Afschrift van een officieel rondschrijven. 4 maart 1942 (met een Amsterdams archiefstempel van 11 maart 1942). De Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken (namens de Directeur Generaal van de Voedselvoorziening). No. 281 L.M. 1942.
Afschrift,

DEPARTEMENT VAN BINNENLANDSCHE ZAKEN.
-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-o-
Betreffende: Groentenvoorziening. Nr. 6641 Afd.B.B.Bur.St. & A.R.

's Gravenhage, 4 Maart 1942.

De Directeur Generaal van de Voedselvoorziening verzoekt mij, het volgende onder Uw aandacht te brengen.
Door de aanhoudende vorstperiode is ernstige schade aangericht aan den teelt van vroege groenten en aan den teelt in kassen, tengevolge waarvan de voorziening met deze groenten eerst ten minste vier weken later kan worden aangevangen dan aanvankelijk werd aangenomen. Het gevolg hiervan is, dat de op zichzelf reeds krappe voorraden wintergroenten, welke evenzeer van de vorst te lijden hebben gehad, vier weken langer moeten toereiken.
In verband daarmede heeft de Directeur-Generaal voornoemd, in overleg met de betreffende Duitsche autoriteiten, maatregelen doen nemen, om de nog beschikbare voorraden wintergroenten met uiterste spaarzaamheid te distribueeren. Het onvermijdelijke gevolg van deze maatregelen is, dat, vooral in de groote steden, een zeker tekort aan groenten zal optreden. Wil de groentenvoorziening echter zoo goed als in de huidige omstandigheden mogelijk is, blijven functionneeren, dan is het volstrekt noodzakelijk, dat de terzake getroffen maatregelen niet door inmenging van derden doorkruist worden.
In dit verband merkt de Directeur-Generaal voornoemd op, dat zich reeds thans bij verschillende burgemeesters een neiging openbaart, voor de voorziening hunner gemeenten bijzondere regelingen te treffen of bij de organen, belast met de groentendistributie, op het beschikbaarstellen van grootere hoeveelheden groenten voor hun gemeenten aan te dringen, dan volgens de terzake door de Groenten- en Fruitcentrale vastgestelde normen toelaatbaar is. In de gegeven omstandigheden is het een gebiedende eisch, dat de burgemeesters zich van dergelijke bemoeiingen onthouden. Ik verzoek U met nadruk, met een en ander rekening te houden.
De Directeur-Generaal voegt hieraan nog toe, dat ook op elk ander gebied van de voedselvoorziening bijzondere maatregelen of zelfstandig optreden van burgemeesters ontoelaatbaar moet worden geacht.

DE SECRETARIS-GENERAAL VAN HET
DEPARTEMENT VAN BINNENLANDSCHE ZAKEN,
(get.) onleesbaar

AAN
HEEREN BURGEMEESTERS

[Kader rechtsonder met handgeschreven notitie en stempel:]
De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en Schoonmaak-, Bad- en Zweminrichtingen stelt deze in handen van den Heer Directeur van het Marktwezen om advies, ter kennisneming.
A'dam, 11 Maart 1942
No 2c/8/1 M.1942 11/3 * Kernboodschap: De centrale overheid waarschuwt burgemeesters dat zij zich strikt moeten houden aan de landelijke distributienormen voor groenten. Vanwege extreme vorstschade zijn de voorraden beperkt. Eigenmachtige pogingen van burgemeesters om extra voedsel voor hun eigen burgers te regelen ("inmenging van derden") worden expliciet verboden.
* Toon: De tekst is dwingend en autoritair ("gebiedende eisch", "ontoelaatbaar"). Het weerspiegelt de strakke centrale controle die de bezetter en de departementen wilden uitoefenen over de schaarse middelen.
* Administratieve route: Het document is een kopie (afschrift) die vanuit Den Haag naar alle gemeenten is gestuurd. De stempel rechtsonder toont de verwerking in Amsterdam, waarbij de betreffende wethouder het document doorstuurt naar de Directeur van het Marktwezen voor advies. * Oorlogswinter: De winter van 1941-1942 was een van de strengste winters van de 20e eeuw. De extreme kou zorgde voor enorme misoogsten en logistieke problemen, wat de reeds precaire voedselvoorziening in bezet Nederland verder onder druk zette.
* Voedselvoorziening in WOII: Tijdens de bezetting was de voedselvoorziening streng gereguleerd via de Rijksbureaus en de distributiestamkaart. De "Groenten- en Fruitcentrale" bepaalde de quota.
* Bestuurlijke spanning: Burgemeesters stonden onder grote druk van hun lokale bevolking om tekorten op te lossen. Dit leidde vaak tot conflicten met de centrale (door de Duitsers gecontroleerde) organen in Den Haag. Dit document is een direct bewijs van die spanning: de centrale overheid probeert hier elke vorm van lokaal initiatief of "voordringen" door gemeenten de kop in te drukken om de totale controle te behouden.