Getypte brief/rapportage (pagina 2 van een meerdelig stuk). Niet expliciet op deze pagina, maar afgeleid uit de context: Tweede Wereldoorlog (bezettingstijd). - 2 -

Voorbeeld:
Heeft een groentehandelaar b.v. een toewijzingskaart voor 200 klanten en is de hoeveelheid groenten per klant b.v. bepaald op 250 gram en krijgt hij toegewezen b.v.

Maandag 50 kg groenten, dan helpt hij de volgnrs. 1/200
Dinsdag 25 " " " " " " " 1/100
Woensdag 10 " " " " " " " 101/140
Donderdag 25 " " " " " " " 141/200, 1/40
Vrijdag 25 " " " " " " " 41/140
Zaterdag 15 " " " " " " " 141/200

Het zou kunnen gebeuren, dat in voornoemd geval de detaillist wel 50 kg. groenten toegewezen krijgt, doch hiervan 25 kg. clandestien verkoopt en in plaats van de volgnummers 1 t/m 200, de volgnummers 1 t/m 100 oproept.
Hiertegen kan op de volgende wijze worden opgetreden. Enkele controleurs worden met het toezicht op de groentehandelaren belast. Deze controleurs zijn in het bezit van een lijst van de in hun wijk gevestigde groentehandelaren, met het aantal klanten, dat bij iederen handelaar is ingeschreven.
Daar de centrale markt elken ochtend het toewijzingspercentage bekend maakt, weten de controleurs hoeveel klanten elke groentehandelaar dien dag kan helpen.
Door nu langs de groentewinkels te gaan, kunnen de controleurs aan de hand van de op duidelijke wijze vermelde volgnummers in de etalages van de groentehandelaren, controleeren of iedere handelaar wel het juiste aantal klanten oproept. Om te voorkomen, dat van denzelfden klant de inschrijvingskaart meerdere malen op één dag wordt aangeboden, kan de handelaar het beste de volgnummers, die reeds geweest zijn in zijn klantenboek afkruisen.
Wat de kosten van deze regeling betreft, diene het volgende.
Met het aanschaffen en bedrukken van de genoemde kaarten zal een bedrag van rond ƒ 2000,- gemoeid zijn. Hierbij komen die van de lijsten enz. stel + ƒ 1000,-.
Deze kosten en die van de contrôle zouden eventueel bestreden kunnen worden door een geringe heffing ter markt per colli groente.
Het lag volgens de meening der vergadering voor de hand, den Distributiedienst bij deze bemoeiingen in te schakelen, daar deze reeds over ter zake geoefende ambtenaren beschikt en met de algemeene materie vertrouwd is. Het zal echter de vraag zijn, of de Heer Secretaris-Generaal van het Departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart zijn goedkeuring aan deze medewerking zal hechten.
Het voorgaande samenvattende heb ik de eer, U voor te stellen, mij te machtigen op den grondslag van het hiervorengenoemde schema nadere besprekingen te voeren met het Rijksbureau voor Voedselvoorziening in Oorlogstijd en met het Departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart.

PH [handgeschreven paraaf]
De Gemeentelijk Adviseur voor Voedings-
en Distributie-aangelegenheden,

(get.) F. van Meurs * Taalgebruik: Het document hanteert de spelling van vóór 1947 (bijv. "meening", "algemeene", "contrôle", "iederen"). De toon is formeel en ambtelijk.
* Inhoudelijke kern: De auteur stelt een systeem voor om fraude door groentehandelaren te voorkomen. Handelaren kregen een bepaalde hoeveelheid groenten toegewezen op basis van hun klantenbestand. Het risico bestond dat zij een deel van de voorraad "onder de toonbank" (clandestien) verkochten en vervolgens tegen hun klanten logen over de beschikbare voorraad. Door een systeem van volgnummers in de etalage, die gekoppeld waren aan de dagelijkse markttoewijzing, konden controleurs direct zien of een handelaar te weinig klanten hielp in verhouding tot de ontvangen voorraad.
* Financiën: Er wordt een begroting gemaakt voor drukwerk (3000 gulden), te financieren via een heffing per "colli" (verpakkingseenheid) op de markt.
* Bestuurlijke context: Er wordt gezocht naar samenwerking tussen de gemeentelijke adviseur, de Distributiedienst en landelijke organen zoals het Rijksbureau voor Voedselvoorziening in Oorlogstijd (RBVO). Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Tijdens deze jaren was er sprake van een strikt distributiestelsel vanwege schaarste. Alles was "op de bon". De groente- en fruithandel was lastig te reguleren omdat producten bederfelijk waren en de aanvoer dagelijks varieerde.

De tekst illustreert de voortdurende strijd tegen de "zwarte handel" (clandestiene verkoop). Winkeliers konden veel meer verdienen door producten buiten het distributiesysteem om te verkopen aan welgestelde burgers die de zwarte marktprijzen konden betalen. De overheid probeerde dit te beteugelen met complexe controlesystemen en administratieve druk. Het genoemde "Rijksbureau voor Voedselvoorziening in Oorlogstijd" was het centrale orgaan dat toezag op de voedselvoorziening en de eerlijke verdeling van schaarse goederen.