Ambtelijke correspondentie / memorandum. 10 november 1941. De Directeur (vermoedelijk van de Centrale Markt te Amsterdam). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier (Amsterdam). 66/19/3 M

Ch. Müller [handgeschreven]
D/G.
10 November 1941.

Verzonden 11/11 [handgeschreven in blauwpotlood]

Kwytschelding marktgeld
Centrale Markt t.n.v.
S.Kloots.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat de grossier S.Kloots, Swammerdamstraat 51, die voor het kalenderjaar 1941 een plaats bezet in de hal op de Centrale Markt ad ƒ 500,- per kalenderjaar, naar hy heeft medegedeeld, op last van den Rykscommissaris zyn zaak heeft moeten liquideeren. Hy verzoekt thans hem met ingang van 1 November 1941 kwytschelding van het terzake nog verschuldigde marktgeld te verleenen. Kloots heeft zyn plaats na 20 October jl. niet meer bezet, zoodat er naar myn meening aanleiding bestaat, zyn verzoek in te willigen. Het komt my in het onderhavige geval, dat een apert geval van overmacht is (een van hoogerhand opgelegde liquidatie) billyk voor, dat Kloots een evenredige gedeelte van het kalenderjaar dit is derhalve 1/6 van het verschuldigde marktgeld wordt kwytgescholden. Indien namelyk, zooals by verzoeken tot kwytschelding tot nu toe als regel gebruikelyk was, het marktgeld tegen het maandtarief zou worden omgerekend, zou Kloots hebben moeten betalen 10 maanden à ƒ 50,- = ƒ 500,-, zoodat hy dan niet voor kwytschelding in aanmerking zou komen.

Ik geef U beleefd in overweging te willen bevorderen, dat by besluit van den Burgemeester, ingevolge het bepaalde in artikel 10 van de Verordening op de heffing van marktgelden enz. op gronden van billykheid aan S.Kloots voornoemd kwytschelding van marktgeld wordt verleend van 1/6 van ƒ 500,- = ƒ 83,33.

De Directeur, * Inhoud: De directeur van de Centrale Markt adviseert de wethouder om een gedeeltelijke kwijtschelding van marktgeld te verlenen aan de grossier S. Kloots. Kloots heeft zijn zaak moeten staken op last van de Rijkscommissaris.
* Argumentatie: De directeur beschouwt dit als een "apert geval van overmacht". Hij stelt voor om de normale rekenmethode (die nadelig zou uitvallen voor Kloots) te passeren en op basis van "billijkheid" 1/6e van het jaargeld (de maanden november en december) kwijt te schelden.
* Taalgebruik: Formeel-ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "kwytschelding", "billykheid", "liquideeren"). Dit document is een direct gevolg van de maatregelen van de Duitse bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog. De vermelding "op last van den Rykscommissaris zyn zaak heeft moeten liquideeren" duidt op de gedwongen liquidatie van Joodse bedrijven (ook wel 'arisering' genoemd). S. Kloots was een Joodse ondernemer; de Swammerdamstraat lag in de Amsterdamse Oosterparkbuurt, een wijk met veel Joodse inwoners.

Het document illustreert de bureaucratische afhandeling van de gevolgen van de Jodenvervolging: terwijl de bezetter het bestaansrecht van de ondernemer vernietigt, buigt de gemeentelijke bureaucratie zich over de vraag of er nog een restbedrag aan marktgeld verschuldigd is en of daar uit "billijkheid" een korting op kan worden verleend.