zal worden getracht de bedoelde
personen op te sporen,acht ik het goed Uw aandacht te vestigen op de
wijze waarop Kroes zelf hierbij te werk is gegaan.Zonder ook maar
eenige informatie te nemen naar naam en adres van de bedoelde personen
heeft hij aan hen voor circa F.60 aan kisten afgegeven.Voorts moge ik
U er nog beleefd op wijzen dat niet alleen Kroes,doch ook wel andere
grossiers op een dergelijke manier te werk gaan om,als de zaak mis
loopt,dan Marktwezen hiervan in kennis te stellen.

Amsterdam 16 October 1941
Controleur,

(handtekening)

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen,

(handgeschreven paraaf) Dit rapport beschrijft een incident op de Amsterdamse markt (mogelijk de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat, gezien de referentie naar "pier D"). Grossier H. Kroes heeft zich onvoorzichtig getoond door voor 60 gulden aan houten kisten mee te geven aan onbekende kopers zonder statiegeld te rekenen of hun gegevens te noteren. Wanneer de kisten niet worden teruggebracht, wendt hij zich tot de overheid (het Marktwezen) voor hulp.

De toon van de controleur is kritisch en licht geërgerd. Hij stelt dat Kroes (en andere handelaren met hem) onverantwoordelijk handelt door pas aan de bel te trekken bij de officiële instanties nadat men zelf de elementaire regels van zakendoen heeft verwaarloosd. De waarde van de kisten (60 gulden) was in 1941 aanzienlijk, vergelijkbaar met ongeveer twee volledige weeklonen voor een arbeider. Het document dateert uit oktober 1941, ruim een jaar na de start van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode werd de schaarste aan goederen steeds nijpender en werd de controle op de distributie van voedsel en materialen aangescherpt. Houten kisten (emballage) waren schaars en kostbaar materiaal; het verlies ervan was een directe economische schadepost.

De dienst "Marktwezen" was een gemeentelijke instantie die toezicht hield op de handel, prijzen en de orde op de markten. Tijdens de bezetting kreeg deze dienst een steeds belangrijkere rol in het handhaven van de distributieregels. De informele wijze waarop de grossier nog probeerde zaken te doen (op basis van vertrouwen zonder papierwerk), botste hier met de toenemende bureaucratisering en de noodzaak tot strikte controle in oorlogstijd. De vermelding van "pier D" suggereert een locatie aan het water of in een havengebonden marktcomplex.