Getypte brief (officiële oproep). 4 januari 1943. [Rechtsboven:]
SV

[Midden boven, handgeschreven in rood:]
extra

[Adresblok, rechts uitgelijnd:]
den Heer J.W. Wolkers Hzn.,
Brederodestraat 69
Amsterdam West
wijk 12

[Links:]
2c/1/2

[Datum, rechts uitgelijnd:]
4 Januari 1943.

[Inhoud:]
Hiermede verzoek ik U een dezerdagen
te mijnen kantore Jan van Galenstraat 14 te
willen komen.

[Ondertekening:]
De Directeur,
wnd.

[Stempel linksonder, vervaagd:]
[Rond stempel met een haan in het midden. Tekst in de rand:] GEWESTELIJK ARBEIDSBUREAU AMSTERDAM Dit document is een dwingende oproep van het Amsterdamse Arbeidsbureau. De geadresseerde, J.W. Wolkers Hzn. (Hendrikuszoon), is de toen 17-jarige Jan Wolkers, die later bekend zou worden als schrijver en beeldhouwer. In deze periode woonde hij op de Brederodestraat in Amsterdam.

De toon van de brief is formeel en autoritair ("verzoek ik U... te willen komen"). De vage formulering "een dezerdagen" liet weinig ruimte voor uitstel. De rode aantekening "extra" bovenin duidt op de urgentie van het schrijven. Het adres Jan van Galenstraat 14 was de beruchte locatie van het Gewestelijk Arbeidsbureau (GAB), waarvandaan de uitzendingen voor de gedwongen tewerkstelling werden geregeld. De brief dateert uit januari 1943, een periode waarin de Duitse bezetter de Arbeitseinsatz (de verplichte tewerkstelling van Nederlandse mannen in Duitsland) sterk intensiveerde. Jonge mannen in de leeftijd van Jan Wolkers liepen een groot risico om via het Arbeidsbureau te worden gekeurd en weggevoerd naar de Duitse oorlogsindustrie.

Het stempel met de haan was het officiële logo van de Nederlandse arbeidsbureaus tijdens de bezettingsjaren. Voor veel Nederlanders was een dergelijke oproep het startsein om te proberen een vrijstelling (Ausweis) te krijgen of om onder te duiken om aan deportatie naar Duitsland te ontsnappen. Jan Wolkers heeft in zijn latere werk herhaaldelijk gerefereerd aan de angst en de druk van de oorlogsjaren in Amsterdam. J.W. Wolkers