Officiële brief van de Gemeente Amsterdam. 6 mei 1942. De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen, Gemeente Amsterdam. De Directeur van den Dienst van het Marktwezen, Amsterdam. [Stempel rechtsboven:] Nº 64/6/2 M. 1942 7/5

Gemeente Amsterdam
Raadhuis, O.Z. Voorburgwal

Telefoon 43130, 43321

Men wordt verzocht, bij het antwoord
nauwkeurig den datum, het nummer en
de afdeeling van dezen brief te vermelden

Aan den Heer Directeur van den
Dienst van het Marktwezen.
[Handgeschreven aantekening: w. ghr [?] ShillyMuller]

Afd. Lm. No. 401 Bijlagen Uw brief: Datum: 6 Mei 1942. [stempel]
1942

Onderwerp:

[Handgeschreven in de kantlijn:] zie! / maanden / RV. / *

— In antwoord op Uw schrijven van 21 April 1942 No.64/6/1 M deel ik U mede, dat het huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt met Smeerdijk eindigt op 31 Maart j.l. Dat hij de laatste jaren van die ruimte geen gebruik heeft kunnen maken is aan zijn eigen schuld te wijten. Er zijn dan mijns inziens ook geen termen om de pakhuisafdeeling reeds op 1 Februari j.l. als ontbonden te beschouwen. —

De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen,

[Handtekening: J. Smit]

[Voetnoot linksonder:]
Model G.A. 5
Stadsdrukkerij Amsterdam
24117-11-41-12.000 Deze brief betreft een zakelijke afwikkeling van een huurgeschil tussen de Gemeente Amsterdam en een huurder genaamd Smeerdijk. De kern van het schrijven is de weigering van de Wethouder om het huurcontract van een pakhuis op de Centrale Markt met terugwerkende kracht (per 1 februari 1942) te ontbinden.

De Wethouder stelt formeel vast dat het contract pas op 31 maart 1942 eindigde. Bijzonder hardvochtig is de opmerking dat het feit dat Smeerdijk "de laatste jaren" geen gebruik heeft kunnen maken van de ruimte "aan zijn eigen schuld te wijten" is. Hierdoor ziet de gemeente geen reden om Smeerdijk financieel tegemoet te komen door een eerdere einddatum te accepteren. De handgeschreven kanttekening "zie! maanden" wijst er waarschijnlijk op dat een ambtenaar extra aandacht vroeg voor het verschil in maanden (en dus gederfde huurinkomsten of kosten). De datum van de brief, 6 mei 1942, is cruciaal voor het begrip van de tekst. Nederland was op dat moment bezet door nazi-Duitsland. De achternaam "Smeerdijk" is een bekende Joodse naam in Amsterdam (onder andere bekend van de vishandel).

In 1942 waren de anti-Joodse maatregelen in volle gang. Joodse ondernemers werden stelselmatig uit het economische leven verdrongen. Hun bedrijven werden onder beheer gesteld van "Verwalters" of geliquideerd. De bewering van de Wethouder dat het aan Smeerdijks "eigen schuld" lag dat hij zijn pakhuis op de Centrale Markt niet kon gebruiken, is in dit licht uiterst cynisch en kwaadaardig. Het was immers de bezetter die het Joden onmogelijk maakte om hun bedrijf te voeren.

De ondertekenaar is vermoedelijk Jan Smit, een NSB-wethouder die door de bezetter was aangesteld. Het document is een treffend voorbeeld van de kille, bureaucratische medewerking van het Amsterdamse stadsbestuur aan de uitsluiting en financiële uitbuiting van Joodse burgers tijdens de bezetting. Terwijl de huurder waarschijnlijk al geen toegang meer had tot zijn pakhuis, hield de gemeente vast aan de volledige huurbetalingsverplichting tot de laatst mogelijke datum. J. Smit O.Z. Voorburgwal Gemeente Amsterdam Marktwezen NSB