F. Wayeret

Document

De brief is een formele en dringende oproep aan de heer D. Ton om zich te melden bij de directeur. De reden voor dit gesprek is de betaling van het "kramengeld". Kramengeld was de vergoeding die marktkooplieden verschuldigd waren aan de gemeente voor het huren van een standplaats op de openbare markt. Het feit dat er bovenaan de brief vier andere namen en adressen staan (S. Schelvis, L.M. Geerling, J. Brand en F. Wayeret), wijst erop dat dit een standaardbrief was die naar meerdere personen met een betalingsachterstand werd gestuurd. De handgeschreven notitie "verzonden 26/1" bevestigt dat de brief de dag na de type-datum is gepost. De schrijfstijl ("te mynen kantore") is kenmerkend voor de ambtelijke taal van voor de oorlog.

Getypte brief/oproeping op briefpapier.

Deze brief is een zakelijke en dringende oproep van een directeur aan een marktkoopman (de heer D. Ton) om op het kantoor te verschijnen. De aanleiding is een probleem met de betaling van het "kramengeld" (staangeld voor een marktkraam). De toon is formeel en gebiedend ("verzoek ik U... te komen"). Het document bevat een lijst met vier andere namen en adressen linksboven, wat aangeeft dat deze personen een gelijkaardige brief hebben ontvangen. De adressen (Waterlooplein, Albert Cuypstraat, 1e Van der Helststraat) zijn bekende locaties van Amsterdamse markten, wat de veronderstelling bevestigt dat het hier om marktkooplieden gaat. De spelling is conform de toenmalige standaard (bijv. "mynen", "Wyk").

Officiële brief / aanmaning.

Deze brief is een formele laatste waarschuwing of aanmaning betreffende een betalingsachterstand. De kernpunten zijn: * **Schuldvraag:** De heer F. Wayeret staat in het krijt bij de gemeente Amsterdam voor "standplaatsgeld". Dit is de vergoeding die betaald moet worden voor het mogen plaatsen van kramen op de openbare markt. * **Bedrijfsactiviteit:** Uit de tekst ("Uw huurders") valt op te maken dat de heer Wayeret geen eenvoudige marktkoopman is, maar een kramenverhuurder. Hij bezit kramen en verhuurt deze aan individuele kooplui op de markt. * **Ultimatum:** Er wordt een zeer krappe deadline gesteld. De brief is gedateerd op 7 juni, volgens de aantekening pas op 8 juni verzonden, en de betaling moet uiterlijk op 9 juni voldaan zijn. * **Sanctie:** Indien er niet tijdig wordt betaald, zal de directeur aan het College van Burgemeester en Wethouders (B&W) voorstellen om zijn vergunning in te trekken. Dit zou effectief het einde van zijn bedrijfsactiviteiten op de Amsterdamse markten betekenen.

Zakelijke brief / Aanmaning

Deze brief is een formele aanmaning gericht aan de heer F. Wayeret. Uit de tekst blijkt dat de heer Wayeret een achterstand heeft in de betaling van "standplaatsgeld" voor het plaatsen van marktkramen. Hij treedt blijkbaar op als exploitant die kramen verhuurt aan derden. De brief stelt een strikte deadline: betaling moet uiterlijk op vrijdag 9 juni 1939 (slechts twee dagen na dagtekening) geschieden aan het kantoor aan de Jan van Galenstraat 14. Indien de betaling uitblijft, dreigt de directeur met een ingrijpende maatregel: het voordragen van de intrekking van de exploitatievergunning aan het College van Burgemeester en Wethouders. Dit zou effectief betekenen dat de heer Wayeret zijn bedrijfsactiviteiten op de Amsterdamse markten niet meer zou kunnen voortzetten.

Betalingswaarschuwing / officiële kennisgeving.

Dit document is een formele waarschuwing aan de firma F. Wayeret voor het niet tijdig betalen van "kramengeld". Kramengeld is de vergoeding die marktkooplieden betalen voor het gebruik van een staanplaats op een openbare markt. * **Identificatie:** De ontvanger, "fa. F. Wayeret (Adam)", bevond zich in de 1e van der Helststraat, een straat die direct grenst aan de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De toevoeging "Wijk 14" verwijst vermoedelijk naar de administratieve indeling van de marktsectoren. * **Administratie:** De handgeschreven aantekening "Verzonden 25/1-'40" geeft de feitelijke verzenddatum aan, één dag na de dagtekening van de brief. De datum "27 Januari a.s." onderaan fungeert waarschijnlijk als uiterste betaaltermijn of deadline. * **Referenties:** De codes "DV." en "85/8/5 M." zijn interne archief- of dossiernummers van de betreffende dienst. De naam "Hr. M. Müller" bovenaan kan de behandelend ambtenaar zijn.

