Mededelingenblad/Rapport (Rapport No. 5) Ir. D.J. Akkerman (Secretaris), Javastraat 2, [Den Haag] [Stempel/Handschrift bovenin:] № 48/30/16 M. 1942 2/11

K/'42/11 ONDERVAKGROEP KOEL- EN VRIESHUIZEN
J/Ku. ================================
Secretaris: Ir. D.J. Akkerman, Javastraat 2, tel. 111994.

MEDEDEELINGEN OVER HET TIJDVAK 18 OCTOBER - 31 OCTOBER 1942.
Rapport No. 5

BIJZONDERE MEDEDEELINGEN.

Ledenlijst.
Wij stellen ons voor U over enkele dagen een voorloopige ledenlijst der Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen te doen toekomen.

Octrooi-aanvrage.
Wij vestigen Uw aandacht op de hieronder vermelde octrooi-aanvrage, gepubliceerd op 15 October jl., waarop de Octrooiraad, behoudens verzet van derden, op 16 Februari 1943 octrooi zal verleenen. Een eventueel bezwaar- of verzoekschrift kan bij den Octrooiraad t/m 15 Februari 1943 worden ingediend.
Aanvrage: 99.864 Ned. Kl. 17c 1, ingediend 19-12-40,
Aanvragers: Ir. George Ferguson te Zeist en N.V. Het Nederlandsche Veem te Amsterdam.
Onderwerp : Koel- resp. vrieshuis met één of meer opslagruimten.
Desgewenscht zullen wij U gaarne een afschrift van deze octrooi-aanvrage toezenden.

Klompen.
Het Bedrijfschap voor Vee en Vleesch verzocht ons een onderzoek in te stellen naar de behoefte aan klompen bij de koel- en vrieshuizen. Derhalve verzoeken wij U beleefd ons ten spoedigste en in ieder geval vóór of uiterlijk Maandag 9 November a.s. te willen berichten:
a. hoeveel paar klompen U voor de bij U in dienst zijnde werknemers dringend noodig hebt, met vermelding van de maten;
b. hoeveel werknemers bij Uw bedrijf in dienst zijn.
Wij vestigen er nadrukkelijk Uw aandacht op, dat slechts zeer weinig hout voor dit doel beschikbaar kan worden gesteld, zoodat alleen de uiterst noodzakelijke aanvragen dienen te worden ingediend. (Zie echter nagekomen bericht).

PRIJZEN.
Prijsaanvragen.
De Gemachtigde voor de Prijzen heeft aan de verschillende, met de behandeling van prijsaangelegenheden belaste overheidsinstanties instructies doen uitgaan betreffende bij prijsaanvragen in te dienen stukken. Voortaan zal geen prijsaanvraag meer in behandeling worden genomen, indien deze niet vergezeld is van:
1. gespecificeerde begrooting der kosten volgens de Richtlijnen voor de Prijsvaststelling No. 1, naast een opstelling der kosten over het laatste, vóór 9 Mei 1940 verloopen boekjaar met toelichting der afwijkingen;
2. balans per ultimo van het laatst verloopen boekjaar, opgesteld volgens de Richtlijnen voor de Prijsvaststelling No. 1;
3. winstrekeningen over eenige jaren, teruggaande tot het laatste, vóór September 1939 verloopen boekjaar;
4. commercieele balansen, teruggaande tot den aanvang van het laatste, vóór September 1939 verloopen boekjaar.
Genoemde richtlijnen zijn overigens reeds op 11 April 1942 gegeven (Stcrt. no. 69a).
Voor bedrijven van geringen omvang kan door de behandelende instanties een zekere soepelheid worden betracht. In het algemeen zal echter steeds de overlegging van de bovengenoemde gegevens en bescheiden vereischt worden, waar zulks, rekening houdend met den omvang en den aard der onderneming van den aanvrager, redelijkerwijze kan worden verlangd. Daarbij zal in aanmerking worden genomen, dat betrokkenen zich door particuliere accountants of boekhouders kunnen laten bijstaan.

Prijsvorming en prijsbeheersching.
Het Verordeningenblad van 20 October jl. bevat onder No. 115 een verordening, waarbij de bevoegdheden van de Secretarissen-Generaal van de onderscheidene Departementen op het gebied van prijsvorming en prijsbeheersching in het vervolg aan den Gemachtigde voor de Prijzen worden toegekend, met uitzondering van die, welke gegrond zijn op: Besluit No. 219/1940, houdende regelen met betrekking tot rechtshandelingen ten aanzien van landbouwgronden; Besluit No. 235/1940, ter voorkoming van opdrijving van hypotheekrenten; Pachtbesluit (No. 215/1941); en Besluit * Context: Dit rapport is geschreven tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De taal is formeel en bevat de destijds geldende spelling (bijv. "mededeelingen", "vrieschuizen").
* Sociaal-Economische situatie:
* Schaarste: Het punt over de klompen is illustratief voor de enorme tekorten tijdens de oorlog. Zelfs hout voor klompen (een essentieel verbruiksartikel voor arbeiders in koude ruimtes) was gerantsoeneerd en schaars.
* Burocratie en Controle: De bezetter probeerde de economie strak te reguleren. Prijsaanvragen werden onderworpen aan zeer strenge eisen. Bedrijven moesten hun financiële gegevens overleggen van vóór de inval (mei 1940) en zelfs van vóór de mobilisatie (september 1939) om prijsstijgingen te rechtvaardigen.
* Centralisatie: De bevoegdheden verschuiven van de reguliere departementen naar de "Gemachtigde voor de Prijzen", een typisch instrument van de bezettingsmacht om de economische controle te centraliseren.
* Technologie: Er wordt melding gemaakt van een octrooi voor de inrichting van koelhuizen, wat aantoont dat ondanks de oorlog de technische ontwikkeling (voor de voedselvoorziening) doorging. De "Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen" was onderdeel van de corporatieve organisatiestructuur die tijdens de bezetting werd opgelegd (de zogenaamde "Organisatie-Woltersom"). Elk bedrijf moest verplicht lid zijn van een dergelijke vakgroep. Deze groepen dienden als doorgeefluik voor Duitse verordeningen en als instrument om de distributie en productie in de hand te houden. De genoemde datum, oktober 1942, valt in een periode waarin de greep van de bezetter op het dagelijks leven en de economie steeds verstikkender werd. De verwijzing naar 9 mei 1940 (de laatste dag van vrede) als ijkpunt voor boekhoudkundige cijfers is een directe herinnering aan de breuklijn die de oorlog vormde. D.J. Akkerman N.V. Het Bedrijfschap Vakgroep