Dienstbrief / Oproeping (doorslag).
Origineel
Dienstbrief / Oproeping (doorslag). 17 juni 1942. De Directeur van een niet nader genoemde gemeentelijke dienst (gevestigd aan de Jan van Galenstraat 14, Amsterdam). [Handgeschreven bovenaan:]
Verzonden 17/6
[Rechtsboven getypt:]
HB.
den Heer F.Wayeret,
1e Van der Helststraat 19,
Amsterdam-Zuid.
Wijk 14.
85/1/18 M. 17 Juni 1942.
Hiermede verzoek ik U zich een dezer dagen te willen vervoe-
gen op het Hoofdkantoor van mijn dienst, Jan van Galenstraat 14,
Amsterdam-West.
De Directeur, * Inhoud: Het document is een formele, dwingende uitnodiging aan een burger (F. Wayeret) om zich persoonlijk te melden bij een hoofdkantoor van een gemeentelijke dienst in Amsterdam-West. De reden voor de oproeping wordt niet expliciet vermeld, wat gebruikelijk was bij routinematige administratieve of politionele oproepingen.
* Adres afzender: De Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam was destijds het adres van het hoofdkantoor van de Gemeentereiniging. Het is aannemelijk dat de brief afkomstig is van deze dienst of een aanverwante civiele administratie die daar gehuisvest was.
* Tijdskader: De brief is gedateerd op 17 juni 1942, ruim twee jaar na de start van de Duitse bezetting van Nederland.
* Taalgebruik: Het taalgebruik is uiterst formeel ("Hiermede verzoek ik U zich [...] te willen vervoegen"), passend bij de ambtelijke correspondentie van die tijd. In de context van juni 1942 in bezet Amsterdam kregen dergelijke oproepingen vaak een beladen betekenis. Hoewel de brief op zichzelf een regulier administratief verzoek lijkt (bijvoorbeeld betreffende werkzaamheden, belastingen of distributie), was dit de periode waarin de bezetter de greep op de bevolkingsadministratie verstevigde.
Slechts negen dagen na de datum op deze brief, op 26 juni 1942, begonnen de grootschalige oproepen voor de zogenoemde "tewerkstelling in het Oosten" voor Joodse Amsterdammers. Hoewel er geen direct bewijs in dit document staat dat de heer Wayeret Joods was of dat deze oproep daarmee verband hield, is de Jan van Galenstraat als verzamel- of meldpunt vaker in archieven van de bezettingstijd terug te vinden. De handgeschreven aantekening "Verzonden 17/6" duidt op een strakke administratieve verwerking op de dag van dagtekening zelf. F. Wayeret