Ambtsbericht/geleidebrief betreffende een overtreding van de visserijregels. 17 september 1942 (onderaan gedateerd). [Margrietnotitie linksboven:]
onderwerp: uitsluiting uit den visch en div. handelaar.

[Midden boven:]
460/5/1/2/4.

[Rechtsboven:]
W.l.m. (2)

In bijlage dezes heb ik de eer U te doen toekomen afschriften van rapporten d.d. 3 en 8 September j.l. resp. van den chef-hulpopzichter M. Stans en van den controleur B. Boelkijn van mijn dienst. Uit deze rapporten blijkt:

1e. dat L. Rooseman, wonende W. de Zwijgerlaan 22 alhier, als personeel in dienst bij zijn broer, den vischgrossier Rooseman, op 3 Sept. j.l. een partij garnalen buiten de verdeeling om heeft verkocht. In verband met dit feit heb ik L. Rooseman (wegens het verstoren van den goeden gang van zaken) met ontzegging van het recht op toegang tot de Vischmarkt voor den tijd van 14 dagen, namelijk van 21 Sept. t/m 4 October a.s.

2e. Y. Goedhart, geb. 11.6.1890, wonende Westerstraat 83 I, grossier in visch, heeft deze partij garnalen van L. Rooseman overgenomen. Genoemde Goedhart echter, komt ook als kleinhandelaar voor op de verdeellijst en ontvangt toewijzingen voor versche aal (2), zoetwatervisch (2) en ongepelde garnalen (4).

3e. Y. Goedhart weder; heeft de garnalen verkocht aan de kleinhandelaren A. Goedhart, wonende De Wittenkade 98 hs en H. Bronner, wonende 1e Jan Steenstraat 106 hs, die beiden op de verdeellijsten voor visch voorkomen; deze kleinhandelaren hebben hiermede de bepalingen van het tweede uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941 overtreden.

In verband met het bovenstaande heb ik de eer U beleefd te verzoeken wel te willen bevorderen, dat

a. de door mij opgelegde straf aan Rooseman, voornoemd bij Besluit van den Burgemeester wordt verlengd tot den duur van een maand, dus tot en met 18 October a.s.;

b. de grossier Y. Goedhart, tevens kleinhandelaar en de kleinhandelaren A. Goedhart en H. Bronner eveneens bij Besluit van den Burgemeester van de verdeeling van visch worden uitgesloten gedurende een maand, zulks ingevolge de bepaling in artikel 11 van het tweede Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941.

[onderaan:]
A.D. 17/9 42 Het document is een officieel schrijven waarin de uitsluiting van enkele vishandelaren uit het distributiesysteem wordt verzocht. De kern van de zaak is de illegale handel in garnalen "buiten de verdeeling om".

De keten van de overtreding is als volgt:
1. L. Rooseman verkoopt garnalen buiten de officiële kanalen.
2. Y. Goedhart (grossier én kleinhandelaar) koopt deze illegale partij op.
3. A. Goedhart en H. Bronner kopen de garnalen vervolgens weer van Y. Goedhart.

Omdat alle betrokkenen op officiële "verdeellijsten" staan (het distributiesysteem van de overheid), hebben zij door deze zwarte handel de wet overtreden. De opsteller van de brief heeft Rooseman al een marktverbod van 14 dagen opgelegd, maar verzoekt de Burgemeester om dit te verzwaren naar een maand uitsluiting voor alle betrokken partijen. Dit document stamt uit september 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van een strikt distributiesysteem voor voedsel om schaarste te beheersen. Handel buiten dit systeem om (de "zwarte markt") werd streng bestraft.

Het genoemde Visscherijbesluit 1941 was de juridische basis voor de regulering van de visvangst en -handel onder toezicht van de bezetter en het Nederlandse ambtelijke apparaat. De Vischmarkt in Amsterdam was een cruciaal knooppunt voor deze distributie. De strafmaatregelen (uitsluiting van de verdeellijst) waren effectief omdat een handelaar zonder toegang tot de officiële verdeling feitelijk zijn nering niet meer legaal kon uitoefenen, wat een zware economische sanctie betekende.