Officiële aanmaning / Waarschuwing.

Het betreft een formele waarschuwing voor de betaling van "kramengeld" (het staangeld voor een marktplaats). De ontvanger, de firma F. Wayeret, was gevestigd in de 1e van der Helststraat, een straat die direct grenst aan de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. "Wijk 14" verwijst naar de administratieve indeling van het marktwezen. De handgeschreven notitie in de marge is cruciaal voor de administratieve afhandeling: deze meldt dat er inmiddels f 2,50 (twee gulden vijftig) is betaald via een postwissel. De datum "27 Januari a.s." fungeerde als de uiterste betaaltermijn.

Typschrift (mogelijk een doorslag) van een officiële aanmaning/lijst met openstaande posten.

Dit document is een administratieve lijst van marktkooplieden die op 13 juli 1940 marktgeld verschuldigd waren. De bedragen variëren van 0,39 tot 13,44 gulden. * **Annotaties:** De groene handgeschreven opmerkingen ('bet' voor betaald, 'niet' voor niet betaald) laten zien dat dit document actief werd gebruikt voor de boekhouding en opvolging. * **Adressen:** De adressen zijn typisch Amsterdams. Opvallend zijn de adressen in de Jodenbreestraat (St. Antoniesbreestr.) en Joden Houttuinen, wat erop wijst dat een deel van de genoemde personen uit de Joodse buurt afkomstig was. * **Ondertekening:** De handtekening is van M. Müller. In 1940 werd Max Müller, een NSB-lid, aangesteld als directeur van de Amsterdamse Marktdienst.

Doorslag van een ambtelijke kennisgeving/aanmaning met een lijst van debiteuren.

* **Inhoud:** Het document is een verzamellijst van marktkooplieden die nog een bedrag verschuldigd zijn voor het plaatsen van kramen op 13 juli 1940. De tekst onderaan is een standaardbrief die waarschijnlijk naar elk van de genoemden individueel is verstuurd, waarbij het openstaande bedrag op de lege plek werd ingevuld. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke ambtelijke spelling met de 'y' in plaats van 'ij' (bijv. *My*, *myn*, *zyt*, *mogelyk*). * **Administratieve context:** De nummers aan de linkerzijde (bijv. 85/41/1) wijzen op een systematische dossiervorming of referentienummers voor de boekhouding. De handgeschreven notitie "Extra" suggereert dat deze posten buiten de reguliere inning vielen of een specifieke status hadden. * **Opmerkelijke details:** De spelling "Madurastrat" bevat een typefout (ontbrekende 'a'). Het bedrag voor M. v. Beetz is opvallend laag (39 cent), wat de nauwkeurigheid van de gemeentelijke administratie in die tijd onderstreept.

Getypte officiële kennisgeving (waarschijnlijk een doorslag of administratief kopie).

* **Inhoud:** Het document is een formele waarschuwing aan de heer F. Wayeret betreffende een achterstand in de betaling van "kramnegeld". * **Terminologie:** "Kramnegeld" (waarschijnlijk een verschrijving van kramengeld of kraamgeld) verwijst naar de staangeldvergoeding die marktkooplieden aan de gemeente moesten betalen voor het exploiteren van een marktkraam. * **Betrokkenen:** De geadresseerde, F. Wayeret, woonde in de 1e Van der Helststraat, een straat die direct grenst aan de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. Dit versterkt het vermoeden dat hij een marktkoopman was. De handgeschreven naam "G. Müller" bovenaan is mogelijk de behandelend ambtenaar. Gezien de datum (vlak na de Duitse inval) is de Duitse achternaam Müller opvallend, wat kan wijzen op de vroege bemoeienis van de bezetter met het lokale bestuur of simpelweg een Nederlandse ambtenaar met een Duitse naam. * **Deadline:** Er wordt een strakke deadline gesteld van 26 juli "a.s." (aanstaande), slechts drie dagen na de verzenddatum.

Getypte officiële brief/betalingsherinnering (doorslag of stencil).

