Ambbtelijke brief / rapportage (handgeschreven). 1943 (afgeleid uit het kenmerk 46M/321/143 C). onderwerp:
afvoer verdeellijst H.C. Brave.

46M/321/143 C

W.L.M.

In bijlage dezes heb ik de eer U te doen toekomen afschrift van een rapport d.d. dezer jl. van den controleur Reijnisja van mijn dienst (onder vermelding van een aanvullend rapport van denzelve), betreffende den vischhandelaar H.C. Brave, wonende Anjelierstraat 126 II. Uit dit rapport blijkt, dat Brave mosselen heeft verkocht boven den daarvoor vastgestelden prijs, terwijl hij zijn toewijzing zoetwatervisch door zijn stiefvader op het Mosplein heeft laten verkoopen. In verband met deze overtredingen is Brave dezerzijds voorloopig [doorgehaald: voor den tijd van 14 dagen] van de verdeeling van mosselen & visch uitgesloten.

Naar aanleiding hiervan heeft Brave zich schriftelijk tot mij gewend; van zijn brief doe ik U in bijlage dezes afschrift toekomen. Brave, te mijnen kantore gehoord, erkende de mosselen tegen 11 cent per kg. te hebben verkocht, in plaats van tegen 8 cent per kg. Dit zou echter te goeder trouw zijn geschied, terwijl Brave ook na de tusschenkomst van den marktambtenaar voor 11 cent is blijven verkoopen, terwille van den indruk tegenover het publiek. De toewijzing zoetwatervisch heeft hij door zijn stiefvader op de markt Mosplein laten verkoopen, omdat hij nog niet in het bezit was van een weegschaal!

Verder gaf Brave toe, dat hij niet slechts als handkracht bij de Fokker-fabrieken werkzaam was. In verband hiermede ligt het...

--- Deze brief is een zakelijk verslag van een ambtenaar (geïnitieerd als W.L.M.) aan een superieur of andere afdeling. Het verslag beschrijft de sancties tegen de visboer H.C. Brave.

Belangrijkste punten in de tekst:
1. Prijsopdrijving: Brave verkocht mosselen voor 11 cent per kilo, terwijl de vastgestelde prijs 8 cent was. Dit was een ernstige overtreding in een tijd van strikte prijsbeheersing.
2. Overtreding distributieregels: Hij liet zijn toegewezen zoetwatervis door een derde (zijn stiefvader) op een andere locatie (Mosplein) verkopen.
3. Sanctie: Hij is (voorlopig) uitgesloten van de verdere verdeling van vis en mosselen, wat in feite een tijdelijk beroepsverbod betekende.
4. Verweer: Brave voert een opmerkelijk verweer. Hij claimt "te goeder trouw" te hebben gehandeld en bleef zelfs na waarschuwing de hogere prijs vragen om de "indruk tegenover het publiek" niet te schaden (mogelijk om niet grillig over te komen of om eerdere klanten niet te ontdelen). Zijn excuus voor de verkoop door zijn stiefvader was het ontbreken van een eigen weegschaal.
5. Dubbele baan: De vermelding dat hij ook bij de Fokker-fabrieken werkte, is relevant voor de beoordeling van zijn status als zelfstandig handelaar.

--- Het document dateert uit 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland was er een streng systeem van distributie en prijsbeheersing om de zwarte markt tegen te gaan en de schaarste te beheersen.

• Economische Controle: Controleurs (zoals de genoemde Reijnisja) hielden streng toezicht op handelaren. Prijsopdrijving werd zwaar gestraft.
• Locatie: De Anjelierstraat ligt in de Jordaan (Amsterdam), terwijl het Mosplein zich in Amsterdam-Noord bevindt. Het feit dat hij vis op een andere plek liet verkopen dan zijn eigen standplaats was een administratieve overtreding.
• Fokker-fabrieken: De vermelding van Fokker is significant. Fokker werd tijdens de oorlog ingezet voor de Duitse oorlogsindustrie (Rüstungsbetrieb). Veel arbeiders werkten daar om vrijgesteld te worden van de Arbeitseinsatz in Duitsland. Dat Brave daar werkzaam was als "handkracht" naast zijn vishandel kan duiden op een poging om meerdere bronnen van inkomen of bescherming te combineren.