Zakelijke brief / voorraadoverzicht. 31 december 1942. Vereeniging ter behartiging van den Nederlandschen Aardappelhandel (V.B.N.A.), Plaatselijk Verkoopkantoor Amsterdam. Den WelEd. Heer C.F. Sixma, Directeur van het Marktwezen Amsterdam. Vereeniging ter behartiging van den
Nederlandschen Aardappelhandel
,,V. B. N. A.''

Amsterdam-W., 31 December 1942
~~Jan van Galenstraat 16~~ Centr. Markt H 78

Plaatselijk Verkoopkantoor Amsterdam

Telefoon ~~82875~~ tot 5 uur, na 6 uur 84372
Bankier: Ned. Middenstandsbank, J. P. Heyestraat 73-75

LS/ND. den WelEd. Heer C.F. Sixma
O.Ref.Nr. 1802.
Directeur v.h. Marktwezen
A M S T E R D A M.
Jan van Galenstraat 14.

No. 2a/1/1 M. 1943

WelEd. Heer,

Hierbij laten wij volgen de opgave van de voorraden aardappelen in schepen en pakhuizen per Zaterdag 26 December 1942.

zand in schepen : 6.629.275 Kg [handgeschreven rood: 91700]
zand in pakhuis : 1.022.734 " [handgeschreven rood: 17300] 7.652.009 Kg [handgeschreven rood: 109.000]
klei in pakhuis :
Pier P. 153.244 " [handgeschreven rood: 2200]
Leidscheveem 1.099.486 " [handgeschreven rood: 15600]
Pelikaan 2.542.335 " [handgeschreven rood: 36000]
Motorkade 352.193 " [handgeschreven rood: 5000]
Prins Hendrik 992.320 " [handgeschreven rood: 14000]
Wittenburg 594.836 " [handgeschreven rood: 8500]
Handelskade 2.015.270 " [handgeschreven rood: 29000]
Hutten 1.729.438 " [handgeschreven rood: 24700]
Realengracht 1.810.368 " [handgeschreven rood: 26000]
Oude Dok 404.858 " [handgeschreven rood: 5800]
Lichters 618.919 " [handgeschreven rood: 8800]
Walvischvanger 122.125 " [handgeschreven rood: 1700]
Houtmankade 3.372.964 " [handgeschreven rood: 48200] 15.808.356 Kg [handgeschreven rood: 226.000]

klei in schepen: 2.443.096 2.443.096 " [handgeschreven rood: 35.000]

totaal 25.903.461 [handgeschreven rood: 370.000]
=========== ===========

Hoogachtend,
V. B. N. A.
Plaatselijk Verkoopkantoor
AMSTERDAM
[Handtekening onleesbaar]

[Diverse handgeschreven berekeningen en parafen in de marge en onderaan het document] Dit document is een kwantitatief overzicht van de aardappelvoorraden in Amsterdam op de peildatum 26 december 1942. Het geeft een gedetailleerd inzicht in de logistieke spreiding van aardappelen over de stad, waarbij locaties in de Amsterdamse haven (zoals de Handelskade, de Realengracht en de Houtmankade) en diverse pakhuizen (vemen) worden opgesomd.

Er wordt een strikt onderscheid gemaakt tussen 'zand-aardappelen' en 'klei-aardappelen', een indeling die destijds essentieel was voor de prijsbepaling, houdbaarheid en culinaire toepassing. De totale voorraad bedroeg bijna 26 miljoen kilogram. De handgeschreven rode cijfers naast de kilo-aantallen lijken een andere eenheid te vertegenwoordigen, mogelijk het aantal zakken of een omgerekende waarde in een andere maatstaf (gezien de ronde getallen en de factor waarin ze staan tot de kilo's).

De brief is gericht aan C.F. Sixma, een sleutelfiguur in de gemeentelijke organisatie die verantwoordelijk was voor de markt- en voedselzaken in de stad. Het document stamt uit het hart van de Tweede Wereldoorlog (december 1942), een periode waarin de voedselvoorziening in bezet Nederland volledig onder controle stond van de overheid en de Duitse bezetter. De V.B.N.A. fungeerde hierbij als een overkoepelend orgaan dat de belangen van de handel behartigde, maar tevens nauw moest samenwerken met het Marktwezen om de distributie te waarborgen.

De enorme voorraad van 26 miljoen kilo aardappelen laat zien hoe vitaal dit product was als volksvoedsel tijdens de oorlog, zeker in de wintermaanden. De noodzaak voor dergelijke nauwkeurige wekelijkse rapportages vloeide voort uit de schaarste; de overheid moest exact weten waar de voorraden lagen om rantsoenering te kunnen handhaven en zwarte handel of vordering door de bezetter te monitoren. De locatie van de afzender op de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam) aan de Jan van Galenstraat benadrukt de centrale rol van dit gebied in de Amsterdamse voedselketen. A. Marktwezen