* **Inhoud:** De brief is een laatste waarschuwing aan een groep marktkooplieden die op 31 mei 1941 nog een schuld hadden uitstaan voor het plaatsen van kramen. De directeur van de betreffende dienst dreigt met het intrekken van de marktvergunning als er niet binnen vier dagen wordt betaald. * **Vorm:** Het is een circulair schrijven waarbij de specifieke bedragen en namen onderaan zijn toegevoegd. De bedragen variëren van een bescheiden 1,06 gulden tot 17,16 gulden. * **Locus:** De genoemde straten (Lindengracht, Albert Cuypstraat, Waterlooplein, Rapenburgerstraat) zijn bekende marktlocaties of straten in de buurt van markten in Amsterdam. De Rapenburgerstraat en het Waterlooplein lagen in het hart van de toenmalige Joodse buurt. * **Opvallend:** Meerdere namen op de lijst (zoals Schelvis, Van Gelder, Fleijsman) zijn veelvoorkomende namen binnen de Joodse gemeenschap van Amsterdam in die tijd.

Doorslag van een ambtelijke sommatie/betalingsherinnering.

Het document is een collectieve sommatie gericht aan verschillende markthandelaren in Amsterdam. De toon is formeel en dreigend: indien de openstaande bedragen voor het plaatsen van kramen (marktgeld) niet binnen vier dagen worden voldaan, zal de directeur bij het gemeentebestuur adviseren om de marktvergunning van de betrokkene in te trekken. Opvallend zijn de zeer kleine bedragen waarvoor deze officiële procedures werden opgestart, variërend van 0,14 tot 7,74 gulden. Dit getuigt van een strikte administratieve controle op de markthandel tijdens de bezettingsjaren. De adressen (o.a. de Transvaalstraat, Rapenburgerstraat en de 1e Van der Helststraat) duiden op marktkooplieden die op verschillende Amsterdamse markten (zoals de Albert Cuypmarkt of de markten in de Joodse buurt) actief waren.

Doorslag van een getypte ambtelijke brief met handgeschreven kanttekeningen en een later toegevoegde handgeschreven oproep.

Dit document is een administratieve aanmaning van de Amsterdamse Marktdienst gericht aan verschillende marktkooplieden. De kern van het document is een ultimatum: de kooplieden moeten hun achterstallige marktgeld (voor kramen geplaatst op 25 augustus 1941) binnen vier dagen betalen, anders wordt hun vergunning ingetrokken. Uit de handgeschreven aantekeningen blijkt hoe de administratie dit proces op de voet volgde: 1. **Betalingen:** Bij Gebr. Hermans en F. Wayeret staan bedragen genoteerd die reeds betaald zijn ("bet."). Wayeret is daarom ook doorgehaald. 2. **Escalatie:** Omdat Jan Jansen en G. Roelof blijkbaar niet tijdig reageerden op de brief van 26 augustus, is er op 4 september een dwingende handgeschreven oproep onderaan toegevoegd. Zij moeten zich op 5 september melden bij de inspecteur aan de Jan van Galenstraat (de locatie van de Centrale Markthallen). 3. **Financiën:** De bedragen zijn klein (tussen de 0,58 en 7,36 gulden), maar de ambtelijke procedure is streng en onverbiddelijk.

Doorslag van een officieel schrijven (betalingsherinnering/aanmaning).

Het document is een standaard aanmaning voor onbetaalde marktgelden, opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De tekst is zakelijk en dwingend van aard. Er wordt een strikte betalingstermijn van vier dagen gesteld. Het niet voldoen aan deze schuld heeft zware gevolgen: het intrekken van de marktvergunning, wat voor de betrokkenen een direct verlies van hun broodwinning zou betekenen. De handgeschreven aantekeningen in de kantlijn zijn administratieve toevoegingen die de afhandeling van de betalingen documenteren. De afkorting "v.z." staat waarschijnlijk voor 'verzonden' of 'voldaan zie'. "p Kas" duidt op een contante betaling bij de kas, terwijl "giro" duidt op een bankoverschrijving. De genoemde data (13/3 tot 17/3) laten zien dat de geadresseerden direct hebben gereageerd op het schrijven.

Doorslag van een getypte ambtelijke brief.

Dit document is een formele betalingsherinnering van een Amsterdamse gemeentelijke dienst aan een marktkoopman of standplaatshouder. De kern van de zaak is een openstaande schuld voor marktgeld ("terzake van het plaatsen van kramen"). Uit de tekst blijkt dat de heer Wayeret op 28 april 1942 een schuld had van ƒ 9,63. Hij heeft reeds een deelbetaling van ƒ 5,00 verricht via een postwissel op 29 april. De brief dient om het restantbedrag van ƒ 4,63 op te eisen. De administratieve zorgvuldigheid valt op: de brief is verzonden op de dag dat hij is opgesteld (bevestigd door de handgeschreven krabbel "Verzonden 30/4"). De vermelding "Mr. Müller" duidt vermoedelijk op de verantwoordelijke ambtenaar of de jurist van de betreffende dienst.

