Ambtelijk rapport of proces-verbaal betreffende een visserij-inspectie. Betreft gebeurtenissen op 29 en 30 mei 1942 (tijdens de Duitse bezetting). II

Aan dit verzoek is door den Heer Stam voldaan, met
het gevolg dat Veerman op Zaterdag 30-5-'42 des
morgens in staat was versche aal en paling te
verkoopen terwijl hij feitelijk nog niet aan de
beurt was voor een toewijzing.
Dat Veerman deze aal en paling van de Afslag
Urk betrokken heeft is door den Heer Stam telefonisch
bevestigd.
Tevens werd vastgesteld dat circa 100 pond van
de op 29-5-'42 ontvangen aal en paling was gerookt,
door den gerookte aal en paling te Urk // werd
weer afgewogen in pondspakjes om deze te
verkoopen, terwijl op 29-5-'42 circa 20 pond
versche is verkocht, eveneens door ons vastgesteld.
Hieruit kan de conclusie worden getrokken dat
het bericht van ongeoorloofden verkoop berust op
een misverstand, veroorzaakt door het feit dat
aan Veerman aal is toegezonden omdat hij
reeds aan de beurt was, en dat van deze
uitzondering door den Heer Stam geen bericht is
doorgegeven; terwijl mede in verband met het
feit dat de op 29-5-'42 versche pkte aal en paling
door den keurmeester Smid onwaarschijnlijk nauw
gecontroleerd, mits deze gerookt werd, om immers
tegen belangen zonder toestemming niet kon
worden opgetreden.

De Controleur Landbouwcrisiswet 1933
[Handtekening: A Hoogeveen]
A. Hoogeveen. Dit document is een verslag van een controleur die belast is met de handhaving van de crisiswetgeving tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het verslag is een onderzoek naar vishandelaar Veerman, die ervan verdacht werd paling te verkopen zonder de benodigde "toewijzing" (distributiebonnen of officiële vergunning).

Uit het onderzoek van controleur Hoogeveen blijkt dat:
1. Herkomst: De vis legaal was betrokken via de visafslag in Urk, bevestigd door een ambtenaar (Heer Stam).
2. Hoeveelheden: Er werd ongeveer 100 pond paling gerookt en verpakt in pondspakjes, terwijl 20 pond vers werd verkocht.
3. Conclusie: De verdenking van illegale verkoop bleek een misverstand. Veerman was "reeds aan de beurt" voor een toewijzing, maar door een gebrek aan communicatie vanuit de heer Stam leek het voor de buitenwacht of inspectie alsof hij voortijdig en dus illegaal handelde.
4. Procedure: De controleur merkt op dat er strikt is gekeurd door keurmeester Smid, maar dat er vanwege de specifieke omstandigheden (het roken van de vis) geen reden of juridische grond was om verder in te grijpen. Het document dateert van mei 1942. Nederland was op dat moment twee jaar bezet door Nazi-Duitsland. Voedseldistributie was een kritiek punt; bijna alle levensmiddelen waren "op de bon". De Landbouwcrisiswet van 1933, die oorspronkelijk was ontworpen om boeren te steunen tijdens de Grote Depressie, werd door de bezetter en de Nederlandse overheid omgevormd tot een streng instrument om de voedselvoorziening te beheersen en zwarte handel te bestrijden.

Urk was in die tijd een vitale bron voor vis. Ambtenaren zoals Hoogeveen speelden een dubbelrol: enerzijds bewaakten zij de orde in de voedselketen, anderzijds moesten zij manoeuvreren tussen de strenge regels van de bezetter en de economische realiteit van lokale handelaren. De gedetailleerde controle op slechts 100 pond paling toont aan hoe hoog de druk op de voedselvoorziening en de controle daarop was in oorlogstijd.