Dienstverslag / Rapport van overtreding. 11 november 1943. J.P.N. Boon, controleur van het Marktwezen. Den Heer Inspecteur van het Marktwezen, Amsterdam. [Links bovenaan gestempeld/getypt:] No. 20/20/13 M. 1943 12/11
[Rechts bovenaan handgeschreven:] ni. [gevolgd door een paraaf]

R A P P O R T .

Op Donderdag 11 November 1943, omstreeks 1 uur n.m, is door mij controleur Boon geconstateerd, dat P.Piekstra, oud 47 jaar, wonende Schinkelkade 23 A alhierstandplaats in de Ten Katestraat nabij Bellemystraat, koek zonder bon verkocht enwel een speculaaspop voor F. 0,25.
De persoon die de koek heeft gekocht heeft mij verklaard, deze koek zonder bon te hebben gekocht voor F. 0,25, doch wenscht buiten de zaak te blijven.
Nadat ik rapporteur, Piekstra over deze zaak onderhouden had, verklaarde hij, inderdaad een speculaaspop zonder bon voor F. 0,25 te hebben verkocht.

Den Heer Inspecteur
van het Marktwezen
Alhier.

Amsterdam 11 November 1943.
controleur,
[handtekening]
J.P.N. Boon.

[Linksonder handgeschreven:]
Piekstra 20/13 a
20/13 b
W.L.m

[Middenonder handgeschreven aantekening:]
14 dagen
en voorstel
onbep. tijd. * De Overtreding: Het document beschrijft een proces-verbaal voor het verkopen van goederen zonder distributiebescheiden. In dit geval gaat het om een speculaaspop die voor 25 cent werd verkocht zonder dat de koper een bon inleverde.
* Bewijsvoering: De controleur heeft de koper ondervraagd (die liever anoniem bleef) en vervolgens de verkoper, P. Piekstra, geconfronteerd. Piekstra legde een volledige bekentenis af.
* Bestraffing: De handgeschreven notitie onderaan geeft de voorgestelde sanctie weer: "14 dagen en voorstel onbep. tijd." Dit duidt waarschijnlijk op een onmiddellijke schorsing van de marktvergunning voor 14 dagen, met het voorstel om hem voor onbepaalde tijd van de markt te weren. De codes "20/13 a/b" verwijzen vermoedelijk naar de specifieke artikelen van de Marktverordening of de Distributiewet die zijn overtreden. * Oorlogstijd en Schaarste: In november 1943 bevond Nederland zich in het vierde jaar van de Duitse bezetting. Er heerste grote schaarste en vrijwel alle levensmiddelen waren "op de bon". Het distributiestelsel moest zorgen voor een eerlijke verdeling, maar leidde ook tot een levendige zwarte handel.
* Controle: Instanties zoals het Marktwezen en de Prijsbeheersing controleerden streng op naleving. Het verkopen "buiten de bon om" werd zwaar bestraft, omdat dit de officiële voedselvoorziening ondermijnde.
* Speculaas: Gezien de datum (11 november) waren de voorbereidingen voor Sinterklaas in volle gang. Speculaas was een luxeartikel dat zeer gewild was, wat de verleiding voor marktkooplui vergrootte om deze buiten het officiële systeem om te verkopen voor extra winst of als gunst aan klanten.
* Locatie: De Ten Katemarkt in Amsterdam-West was (en is) een belangrijke volksmarkt. Het document illustreert de dagelijkse spanningen en de strikte handhaving op straatniveau tijdens de oorlogsjaren.