Dienstbrief / Oproeping (doorslag).

* **Inhoud:** Het document is een formele, dwingende uitnodiging aan een burger (F. Wayeret) om zich persoonlijk te melden bij een hoofdkantoor van een gemeentelijke dienst in Amsterdam-West. De reden voor de oproeping wordt niet expliciet vermeld, wat gebruikelijk was bij routinematige administratieve of politionele oproepingen. * **Adres afzender:** De Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam was destijds het adres van het hoofdkantoor van de **Gemeentereiniging**. Het is aannemelijk dat de brief afkomstig is van deze dienst of een aanverwante civiele administratie die daar gehuisvest was. * **Tijdskader:** De brief is gedateerd op 17 juni 1942, ruim twee jaar na de start van de Duitse bezetting van Nederland. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is uiterst formeel ("Hiermede verzoek ik U zich [...] te willen vervoegen"), passend bij de ambtelijke correspondentie van die tijd.

Getypte brief (oproep) met handgeschreven kanttekeningen.

Dit document is een officiële oproep aan de heer Ferdinand Wayeret om zich te melden bij een hoofdkantoor in Amsterdam-West. De toon is zakelijk en dwingend ("verzoek ik U zich... te willen vervoegen"). De handgeschreven aantekeningen geven inzicht in de administratieve afhandeling: de brief is verzonden op 12 augustus en een kopie is ter kennisname naar een zeker 'H. Muller' gegaan. De meest opvallende toevoeging staat onderaan: op 14 augustus 1942 (twee dagen na verzending) is er een postwissel van 5 gulden ontvangen. Het is onduidelijk of dit een betaling door Wayeret betrof (bijv. een boete of administratiekosten) of een uitbetaling aan hem (bijv. reiskosten), hoewel de term "ontvangen" doorgaans duidt op ontvangst door de instantie.

Doorslag van een officiële brief/betalingsherinnering.

Dit document is een formele aanmaning voor achterstallige marktgeld-betalingen ("kramen e.d."). Het betreft een standaardformulier waarin de bedragen en namen van de debiteuren onderaan zijn toegevoegd. De toon is dwingend: indien niet binnen vier dagen wordt betaald, volgt een voordracht aan het Gemeentebestuur om de marktvergunning in te trekken. Dit zou voor de betrokkenen het verlies van hun broodwinning betekenen. De genoemde locaties (Joden Houttuinen, 1e Van der Helststraat en Lindengracht) zijn bekende Amsterdamse locaties nabij of op belangrijke marktplaatsen (respectievelijk de Joodse markt, de Albert Cuypmarkt en de Lindengrachtmarkt).

Typoscript (doorslag) met handgeschreven kanttekeningen.

De tekst is een standaard aanmaningsbrief waarin marktkooplieden gesommeerd worden hun openstaande schulden (voor kraamhuur of staangeld van 21 november) binnen vier dagen te betalen. Indien zij dit niet doen, dreigt de directeur met het intrekken van de marktvergunning. Opvallend zijn de handgeschreven aantekeningen in de kantlijn, die dateren van eind november en begin december 1942. Deze tonen aan dat er betalingen zijn verricht (vaak hogere bedragen dan de schuld, mogelijk als voorschot of inclusief boetes/andere posten). De doorgehaalde namen (Schuitenvoerder en Roger) suggereren dat hun zaken reeds waren afgehandeld of dat de vordering om een andere reden was komen te vervallen.

Getypte betalingsherinnering (aanmaning) met handgeschreven kanttekeningen.

Dit document is een officiële aanmaning voor openstaande marktgeld-vorderingen van de gemeente Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het betreft relatief kleine bedragen (8,04 en 1,27 gulden) voor het plaatsen van kramen op 5 december 1942 (Sinterklaasdag). De toon van de brief is dwingend en bureaucratisch; er wordt direct gedreigd met het intrekken van de marktvergunning als er niet binnen vier dagen wordt betaald. De handgeschreven notities suggereren dat Wayeret zijn schuld direct inloste, terwijl de schuld van Abram op 16 december nog openstond of toen pas werd voldaan. De regel onderaan "Schuld thans f 1,27" wijst erop dat na de betaling van Wayeret alleen het bedrag van Abram nog openstond.

