Administratieve notitie op een voorgedrukt formulier van de gemeente Amsterdam. 30 juni 1942 (datum van de notitie); de genoemde ingangsdatum is 19 april 1942. (Stempel linksboven)
B I J B L A D V A N :
M. . No. 103/55/1 194 2
DOORGEZONDEN: 2/6

(In rood potlood geschreven)
103/55/2

(Bovenaan, gecentreerd)
informeeren.

(Hoofdtekst, handgeschreven)
s.v.p. vrijstellen van
betaling marktgeld vanaf
19 April '42 voor de
markt Gaaspstraat.
ƒ 3.60 tegoed

(Onderaan rechts)
[onleesbare handtekening] 30/6 '42

(Linksonder, drukwerk)
Alg. Zaken-Model No. 14
14333-1000-7-'41-1727

(Rechtsboven)
553 Het document is een ambtelijk verzoek of een instructie om een marktkoopman vrij te stellen van de betaling van marktgeld voor een staanplaats op de markt in de Gaaspstraat te Amsterdam. Deze vrijstelling dient met terugwerkende kracht in te gaan vanaf 19 april 1942. Er wordt specifiek melding gemaakt van een resterend tegoed van 3,60 gulden, wat erop wijst dat er mogelijk al vooruitbetaald was voor een periode waarin de plek niet meer werd bezet. Het document is een typisch voorbeeld van de fijnmazige administratie die de gemeente Amsterdam ook tijdens de bezettingsjaren voerde. De datum en locatie van dit document zijn historisch saillant. De markt in de Gaaspstraat (gelegen in de Rivierenbuurt) werd in november 1941 door de Duitse bezetter aangewezen als een van de drie verplichte "Joodse markten" in Amsterdam. Joodse handelaren en klanten werden hier afgezonderd van de rest van de bevolking.

Gezien de datum van de notitie (30 juni 1942) en de ingangsdatum van de vrijstelling (april 1942), valt dit verzoek samen met de periode waarin de vervolging van de Joodse bevolking in Amsterdam een kritieke fase inging. Vanaf mei 1942 werd het dragen van de Jodenster verplicht en in de zomer van 1942 begonnen de grootschalige deportaties naar de kampen. Een verzoek om vrijstelling van marktgeld en het terugvorderen van een tegoed kan erop wijzen dat de betreffende koopman niet langer in staat was zijn handel te drijven, bijvoorbeeld door een verbod, arrestatie of het feit dat hij moest onderduiken. Gemeente Amsterdam