Doorslag van een officiële brief/betalingsherinnering. 10 september 1942. De Directeur (vermoedelijk van een gemeentelijke marktdienst). [Handgeschreven rechtsboven:] H Mujken [?]
[Getypt rechtsboven:] HB.

85/19/1 M. 10 September 1942.

     Hiermede breng ik onder Uw aandacht, dat U op 5 September

j.l. terzake van het plaatsen van kramen e.d. op de markten een
bedrag van f aan mijn dienst verschuldigd was.
Ik geef U thans alsnog de gelegenheid dit bedrag binnen
vier dagen na dato dezes te betalen bij den kassier van mijn
dienst, bij gebreke waarvan ik het Gemeentebestuur zal voorstellen
de U verleende vergunning in te trekken.

                                      De Directeur,

Gezonden aan:

S.Abrams, Joden Houttuinen 428 f 2,70
F.Wayeret, 1e V.d.Helststraat 19 " 4,62
A.J.Roger, Lindengracht 256 " 2,21- Dit document is een formele aanmaning voor achterstallige marktgeld-betalingen ("kramen e.d."). Het betreft een standaardformulier waarin de bedragen en namen van de debiteuren onderaan zijn toegevoegd. De toon is dwingend: indien niet binnen vier dagen wordt betaald, volgt een voordracht aan het Gemeentebestuur om de marktvergunning in te trekken. Dit zou voor de betrokkenen het verlies van hun broodwinning betekenen.

De genoemde locaties (Joden Houttuinen, 1e Van der Helststraat en Lindengracht) zijn bekende Amsterdamse locaties nabij of op belangrijke marktplaatsen (respectievelijk de Joodse markt, de Albert Cuypmarkt en de Lindengrachtmarkt). De datum van de brief, 10 september 1942, is van cruciaal historisch belang. Nederland was op dat moment bezet door nazi-Duitsland en de Jodenvervolging was in een dodelijke fase beland; de grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen waren in juli 1942 begonnen.

De eerste geadresseerde, S. Abrams, woonde aan de Joden Houttuinen 428. Dit was het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt. Voor Joodse marktkooplieden was het werken in 1942 nagenoeg onmogelijk gemaakt door talloze beperkende verordeningen (zoals het verbod om op niet-Joodse markten te staan). De bureaucratische machine van de gemeente Amsterdam bleef echter onverstoorbaar doorgaan met het innen van marktgelden en het dreigen met sancties, ongeacht de precaire en levensgevaarlijke situatie waarin Joodse burgers zich op dat moment bevonden.

Dit document vormt daarmee een treffend voorbeeld van de 'banaliteit van de bureaucratie' tijdens de bezettingsjaren, waarbij civiele administratieve processen doorliepen terwijl de Joodse bevolking systematisch werd uitgestoten en gedeporteerd. A.J. Roger F. Wayeret H. Mujken S. Abrams Gemeente Amsterdam