Ambtelijke brief (doorslag/carbonkopie). 20 oktober 1942. De Directeur (vermoedelijk van de Gemeentelijke Vischmarkt of aanverwante dienst). [Handgeschreven in blauw krijt/potlood:] Verzonden 20/10 [paraaf]

VD/HG.

46A/321/116b
1 20 October 1942.

Vischverdeeling:
straf kooplieden den Heer Wethouder
Goedhard c.s. voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 14 dezer om advies ontvangen stuk No. 259 L.M. 1942 heb ik de eer U te berichten, dat vaststaat, dat adressanten garnalen buiten de verdeeling om hebben verhandeld. Dit blijkt duidelijk uit het door den contrôleur Felthuis van mijn dienst opgemaakt rapport d.d. 8 September jl., welk rapport onder andere als bijlage was gevoegd bij mijn op deze aangelegenheid betrekking hebbend voorstel d.d. 18 September jl. No. 46A/571/3 M. Eveneens blijkt uit dit rapport, dat de keurmeester geen toestemming tot den onderhavigen verkoop heeft gegeven, doch integendeel zich naar den afslager had begeven om met dezen over de betreffende partij garnalen te spreken.

De uitlating van adressanten, dat er regelmatig "zulke partijtjes garnalen onderling worden verkocht door de Heeren Commissieleden zelf" is mij niet duidelijk. Tijdens markttijd wordt er uitsluitend door het gemeentelijke apparaat verdeeld en slechts komt het een enkele keer des avonds voor, wanneer partijen slechte garnalen na markttijd worden aangevoerd, dat in overleg met den Keuringsdienst dezerzijds aan den aanvoerder (dus niet aan de met de werkzaamheden in de hal belaste leden der Verdeelingscommissie) wordt toegestaan, deze garnalen bij enkele winkeliers te bezorgen of door een straatkoopman in de omgeving van de Vischmarkt onder toezicht van een keurmeester te doen verkoopen.

Deze winkeliers worden dan voor hun normalen beurt in de verdeeling van garnalen overgeslagen.

Wat het onderhavige adres ook overigens geen enkel nieuw gezichtspunt opent, kan ik geen vrijheid vinden U voor te stellen tot vermindering of kwijtschelding van den door den Burgemeester opgelegden straf over te gaan.

Ik geef U mitsdien beleefd in overweging op het onderhavige adres afwijzend te doen beschikken.

De Directeur, In dit schrijven adviseert de directeur van de visafdeling (vermoedelijk in Groningen, gezien namen als Felthuis en Goedhard die lokaal veel voorkwamen) de wethouder om een gratieverzoek van de kooplieden Goedhard en anderen af te wijzen. De kooplieden waren gestraft voor het verhandelen van garnalen buiten het officiële distributiesysteem om.

De kern van het geschil is dat de gestrafte kooplieden beweren dat commissieleden zelf ook buiten de regels om handelen. De directeur weerlegt dit door te stellen dat er enkel in uitzonderlijke gevallen (bijv. bij aanvoer van bederfelijke vis na sluitingstijd) buiten de markt om wordt verkocht, maar dat dit altijd onder toezicht van de keuringsdienst gebeurt en dat deze handelaren dan hun reguliere beurt verliezen. Hij concludeert dat er geen nieuwe feiten zijn die een strafvermindering rechtvaardigen. Het document dateert uit oktober 1942, de periode van de Duitse bezetting van Nederland. Vanwege de oorlogssituatie was er sprake van grote voedselschaarste en een strikt distributiesysteem. Handel buiten de officiële kanalen ("zwarte handel") werd door de autoriteiten zwaar gesanctioneerd om de voedselvoorziening onder controle te houden.

De bureaucratische toon van de brief toont hoe de gemeentelijke diensten de regels van de distributie strikt handhaafden. Ook de hiërarchie is zichtbaar: de burgemeester legt de straf op, de wethouder vraagt advies, en de directeur van de desbetreffende dienst voert het feitelijke onderzoek uit en adviseert over het beleid.