Getypte mededeling/rapport (Rapport no. 14). Omstreeks november 1943 (gezien de vermelding van 1 november 1943 in de tekst). Ir. D.J. Akkerman (Secretaris). ONDERVAKGROEP KOEL- EN VRIESHUIZEN

Secretaris: Ir. D.J. Akkerman, Javastraat 2, 's-Gravenhage, tel. 111994.

K/'43/23 No. 48/2/8 M. 1943 3/
J/Ve

MEDEDEELINGEN
Rapport no. 14

ALGEMEEN
De late verschijning van dit rapport is een gevolg van de omstandigheid, dat het Secretariaat sinds lang overbelast is geweest met tal van werkzaamheden. Aangezien echter aangenomen mag worden dat de meeste leden geabonneerd zijn op het weekblad Economische Voorlichting, dat zooals bekend wordt uitgegeven in samenwerking tusschen het Departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart en het georganiseerde Bedrijfsleven, vertrouwen wij, dat de leden in dien tusschentijd zichzelf van de belangrijkste berichten op de hoogte hebben gesteld.
Uit het stilzwijgen moet in geen geval de conclusie worden getrokken, dat het Bestuur en het Secretariaat sedert de verzending van het vorige rapport niet actief zouden zijn geweest. Vele onderwerpen werden in de bestuursvergaderingen en met de overheidsinstanties behandeld, doch over geen dezer onderwerpen konden tot dusverre mededeelingen aan de leden worden verstrekt. Zoo zijn nog steeds onderhandelingen met het Vee- en Vleesch Aankoopbureau gaande over de vergoeding voor niet benutte gereserveerde c.q. geblokkeerde ruimten, opslagcondities en andere kwesties. Zoodra mogelijk zullen de leden over den gang van zaken op de hoogte worden gesteld.
Intusschen bestaat er thans aanleiding wederom enkele mededeelingen van de Ondervakgroep te doen uitgaan.

BIJZONDERE MEDEDEELINGEN
Ledenlijst
Wij hebben het genoegen U in bijlage te doen toekomen een ledenlijst van de Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen per 1 November 1943.
Wijzigingen aanmeldingsgegevens.
Wij wijzen de leden nadrukkelijk op het volgende:
Wanneer in de aanmeldingsgegevens, hetzij van het gele aanmeldingsformulier, hetwelk werd toegezonden aan de Bedrijfsgroep Haven- en Aanverwante Bedrijven, hetzij van de witte vragenlijst, die bij de Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen werd ingediend, zooals deze gegevens indertijd door U bij Uwe aanmelding werden verstrekt, sedertdien wijzigingen mochten zijn gekomen (bijv. door verandering in den rechtsvorm der onderneming, uitbreiding van de koel- of vriescapaciteit, het opslaan van andere artikelen dan indertijd werden opgegeven enz.), dienen deze wijzigingen onverwijld aan het Secretariaat te worden opgegeven.
In verband hiermede zullen wij het ten zeerste op prijs stellen, indien de leden de in hun bezit zijnde exemplaren van het aanmeldingsformulier en de vragenlijst nog eens zouden willen raadplegen teneinde te controleeren of de indertijd verstrekte gegevens nog onveranderd geldig zijn gebleven. Uwe berichten dienaangaande zien wij gaarne zoo spoedig mogelijk tegemoet.

DISTRIBUTIE, REGELING VAN HET VERBRUIK
Opslag van boter.
Zooals uit de circulaire van het In- en Verkoopbureau voor Zuivel, gericht aan de groothandelaren in boter, deelnemers aan de koelhuisboterregeling dd. 20 October 1943 no. 8, blijkt, mocht sedert 21 October geen boter meer onder de "koelhuisboterregeling 1943/1944" worden opgeslagen in de koelhuizen te Leeuwarden, Sneek en Harlingen, zulks in Dit document is een officiële mededeling van een brancheorganisatie ("Ondervakgroep") uit de Tweede Wereldoorlog. De tekst is zakelijk en bureaucratisch van aard.

Belangrijke punten in de tekst:
* Communicatie: Het secretariaat bekent een achterstand in de informatievoorziening door extreme drukte.
* Regulering: Er is sprake van intensieve bemoeienis van de overheid (Departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart) en specifieke bureaus zoals het "Vee- en Vleesch Aankoopbureau".
* Administratie: Er wordt grote nadruk gelegd op het accuraat bijhouden van bedrijfsgegevens (capaciteit, rechtsvorm), wat duidt op een strak gecontroleerde sector.
* Distributie: De vermelding van de "koelhuisboterregeling" en de beperkingen voor specifieke Friese steden (Leeuwarden, Sneek, Harlingen) illustreert hoe de voedselvoorraad tijdens de bezetting centraal werd aangestuurd.

De spelling (zoals "mededeelingen", "vleesch", "zooals") volgt de toen geldende spelling-De Vries en Te Winkel, die pas in 1947 officieel werd herzien. Dit rapport dateert uit november 1943, een periode waarin Nederland bezet was door Nazi-Duitsland. De economie was volledig ingericht als een geleide economie (plan-economie) om de Duitse oorlogsvoering te steunen en de Nederlandse bevolking van basisbehoeften te voorzien via het distributiestelsel.

Ondervakgroepen maakten deel uit van de "Organisatie-Woltersom", een door de bezetter opgelegde bedrijfsindeling. Deze groepen moesten de communicatie tussen de overheid en het bedrijfsleven stroomlijnen. Koel- en vrieshuizen waren van vitaal strategisch belang voor het bewaren van voedselvoorraden (zoals boter en vlees). De genoemde regelingen tonen aan dat de bewegingsvrijheid van ondernemers minimaal was; alles van opslagcapaciteit tot de specifieke locatie waar boter mocht worden opgeslagen, werd door centrale bureaus bepaald. De overbelasting van het secretariaat waarover gesproken wordt, is typerend voor de enorme bureaucratische druk die het systeem van distributie en controles met zich meebracht. D.J. Akkerman