Handgeschreven ambtelijke notitie/memorandum. 21 februari 1942. [Linkermarge, verticaal:]
Hr. Bouwman : Amsterdam heeft

[Hoofdtekst:]
Betr. den Rustungs inspektion
Stoppen.

Persgas uitgifte R. Insp.

Inzake den Hr. via
Bohm hier naar Rustungs inspektion
met ombouw van persgas.
verwijz naar R.R.O. afd
vervoer - die mededeelt dat
R. Insp. heeft stopgezet.
Wijzen op nadeel ervan
en op noodzakelijkheid export.
Afschrift brief aan R.R.O.
die zaak met Waterstaat
opneemt.

Bespr. 21-2-'42 Den Haag
vH [van Heemskerck] Bouwman } R.R.O.
Roëll } Gen. Sec.
v. d. Riet

[Linksonder:]
21/2 '42
Ir. Van Heemskerck
telef. 's avonds

[Rechtsonder:]
Schrijven naar R. Insp. niet meer
noodig aangezien de bewilliging
tot ombouw weer is verkregen!
_____ Dit document is een verslaglegging van een spoedeisende ambtelijke kwestie betreffende de brandstofvoorziening in bezet Nederland.

1. Kernprobleem: De Duitse Rüstungsinspektion (de instantie die toezag op de bewapeningsindustrie en grondstoffen) had de uitgifte van persgas en de toestemming voor het ombouwen van voertuigen naar persgas-tractie stopgezet. Gezien het tekort aan vloeibare brandstoffen (benzine/diesel) was persgas essentieel voor het resterende wegtransport.
2. Actieplan: Er werd overlegd tussen kopstukken van het Rijksbureau voor de Rubber- en Olievoorziening (R.R.O.) en het Secretariaat-Generaal. Men wilde protesteren tegen dit besluit door te wijzen op de economische schade ('nadeel ervan') en het belang voor de export. Er zou contact worden opgenomen met het departement van Waterstaat.
3. Resolutie: Uit de haastige aantekening linksonder blijkt dat de situatie zichzelf nog diezelfde avond heeft opgelost. Na een telefoontje van Ir. van Heemskerck bleek dat de 'bewilliging' (toestemming) van Duitse zijde weer was verkregen, waardoor de geplande protestbrief overbodig werd. Het document dateert van februari 1942, een periode waarin de schaarste aan grondstoffen in het bezette Nederland nijpend werd. Door de vordering van vloeibare brandstoffen voor de Wehrmacht moest de civiele sector massaal overstappen op alternatieven zoals houtgasgeneratoren en persgas (gecomprimeerd lichtgas of methaan).

De vermelding van de R.R.O. (Rijksbureau voor de Rubber- en Olievoorziening) is typerend voor de distributie-economie van die tijd. De Rüstungsinspektion had de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid over alle middelen die van strategisch belang waren. De notitie geeft een inkijk in de constante onderhandelingen ('Schacheren') tussen het Nederlandse ambtelijke apparaat en de Duitse bezetter om de economische infrastructuur draaiende te houden. G.W.J. Ro R. Insp R.R.O. Rijksbureau Wehrmacht