29 oktober 1942. De Directeur (van een gemeentelijke dienst, waarschijnlijk de Dienst van het Marktwezen). A.V.D.
[onleesbare paraaf]

vdHG.

76/5/1 M.

29 October 1942.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Voor de goede orde heb ik de eer U het volgende te berichten.
De vorige week heeft de marktambtenaar Stroër moeilijkheden ondervonden op de markt Jan Evertsenstraat bij den verkoop van gerookte aal. Een Duitsche militair, die behoorde tot de Feldgendarmerie wenschte voorrang bij het koopen van gerookte aal, waaraan Stroër, ten slotte, nadat de heeren zich naar het Politieposthuis W. Schoutenstraat hadden begeven, onder protest heeft moeten voldoen.
Op 28 dezer is Stroër schriftelijk opgeroepen om te komen op de Feldgendarmerie, Museumplein, waar hem door het daar aanwezige personeel werd medegedeeld, dat aan Duitsche militairen zonder uitzondering voorrang moest worden verleend bij het koopen van visch. De oproeping moest Stroër aldaar inleveren.
Ik verzoek U beleefd deze zaak aan de betreffende Duitsche instanties te doen voorleggen. Ingevolge Uw opdracht werd de bedoelde voorrang tot nog toe geweigerd.

De Directeur,

--- Deze brief is een formeel verslag van een incident tussen een Nederlandse ambtenaar en de Duitse bezettingsmacht tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het conflict is een "voorrangsregeling" bij de aankoop van schaarse levensmiddelen (in dit geval gerookte aal/vis).

De marktambtenaar, de heer Stroër, probeerde de instructies van de Nederlandse Wethouder op te volgen door geen voorrang te verlenen aan Duitse militairen. Dit leidde tot een confrontatie waarbij de militair hem eerst meenam naar een Nederlands politieposthuis en Stroër de dag daarna op het matje moest roepen bij de Feldgendarmerie (Duitse militaire politie) aan het Museumplein. De Duitsers stelden daar klip en klaar dat militairen "zonder uitzondering" voorrang moesten krijgen.

De brief toont de bureaucratische frictie tussen het Nederlandse gemeentebestuur en de bezetter. De directeur vraagt de wethouder om dit op hoger niveau met de "Duitsche instanties" op te lossen, omdat de ambtenaren klem kwamen te zitten tussen Nederlandse instructies en Duitse dwang.

--- In oktober 1942 was de schaarste in Nederland reeds groot en was de verhouding tussen de bevolking en de bezetter verhard. De markt aan de Jan Evertsenstraat was (en is) een belangrijke plek voor de voedselvoorziening in Amsterdam-West.

Het incident is typerend voor de dagelijkse "kleine" vormen van verzet en de daaropvolgende repressie. Terwijl de Nederlandse overheid probeerde de distributie eerlijk te laten verlopen volgens eigen regels, eisten de Duitse soldaten privileges op. De Feldgendarmerie fungeerde hierbij als de handhavende macht van de bezetter. Het feit dat Stroër "onder protest" toegaf en de zaak direct werd gerapporteerd, illustreert de formele wijze waarop men dergelijke inbreuken op de Nederlandse autonomie trachtte vast te leggen en aan te vechten. W. Schoutenstraat Marktwezen Politie