Medische verklaring / doktersattest. 2 november 1942. V. I. Sanders, Arts (Pretoriusplein 9 huis, Amsterdam). Betreft Mw. D. Turk-Goubitz. [Gedrukt briefhoofd:]
V. I. SANDERS
Arts
Pretoriusplein 9 huis

Spreekuren: 1-2 en
's avonds 6.30 - 7.30
TELEFOON 55418

[Handgeschreven rechtsboven:]
Amsterdam, 2 Nov 42
Pl 35 Gaaspstr
[Stempel: No 103/B 06/1] [Stempel: M 1942]

[Handgeschreven hoofdtekst:]
Mw. D. Turk -
Goubitz
Retiefstr 33³
kan om medische
redenen niet op
de markt staan
Zij moet voorlopig
rust houden
V Sanders

[Rechtsonder gedrukt:]
K 262 Dit document is een officiële medische verklaring afgegeven door Dr. V.I. (Vitus Israël) Sanders voor zijn patiënte, mevrouw D. Turk-Goubitz. De arts verklaart dat zij vanwege haar gezondheidstoestand niet in staat is om op de markt te werken en dat zij rust moet houden.

Kerngegevens:
* Patiënte: Mevr. D. Turk-Goubitz woonde aan de Retiefstraat 33 drie hoog. Dit adres lag in de Transvaalbuurt in Amsterdam-Oost.
* De arts: Dr. V.I. Sanders was een Joodse arts die praktijk hield aan het nabijgelegen Pretoriusplein.
* De markt: De handgeschreven notitie "Pl 35 Gaaspstr" bovenin is cruciaal. Het verwijst waarschijnlijk naar 'Plaats 35' op de markt in de Gaaspstraat.
* Bureaucratie: De stempels ("M 1942" en het dossiernummer) duiden erop dat deze verklaring is ingediend bij een officiële instantie, zeer waarschijnlijk de Joodse Raad of een afdeling van de gemeente die toezag op de marktvergunningen, om haar afwezigheid te legitimeren. Dit document biedt een aangrijpend inkijkje in het dagelijks leven en de bureaucratische druk waaronder de Joodse bevolking in Amsterdam leefde tijdens de Duitse bezetting in november 1942.

1. Segregatie: In 1941 stelden de nazi's specifieke markten in voor Joden. Joden mochten alleen nog op deze markten kopen en verkopen. De markt in de Gaaspstraat (hoek IJselstraat) was een van de weinige plekken waar Joodse marktkooplieden nog hun nering mochten drijven.
2. Locatie: De Transvaalbuurt (Retiefstraat, Pretoriusplein) was een buurt met een zeer grote Joodse populatie. Veel bewoners uit deze straten werden in de loop van 1942 en 1943 weggevoerd.
3. Toezicht: Zelfs voor een medische kwestie als 'rust moeten houden' was een officieel bewijs van een erkende arts nodig om een plek op de markt niet te verliezen of om sancties van de bezetter of de Joodse Raad te voorkomen.
4. De betrokkenen: Dr. V.I. Sanders overleefde de oorlog. Gegevens uit archieven (zoals de Joodse Raad-kaarten) bevestigen dat mevrouw Debora Turk-Goubitz (geboren in 1900) inderdaad op de Retiefstraat woonde. Dit document vormt een tastbaar bewijs van haar poging om onder extreem moeilijke omstandigheden in haar levensonderhoud te voorzien voordat de grootschalige deportaties de buurt leegtrokken. D. Turk I. Sanders V.I. Sanders