Ambtsverslag en interne correspondentie betreffende een marktcontrole. 26 november 1942 – 21 december 1942. [Bovenzijde, handgeschreven in zwarte inkt]

Vervolgens heb ik hem opgewacht op de markt Lindengracht en ook de marktmeester Th. de Wolff mijn bevindingen medegedeeld. Gezien overigens van Overloop hem niets ten nadeele bekend was en deze als een harde werker, die ongeveer het onderhoud van zijn geheele familie verzorgt, is volstaan met het geconstateerde te rapporteeren. Aan Overloop is een ernstige waarschuwing gegeven en op zijn verdere gedragingen zal scherper worden gelet. Overloop meende, dat hij zóó kon gaan met zijn visch, zooals hij wilde, althans hij gaf dit voor. Een disciplinaire straf zou hier echter niet misplaatst zijn. Teneinde het effect van art. 8 niet verloren te doen gaan.

[Midden, handgeschreven in blauw potlood/inkt]

Heeft volgens de lijst van Marktmeester de Wolff van 26/11/42 Overloop al zijn toegewezen visch op de Lindengracht aangevoerd?

De Controleur Centrale Controledienst.
B. [onleesbaar, mogelijk signatuur]

De Vries: bekijken P [gevolgd door een grote haal]

Oproepen bij Directeur op een middag 2.30 uur
acc. [onleesbaar signatuur] 7/12 ’42

niet verschenen? 18/12 ’42 [initialen]

[Onderzijde, verschillende handen]

8 ½ kg. bliek ontvangen & ook aangevoerd op Lindengracht.
(zelf-waarneming v. Slooten) [signatuur] 21/12 ’42

460/321/128 a

Hiermede verzoek ik U Dinsdag 22/12 v. t. m. kantoor te komen.
[kleine toevoeging:] om 2.30 n.m.
J. v. Galenstraat 14. [signatuur] 21/12 ’42

--- Dit document is een administratief dossier over een overtreding door een visboer genaamd Overloop op de Lindengracht-markt in Amsterdam eind 1942. Uit de tekst blijkt dat Overloop de regels omtrent de verplichte aanvoer en verkoop van toegewezen vis (in dit geval bliek) had overtreden of verkeerd had geïnterpreteerd (“meende dat hij zóó kon gaan met zijn visch, zooals hij wilde”).

De rapportage is gelaagd:
1. Het eerste verslag: Een ambtenaar constateert de overtreding maar is mild vanwege Overloops status als hardwerkende kostwinner. Er wordt echter wel gewaarschuwd dat een disciplinaire straf nodig is om de autoriteit van de regels (artikel 8) te handhaven.
2. Interne controle: Een controleur van de Centrale Controledienst vraagt om verificatie of alle toegewezen vis wel daadwerkelijk is aangevoerd.
3. Escalatie: Overloop wordt opgeroepen bij de directeur. Hij verschijnt niet op de eerste afspraak (18 december).
4. Afwikkeling: Een nieuwe waarneming van 21 december bevestigt de ontvangst van 8,5 kg bliek. Er volgt een definitieve sommatie om op 22 december op het kantoor aan de Jan van Galenstraat te verschijnen.

De verschillende handschriften en kleuren inkt/potlood tonen hoe het dossier door verschillende handen is gegaan binnen de bureaucratie van de marktcontrole.

--- Het document dateert uit november en december 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Tijdens deze periode was er sprake van schaarste en een strikt distributiesysteem. De Centrale Controledienst (CCD) hield streng toezicht op de handel in levensmiddelen om de zwarte markt tegen te gaan en te zorgen dat toegewezen quota via de officiële kanalen werden verkocht.

De Lindengracht in de Jordaan was (en is) een belangrijke marktlocatie. De Jan van Galenstraat 14 huisvestte destijds de Centrale Markthallen, het administratieve centrum van de Amsterdamse voedselvoorziening en controle. De strikte toon en de dreiging met disciplinaire straffen zijn typerend voor de bureaucratische controle onder het bezettingsregime, waarbij zelfs relatief kleine hoeveelheden (8,5 kg vis) nauwkeurig werden gedocumenteerd. Overloop (vischhandelaar) Th. de Wolff (marktmeester) De Vries v. Slooten.