Afschrift van een officiële brief (circulaire). Haarlem, 23 juli 1942. De Commissaris der Provincie Noordholland (A.J. Backer). A f s c h r i f t [handgeschreven toevoeging in de marge: Marktw..]

No. 281 L.M. - 1942 -
Provinciaal Bestuur van Noordholland.
----------

1e Afdeeling. Haarlem, 23 Juli 1942.
No. 44div./13610.
[handgeschreven paraaf/notitie: m. bit. p]
Onderwerp:
Regelingen op het gebied
der Voedselvoorziening.

De Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken heeft mij, ten verzoeke van zijn Ambtgenoot van Landbouw en Visscherij, verzocht, in aansluiting aan de circulaire van eerstgenoemden Secretaris-Generaal d.d. 4 Maart 1942, No.6641, Afd.B.B., Bur.St. en Adm.Recht, nogmaals onder Uw aandacht te brengen, dat in het algemeen op het geheele gebied der voedselvoorziening bijzondere maatregelen of zelfstandig handelen door Burgemeesters ontoelaatbaar moet worden geacht.

Indien zich in sommige gemeenten bijzondere moeilijkheden mochten voordoen, dan is door den Burgemeester met het Rijksbureau voor Voedselvoorziening in Oorlogstijd in overleg te treden, welk overleg door inschakeling van de door den Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visscherij aangestelde contact-commissarissen veelal vergemakkelijkt kan worden.

De Commissaris
der Provincie Noordholland,
(get.) Backer.

Aan
de Heeren Burgemeesters der
gemeenten in Noordholland.

[Groot blauw stempel onderaan:]
Nº 2C / 8 / 2 M. 1942 28/7 In dit document uit juli 1942 geeft de Commissaris van Noord-Holland een scherpe instructie aan alle burgemeesters in zijn provincie. De kernboodschap is dat lokale burgemeesters geen eigen beleid mogen voeren wat betreft de voedselvoorziening. Eventuele eigen initiatieven of "bijzondere maatregelen" worden expliciet als "ontoelaatbaar" bestempeld.

Indien er lokale problemen zijn met de voedselvoorziening, worden burgemeesters gedwongen om via de officiële hiërarchie te werken: zij moeten contact opnemen met het Rijksbureau voor Voedselvoorziening in Oorlogstijd. Om dit proces te stroomlijnen, wordt verwezen naar de inzet van 'contact-commissarissen'. De brief dient om de centrale controle over de schaarse middelen (voedsel) tijdens de bezetting strak te handhaven en lokale autonomie in de kiem te smoren. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 1942 was de schaarste aan voedsel en goederen al aanzienlijk en was de distributie strak gereguleerd.

• Centralisatie: De bezetter en de meewerkende Nederlandse departementen streefden naar een totale centralisatie van de economie. Lokale burgemeesters probeerden soms de nood in hun eigen gemeente te lenigen door buiten de regels om zaken te regelen; dit document is een directe waarschuwing dat dergelijk eigenmachtig optreden niet getolereerd werd.
• A.J. Backer: De ondertekenaar, Albertus Backer, was een NSB-lid dat door de Duitsers was aangesteld als Commissaris der Provincie (toen nog 'Commissaris der Koningin' genoemd, al werd die titel door de bezetter vermeden). Zijn loyale houding tegenover de centrale (pro-Duitse) overheid blijkt duidelijk uit de autoritaire toon van deze circulaire.
• Secretarissen-Generaal: Omdat de Nederlandse regering in Londen zat, werden de departementen in Den Haag geleid door Secretarissen-Generaal. K.J. Frederiks (Binnenlandse Zaken) en Jan Louwes (Landbouw/Voedselvoorziening) speelden hierin een sleutelrol bij het draaiende houden van de samenleving onder Duits toezicht.