Briefkaart (voorzijde).

* **Geadresseerde:** De kaart is gericht aan een heer ("Den Heer"), waarbij de afkorting "MW." (Mevrouw) met een horizontale lijn is doorgehaald. De naam van de ontvanger is F. Wayeret (mogelijk gespeld als Waycret of Wayerer, afhankelijk van het handschrift, maar Wayeret is de meest letterlijke weergave). * **Adres:** De geadresseerde woonde aan de 1e Van der Helststraat 19 "hs" (huis/begane grond). Dit is een bekende straat in de wijk De Pijp in Amsterdam. * **Postale markering:** De tekst "Frankeering in afrekening Amsterdam" duidt op een systeem waarbij de verzender (meestal een bedrijf of instantie) de portokosten achteraf per verzamelrekening betaalde aan de PTT. Dit werd veelvuldig gebruikt voor massale mailings of officiële correspondentie. * **Wijkvermelding:** Linksonder staat "Wijk 17". Dit verwijst naar de oude postdistrictsindeling van Amsterdam voordat de huidige postcodes werden ingevoerd.

Getypte brief (doorslag/archiefexemplaar).

De brief betreft een ambtelijk advies over het herstellen van een marktvergunning (kramenvergunning) van een zekere heer F. Wayeret. De vergunning was op 10 februari 1943 door de burgemeester ingetrokken vanwege wanbetaling. Wayeret heeft een voorstel gedaan om een borgsom van 25 gulden als depot bij de betreffende dienst te storten om toekomstige betalingen te garanderen. De Directeur van de dienst adviseert de Wethouder om akkoord te gaan met een eenmalige nieuwe kans voor de betrokkene, echter onder de strikte voorwaarde dat bij elke volgende betalingsachterstand de vergunning onmiddellijk en zonder waarschuwing definitief zal worden ingetrokken.

Officieel overheidsdocument (een afschrift van een besluit).

Dit document is een formele kennisgeving van de intrekking van een marktvergunning. De kern van het besluit is dat de heer F. Wayeret, die aan de Eerste van der Helststraat woonde (direct grenzend aan de Albert Cuypmarkt), zijn recht verliest om buiten de reguliere markttijden kramen te plaatsen. De reden voor deze maatregel is puur financieel: uit een rapport van de Directeur van het Marktwezen bleek dat de betrokkene in gebreke was gebleven bij het betalen van het verschuldigde "kramengeld" (staangeld). De rode onderstreping van de woorden "hierbij in te trekken" benadrukt de onherroepelijkheid en de ernst van de sanctie. Het document is een "afschrift", wat betekent dat dit een officiële kopie is van het originele besluit voor administratief gebruik of voor verzending naar de betrokkene. De handgeschreven notitie "Aang. 2/3-43" onderaan suggereert dat de uitvoering of verzending van dit besluit op 2 maart 1943 is geregistreerd.

Officieel afschrift van een gemeentelijke beschikking (besluit).

* **Inhoud:** Het document is een formeel besluit tot het intrekken van een vergunning. F. Wayeret had sinds 1938 toestemming om buiten de reguliere markttijden kramen te plaatsen op de Albert Cuypmarkt. Wegens het niet betalen van het 'kramengeld' (marktgelden), zoals gerapporteerd door de Directeur van het Marktwezen, wordt deze vergunning nu ingetrokken. * **Juridische basis:** De burgemeester baseert zijn besluit op een rapportage van de relevante afdeling (Marktwezen) en de bevoegdheid om eerdere gunsten ('tot wederopzegging') te herroepen bij wanbetaling. * **Administratieve sporen:** Het document bevat diverse kenmerken van ambtelijke verwerking, zoals het dossiernummer en de handgeschreven krabbel "geen bezwaar" met datum 13/2 '43, wat wijst op een interne goedkeuring of archivering kort na de dagtekening.

Div. bylagen (w.o. teek).

Werkman bij de Commissie

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...

'F':] F Van dit voorschrift werd <s>afgeweken</s> afgeweken doordien <s>ik</s> <s>de beheerder</s> krachtens art. VII van bovenaangehaald Besluit gemachtigd <s>is</s> <s>echter</s> <s>bevoegd</s> <s>met</s> <s>het</s> <s>maken</s> <s>van</s> <s>een</s> <s>lijst</s> <s>van</s> <s>afwijkingen</s> (vide laatstelijk mijn rapport d.d. 10 juli 1937 No. 42/17/M). [Vervolg tekst:] <s>Deze tarieven bleken...