Medische verklaring / doktersbriefje. 26 november 1942. Dr. Emanuel Velleman, arts te Amsterdam. E. VELLEMAN
ARTS
Pl. Franschelaan 6

Spreekuren : dagelijks 1—2.30
's avonds 7—8 uur
Behalve Vrijdagavond

Amsterdam, 26 XI 1942
Telefoon 52376

[Paars stempel:] № [handgeschreven: 103/1941] M. 1942 [handgeschreven: 22 / 12]

Mej. E. v Loggem -
brillenslijper mag
wegens een ernstige
hartaandoening
de eerste maanden
niet op de markt staan

[Handtekening:] EVelleman Het document betreft een kortstondige medische ontheffing. Arts Emanuel Velleman verklaart dat zijn patiënte, mejuffrouw E. van Loggem, vanwege een ernstige hartkwaal tijdelijk niet in staat is haar werkzaamheden op de markt uit te voeren. Opvallend is de vermelding van haar beroep, "brillenslijper". De aanwezigheid van het paarse volgnummerstempel en de extra nummers (zoals 22/12) suggereert dat deze verklaring is ingediend bij een administratieve instantie voor de registratie van arbeidsongeschiktheid of ter verkrijging van een officiële vrijstelling. De context van dit document is diep verbonden met de Jodenvervolging in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog.
1. De Arts: Dr. Emanuel Velleman (1896-1944) was een Joodse arts. Tijdens de bezetting werden Joodse artsen door de nazi-verordeningen gedwongen om uitsluitend Joodse patiënten te behandelen. Hij woonde en werkte in de Plantagebuurt, het hart van de toenmalige Joodse wijk. Dr. Velleman is in 1944 in Auschwitz omgebracht.
2. De Patiënte: Gezien de locatie en de datum is het zeer waarschijnlijk dat ook de patiënte, Mej. Van Loggem, Joods was.
3. De Situatie: In november 1942 was de deportatie van Joden uit Amsterdam in volle gang. Medische verklaringen waren voor velen een wanhopige poging om uitstel van tewerkstelling of deportatie te krijgen (een zogeheten 'Sperre'). Het "staan op de markt" was voor veel Amsterdamse Joden de voornaamste bron van inkomsten, maar door de anti-Joodse maatregelen werd dit werk steeds verder aan banden gelegd en uiteindelijk geheel verboden. Deze brief is een direct bewijs van de dagelijkse strijd om te overleven onder de bezetting. E. van Loggem